افزودن نام غول‌های فناوری چین به لیست نظامی آمریکا؛ اقدام تازه پنتاگون

به گزارش شبکه اطلاع‌رسانی طلا و ارز، در حالی که واشنگتن و پکن تلاش کرده‌اند پس از ماه‌ها تنش تجاری، فضای روابط را مدیریت کنند، تصمیم تازه وزارت دفاع آمریکا می‌تواند بار دیگر شکاف‌های عمیق امنیتی و فناورانه میان دو قدرت را آشکار کند. پنتاگون اعلام کرده است که چند شرکت بزرگ چینی از جمله Alibaba، BYD و Baidu را به فهرست موسوم به «شرکت‌های نظامی چین» (1260H) اضافه خواهد کرد؛ اقدامی که تنها دو ماه پیش از دیدار احتمالی دونالد ترامپ و شی جین‌پینگ در پکن صورت می‌گیرد.

حذف و بازانتشار فهرست؛ ابهام در واشنگتن

وزارت دفاع آمریکا نسخه به‌روزشده فهرست شرکت های نظامی چینی «Chinese Military Companies» را صبح جمعه به ثبت فدرال ارسال کرد، اما این سند اندکی بعد و به درخواست پنتاگون، بدون ارائه توضیح رسمی، از وب‌سایت حذف شد؛ اقدامی که سردرگمی‌هایی ایجاد کرد. یک مقام دفاعی اعلام کرده نسخه جدید هفته آینده منتشر خواهد شد.

این فهرست بر اساس الزام کنگره تهیه می‌شود و درج نام یک شرکت در آن به معنای آن است که واشنگتن معتقد است آن شرکت با ارتش آزادی‌بخش خلق چین ارتباط مستقیم دارد یا در برنامه «همجوشی نظامی-غیرنظامی» چین مشارکت می‌کند؛ برنامه‌ای که شرکت‌ها را ملزم به اشتراک فناوری با نهادهای نظامی می‌کند.

چرا علی‌بابا، بی‌وای‌دی و بایدو؟

افزودن نام علی‌بابا سه ماه پس از آن انجام می‌شود که گزارش‌هایی از سوی نهادهای اطلاعاتی آمریکا منتشر شد مبنی بر اینکه این غول تجارت الکترونیک تهدیدی برای امنیت ملی تلقی می‌شود. طبق یک یادداشت امنیتی کاخ سفید، علی‌بابا متهم است دسترسی دولت چین و ارتش این کشور به داده‌های مشتریان را تسهیل کرده و از عملیات فنی مرتبط با اهدافی در آمریکا حمایت کرده باشد.

علی‌بابا این اتهامات را «بی‌اساس» خوانده و اعلام کرده نه یک شرکت نظامی است و نه بخشی از راهبرد همجوشی نظامی-غیرنظامی. این شرکت تأکید کرده از تمام ابزارهای حقوقی برای دفاع از خود استفاده خواهد کرد.

بی‌وای‌دی، بزرگ‌ترین خودروساز برقی جهان، و بایدو نیز ادعاهای پنتاگون را «کاملاً بی‌پایه» توصیف کرده و تهدید کرده‌اند برای خروج از فهرست، اقدامات حقوقی انجام دهند.

تأثیرات حقوقی و اعتباری

قرار گرفتن در فهرست 1260H در اغلب موارد پیامد حقوقی مستقیم ندارد، اما ریسک اعتباری بالایی ایجاد می‌کند و این پیام را مخابره می‌کند که دولت آمریکا ممکن است در آینده اقدامات تنبیهی علیه این شرکت‌ها اعمال کند.

با این حال، درج نام شرکت بیوتکنولوژی WuXi AppTec پیامد عملی خواهد داشت. طبق قانون «Biosecure Act» که در ماه دسامبر تصویب شد، دولت فدرال آمریکا از همکاری با «شرکت‌های بیوتکنولوژی نگران‌کننده» منع شده و این عنوان شامل شرکت‌های موجود در فهرست 1260H نیز می‌شود.

همچنین شرکت‌های RoboSense (فعال در فناوری رباتیک مبتنی بر هوش مصنوعی) و BOE Technology نیز به فهرست افزوده شده‌اند.

حذف غیرمنتظره دو تولیدکننده تراشه

در اقدامی غافلگیرکننده، پنتاگون نام دو تولیدکننده تراشه حافظه، یعنی CXMT و YMTC را از فهرست حذف کرد. برخی کارشناسان با اشاره به تعهد گسترده چین به سیاست همجوشی نظامی-غیرنظامی، این تصمیم را محل سؤال دانسته‌اند و هشدار داده‌اند که چنین اقدامی می‌تواند وابستگی شرکت‌های آمریکایی به تأمین‌کنندگان چینی را افزایش دهد.

پیوند با فروش تسلیحات به تایوان

این تحولات در حالی رخ می‌دهد که گزارش‌هایی از آماده‌سازی بسته فروش تسلیحاتی جدید آمریکا به تایوان منتشر شده است؛ بسته‌ای که گفته می‌شود ممکن است به ۲۰ میلیارد دلار برسد. این موضوع نیز می‌تواند به عنوان یک نقطه اصطکاک تازه در روابط واشنگتن و پکن تلقی شود.

مدیریت تنش پیش از اجلاس سران

اگرچه تنش‌های تجاری پس از دیدار قبلی ترامپ و شی در کره جنوبی کاهش یافته بود، اما اقدام جدید پنتاگون احتمالاً فضای دیدار پیش‌رو در ماه آوریل را تحت تأثیر قرار خواهد داد.

کارشناسان معتقدند واشنگتن در حال تفکیک مسیر مذاکرات تجاری از حوزه امنیت ملی است؛ به این معنا که هم‌زمان با تلاش برای تثبیت روابط اقتصادی، فشار در حوزه فناوری، سرمایه و امنیت را حفظ می‌کند. در مقابل، پکن نیز احتمالاً از این موضوع ابراز نارضایتی خواهد کرد، اما بعید است به بهای از دست دادن فرصت چانه‌زنی در دیدار سران، اجلاس را مختل کند.

نتیجه‌گیری

افزودن نام شرکت‌های بزرگ فناوری و صنعتی چین به فهرست «شرکت‌های نظامی چین» نشان می‌دهد رقابت واشنگتن و پکن وارد مرحله‌ای عمیق‌تر و ساختاری‌تر شده است؛ مرحله‌ای که فراتر از تعرفه‌های تجاری، به قلب فناوری‌های پیشرفته، داده‌ها و زنجیره‌های تأمین راهبردی نفوذ کرده است.

هرچند این تصمیم به‌تنهایی روابط دو کشور را قطع نخواهد کرد، اما سیگنالی روشن از تداوم فشار امنیتی آمریکا بر چین است. دیدار پیش‌روی ترامپ و شی جین‌پینگ آزمونی تعیین‌کننده خواهد بود تا مشخص شود آیا دو قدرت می‌توانند میان رقابت راهبردی و همکاری اقتصادی تعادل برقرار کنند یا خیر.