به گزارش شبکه اطلاع‌رسانی طلا و ارز، انرژی همواره یکی از ارکان اصلی امنیت اقتصادی و سیاست خارجی کشورهای جهان بوده است، اما در سال‌های اخیر، اهمیت آن به دلیل بحران‌های ژئوپلیتیکی و تحولات بازار جهانی انرژی دوچندان شده است. اتحادیه اروپا که در سال‌های اخیر تلاش کرده وابستگی خود به منابع انرژی روسیه را کاهش دهد، با ایالات متحده توافقی برای خرید ۷۵۰ میلیارد دلار انرژی طی سه سال آینده امضا کرده است. این توافق، بخشی از استراتژی بزرگ‌تر اتحادیه اروپا برای تضمین امنیت انرژی، تنوع‌بخشی به منابع تأمین و تقویت روابط اقتصادی با آمریکا است. با این حال، داده‌های اخیر نشان می‌دهند که این توافق، علی‌رغم وعده‌ها، با محدودیت‌ها و چالش‌های جدی اقتصادی، بازاری و زیرساختی مواجه است و تحقق آن به سادگی امکان‌پذیر نخواهد بود.
وضعیت فعلی واردات انرژی اتحادیه اروپا از آمریکا
با وجود تعهدات سیاسی و رسانه‌ای، آمارهای شرکت مشاوره انرژی کپلر نشان می‌دهد که اتحادیه اروپا در چهار ماه گذشته حدود ۷ درصد کمتر از میزان مورد انتظار برای خرید نفت و گاز از آمریکا هزینه کرده است. واردات نفت و گاز از سپتامبر تا دسامبر مجموعاً ۲۹.۶ میلیارد دلار بوده است؛ رقمی که نه تنها فاصله زیادی با هدف ۷۵۰ میلیارد دلاری دارد، بلکه حتی نسبت به مدت مشابه سال گذشته نیز کاهش یافته است. این کاهش، ناشی از کاهش قیمت جهانی انرژی و همچنین مسائل اقتصادی و عملیاتی است که بر تصمیمات خرید تأثیرگذارند.
با اینکه حجم واردات LNG آمریکا در این مدت افزایش یافته، اما کاهش قیمت نفت و گاز باعث شده ارزش کل واردات کاهش یابد. این موضوع نشان می‌دهد که تنها افزایش حجم خرید کافی نیست و ارزش دلاری واردات تحت تأثیر نوسانات بازار انرژی قرار دارد. به عبارت دیگر، حتی اگر مقدار انرژی خریداری شده بیشتر شود، در صورت کاهش قیمت‌ها، هدف اقتصادی توافق دست‌یافتنی نخواهد بود.
چالش‌های اقتصادی و واقعیات بازار
گیلیان بوکارا، مدیر ارشد کپلر، در تحلیل خود تأکید کرده است که توافق انرژی با آمریکا غیرالزام‌آور است و تأثیر زیادی بر خرید واقعی نداشته است. وی توضیح داده که خرید انرژی تابع مذاکرات دوجانبه و منطق اقتصادی است و نه تنها متکی به الزامات سیاسی. عواملی مانند هزینه‌های حمل و نقل، حاشیه سود واردات و محدودیت‌های عملیاتی نقش تعیین‌کننده‌ای در میزان خرید دارند. به گفته وی، تعهد خرید ۷۵۰ میلیارد دلار در سه سال آینده «غیرواقع‌بینانه» است و بدون تغییرات بنیادی در زیرساخت‌ها و قیمت‌های جهانی، تحقق آن بعید به نظر می‌رسد.
واردات سالانه انرژی اتحادیه اروپا در حال حاضر ۷۳.۷ میلیارد دلار است که کمتر از یک سوم ارزش مورد نیاز برای تحقق تعهد ۷۵۰ میلیارد دلاری است. حتی انرژی هسته‌ای، شامل اورانیوم که بخشی از توافق را تشکیل می‌دهد، کمتر از یک درصد از تجارت انرژی اتحادیه اروپا با آمریکا را تشکیل می‌دهد. این داده‌ها نشان می‌دهند که تحقق اهداف توافق، نیازمند تحولات عمده در بازار و زیرساخت‌های اتحادیه اروپا است.
پیش‌بینی‌ها و محدودیت‌های زیرساختی
تحلیل‌های آرگوس مدیا نشان می‌دهند که حتی در سناریوی جایگزینی کامل گاز روسیه با LNG آمریکا، اتحادیه اروپا تنها قادر خواهد بود حدود ۲۹ میلیارد دلار در سال واردات داشته باشد که تنها ۲۳ درصد از ارزش مورد نیاز برای دستیابی به تعهد ۷۵۰ میلیارد دلاری است. برای تحقق کامل هدف، قیمت گاز باید تا سال ۲۰۲۸ به ۳۷.۳ دلار در هر میلیون واحد حرارتی بریتانیا برسد، حال آنکه قیمت فعلی حدود ۱۰ دلار و معاملات آتی ۲۰۲۸ حدود ۸.۲ دلار در هر میلیون واحد حرارتی است. آخرین بار قیمت‌ها در دسامبر ۲۰۲۲ به این سطح رسید که در جریان بحران انرژی ناشی از جنگ روسیه و اوکراین بود. بنابراین، تحقق اهداف توافق مستلزم افزایش چند برابری قیمت گاز است؛ سناریویی که بازار آن را بسیار بعید می‌داند.
کمبود زیرساخت‌ها، از جمله ظرفیت ذخیره‌سازی و سیستم‌های گازسازی مجدد، مانع عمده دیگری برای گسترش تجارت انرژی است. مارتین سینیور از آرگوس اظهار داشت که اتحادیه اروپا باید ظرفیت واردات خود را بیش از ۵۰ درصد افزایش دهد و ایالات متحده نیز نیازمند دو برابر کردن ظرفیت صادرات است تا تحقق اهداف توافق ممکن شود. در غیر این صورت، افزایش حجم واردات تنها به سطح فعلی محدود خواهد بود و هیچ تأثیری بر تعهد کل نخواهد داشت.
انگیزه‌های سیاسی و استراتژیک
یکی از اعضای سابق پارلمان اروپا با تجربه طولانی در سیاست انرژی اعلام کرد که فقدان منطق اقتصادی در این توافق نشان می‌دهد بخشی از آن ماهیت سیاسی دارد. به نظر می‌رسد بخشی از هدف توافق، خرید زمان برای اتحادیه اروپا و جلوگیری از رویارویی مستقیم با رئیس جمهور آمریکا است، که دوره ریاست جمهوری او در ژانویه ۲۰۲۹ پایان می‌یابد. از سوی دیگر، این توافق به اتحادیه اروپا اجازه می‌دهد تا در مدیریت بحران انرژی و تقویت دفاع در برابر روسیه، اقدامات محتاطانه‌تری انجام دهد. به گفته وی، «ساعت حساب باید به تعویق بیفتد و شاید جنگ هم پیش از رسیدن به ساعت حساب به پایان برسد.»
روند فعلی خریدها و قراردادهای آینده
کمیسیون اروپا اعلام کرده است که در ۱۱ ماه اول سال ۲۰۲۵ حدود ۲۰۰ میلیارد یورو (۲۳۶ میلیارد دلار) محصولات انرژی آمریکایی خریداری کرده است. این خریدها شامل افزایش واردات LNG آمریکا و قراردادهای بلندمدت است. انتظار می‌رود اتحادیه اروپا در سال جاری ۷۰ میلیارد متر مکعب LNG آمریکا وارد کند، رقمی که نسبت به ۴۵ میلیارد متر مکعب سال قبل افزایش چشمگیری دارد. همچنین حداقل ۹ قرارداد بلندمدت جدید برای خرید LNG آمریکا توسط خریداران اتحادیه اروپا امضا خواهد شد. علاوه بر این، قرارداد خرید سه راکتور هسته‌ای از شرکت وستینگهاوس در یک پروژه نیروگاهی به ارزش ۴۲ میلیارد یورو نیز در جریان است. با این حال، مشخص نیست چه میزان از این خریدها در محاسبات کلی کمیسیون لحاظ شده است و چه مقدار صرف تحقق اهداف توافق سه ساله خواهد شد.
تحلیل جامع و پیامدها
بررسی دقیق روند خریدها و پیش‌بینی‌های بازار نشان می‌دهد که تحقق اهداف توافق انرژی اتحادیه اروپا با آمریکا تنها در صورتی ممکن است که عوامل متعدد اقتصادی، زیرساختی و قیمتی به طور همزمان تغییر کنند. از یک سو، وابستگی به منابع جایگزین کاهش یافته و واردات LNG افزایش یافته است، اما از سوی دیگر، محدودیت‌های زیرساختی، هزینه‌های حمل و نقل و قیمت‌های جهانی مانع اصلی تحقق اهداف دلاری توافق هستند. افزون بر این، انگیزه‌های سیاسی و استراتژیک نیز نقش تعیین‌کننده‌ای در شکل‌گیری توافق داشته و آن را از یک قرارداد صرفاً اقتصادی فراتر برده است.
نتیجه‌گیری
توافق اتحادیه اروپا و آمریکا برای خرید ۷۵۰ میلیارد دلار انرژی طی سه سال آینده، با هدف کاهش وابستگی به منابع روسیه و تقویت روابط تجاری با واشنگتن، علی‌رغم اهمیت استراتژیک و سیاسی، با محدودیت‌های جدی مواجه است. واردات واقعی انرژی از آمریکا فاصله قابل توجهی با اهداف توافق دارد و تحقق آن نیازمند تحولات عمده در بازار، قیمت‌ها و زیرساخت‌ها است. این توافق، نمونه‌ای از تعهدات بین‌المللی است که بدون پشتوانه اقتصادی و زیرساختی واقعی، بیشتر به یک ابزار سیاسی شبیه است تا یک هدف عملی و تحقق‌پذیر. تجارب اخیر نشان می‌دهند که امنیت انرژی و تحقق اهداف بلندمدت اقتصادی تنها با ترکیبی از منطق اقتصادی، ظرفیت‌های زیرساختی و مدیریت دقیق بازار قابل دستیابی است.
نظرات کاربران