جهان در یک روز؛ از اپل تا فدرال رزرو، از تهران تا توکیو

به گزارش شبکه اطلاع‌رسانی طلا و ارز، جهان در روزهای سرنوشت‌سازی به سر می‌برد. از کریدورهای قدرت در سیلیکون ولی تا میز مذاکره در پاکستان و سنای آمریکا، تحولاتی در حال رقم خوردن است که نقشه ژئوپلیتیک، اقتصاد و فناوری را برای سال‌های آینده بازتعریف خواهد کرد.

اپل پس از ۱۵ سال جانشین تیم کوک را معرفی کرده است. جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور آمریکا، عازم پاکستان می‌شود تا آتش‌بس شکننده با ایران را نجات دهد. کوین وارش، نامزد ریاست فدرال رزرو، در سنا برای تصدی این کرسی حساس بازجویی می‌شود. در همین حال، ژاپن از سیاست صلح‌طلبانه پساجنگ فاصله می‌گیرد و کره جنوبی صاحب رئیس‌کل بانک مرکزی جدیدی می‌شود. این مقاله به بررسی جزئیات این رویدادهای مهم و تأثیرات متقابل آنها بر اقتصاد و سیاست جهانی می‌پردازد.

اپل پس از تیم کوک؛ جانشینی در اوج اما با یک چالش بزرگ

اپل رسماً اعلام کرد جان ترنوس، رئیس بخش سخت‌افزار این شرکت، از اول سپتامبر سمت مدیرعاملی را از تیم کوک تحویل خواهد گرفت. کوک که ۱۵ سال هدایت اپل را بر عهده داشت، به عنوان رئیس اجرایی هیئت مدیره به فعالیت خود ادامه می‌دهد. این انتقال در شرایطی انجام می‌شود که اپل در اوج قدرت قرار دارد؛ فروش آیفون با رونق بی‌سابقه‌ای مواجه است و ارزش بازار شرکت نیز سر به فلک کشیده است. با این حال، یک نقطه ضعف بزرگ بر چهره درخشان اپل سایه انداخته است: ورود این شرکت به عرصه هوش مصنوعی تاکنون با شکست مواجه شده است. انتظار می‌رود جان ترنوس که سابقه درخشانی در مدیریت سخت‌افزار دارد، وظیفه جبران عقب‌ماندگی اپل در رقابت هوش مصنوعی را بر عهده بگیرد. تحلیلگران معتقدند جانشینی کوک در اوج، هرچند نشان‌دهنده ثبات و قدرت اپل است، اما فشار مضاعفی را بر ترنوس تحمیل می‌کند؛ چراکه او باید هم میراث کوک را حفظ کند و هم اپل را به قطار پرسرعت هوش مصنوعی بچسباند.

دیپلماسی بحران‌زده؛ از مذاکرات ایران تا آتش‌بس اسرائیل و لبنان

در حساس‌ترین لحظات دیپلماتیک خاورمیانه، جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور آمریکا، قرار است روز سه‌شنبه برای دور دوم مذاکرات با ایران عازم پاکستان شود. این سفر در حالی انجام می‌شود که آتش‌بس دو هفته‌ای میان آمریکا و ایران روز چهارشنبه منقضی می‌شود. با این حال، ایران هنوز شرکت در این مذاکرات را تأیید نکرده است. وزارت خارجه ایران، خواستار آزادی کشتی باری توسکا شده است که روز یکشنبه توسط نیروی دریایی آمریکا در دریای عرب توقیف شد. این رویداد، فضای مذاکرات را با ابهام جدی مواجه کرده است.

در جبهه دیگر خاورمیانه، وزارت امور خارجه آمریکا اعلام کرد دور دوم مذاکرات میان اسرائیل و لبنان را روز پنج‌شنبه میزبانی خواهد کرد. مذاکرات قبلی به برقراری آتش‌بس موقت میان اسرائیل و حزب‌الله کمک کرد. در همین حال، ارتش اسرائیل از تحقیقات در مورد فیلمی خبر داد که در آن یکی از سربازان این کشور مجسمه مسیحی را در لبنان هتک حرمت کرده است. بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، و سفیر آمریکا در اسرائیل از جمله افرادی هستند که این اقدام را محکوم کرده‌اند. این انتقاد داخلی نشان می‌دهد که اسرائیل نیز به شدت نگران تبعات رسانه‌ای اقدامات سربازان خود در جبهه‌های مختلف است.

دگرگونی در سیاست‌های نظامی و اقتصادی جهان

در اقدامی تاریخی، ژاپن محدودیت‌های صادراتی خود در مورد تسلیحات مرگبار را لغو کرد و از سیاست‌های صلح‌طلبانه‌ای که پس از جنگ جهانی دوم در پیش گرفته بود، فاصله گرفت. این تغییر سیاست در حالی رخ می‌دهد که ژاپن به دلیل افزایش تنش‌های منطقه‌ای و نیاز به حمایت از متحدان خود در خاورمیانه و اوکراین، نیروهای مسلح خود را تقویت می‌کند. پیش از این، ژاپن فروش تجهیزات نظامی به خارج را محدود به مواردی مانند مین‌روبی، نجات، نظارت، حمل‌ونقل و هشدار کرده بود. این تصمیم نشان‌دهنده تغییر رویکرد راهبردی توکیو در قبال نقش خود در امنیت جهانی است.

در بر نخست وزیر استارمر، با موج جدیدی از درخواست‌ها برای استعفا مواجه شده است. ماجرا از آنجا نشأت می‌گیرد که او پیتر ماندلسون را به عنوان سفیر در آمریکا منصوب کرده است. سر الیور رابینز، یکی از مقامات عالیرتبه سابق دولت، به نمایندگان مجلس گفت که او برای انتصاب سریع لرد ماندلسون تحت «فشار مداوم» قرار داشته است. رابینز از نحوه رسیدگی وزارت خارجه سابق به فرآیند تأیید امنیتی ماندلسون دفاع کرد و ابراز تأسف کرد که استارمر «خطرات جدی برای شهرت» را در انتصاب او نادیده گرفته است.

رقابت تسلیحاتی هوش مصنوعی؛ قرارداد ۱۰۰ میلیارد دلاری آنتروپیک با آمازون

در عرصه فناوری، شرکت هوش مصنوعی آنتروپیک توافق کرده است بیش از ۱۰۰ میلیارد دلار برای تراشه و توان محاسباتی از آمازون هزینه کند. بر اساس این قرارداد، آمازون اکنون ۵ میلیارد دلار و در آینده ۲۰ میلیارد دلار دیگر در آنتروپیک سرمایه‌گذاری خواهد کرد. آنتروپیک به دنبال تأمین توان محاسباتی بیشتر برای پاسخگویی به تقاضای فزاینده برای ابزارهای خود از جمله «کلود کد» (Claude Code) است. این ماه، آنتروپیک قراردادهای مشابهی را با گوگل و برودکام منعقد کرده بود. این قراردادها نشان می‌دهد که رقابت برای تسلط بر زیرساخت‌های هوش مصنوعی وارد فاز جدیدی شده و شرکت‌های بزرگ فناوری حاضرند هزاران میلیارد دلار برای حفظ برتری خود هزینه کنند.

در اروپا، مدیرعامل یونی‌کردیت، بانک ایتالیایی، طرحی برای بازسازی کامرتس‌بانک در چارچوب پیشنهاد تصاحب ۳۵ میلیارد یورویی (۴۱ میلیارد دلاری) ارائه کرد و استدلال نمود که این بانک آلمانی عملکرد ضعیفی دارد. کامرتس‌بانک این طرح را «گمراه‌کننده» و «خصمانه» خواند و رد کرد. فردریش مرتس، صدراعظم آلمان، هشدار داد که «هر نوع تصاحب‌ای مورد استقبال نیست.» یونی‌کردیت در حال حاضر سهام قابل توجهی از کامرتس‌بانک را در اختیار دارد و در تلاش است آن را به طور کامل تصاحب کند. این درگیری بانکی، نشان‌دهنده حساسیت‌های سیاسی و اقتصادی در قلب اروپا است.

کوین وارش در سنا؛ جاده پر پیچ و خم به صندلی فدرال رزرو

روز سه‌شنبه، کوین وارش، نامزد دونالد ترامپ برای ریاست فدرال رزرو، در برابر کمیته بانکداری سنا قرار می‌گیرد. اما هرچقدر هم پاسخ‌های ورش صیقلی و حرفه‌ای باشد، ممکن است سنا نتواند او را پیش از پایان دوره جروم پاول در ۱۵ مه تأیید کند. تام تیلیس، سناتور جمهوری‌خواه عضو این کمیته، تهدید کرده است که انتصاب ورش را مسدود می‌کند مگر اینکه وزارت دادگستری تحقیقات ساختگی علیه پاول را به بهانه قبض بازسازی ساختمان مرکزی فدرال رزرو متوقف کند. پاول گفته است که می‌تواند به طور موقت در سمت خود باقی بماند؛ دونالد ترامپ نیز تهدید کرده است که او را اخراج می‌کند (هرچند تقریباً به یقین چنین قدرتی ندارد).

حتی اگر طوفان سیاسی فروکش کند، کار وارش تازه دشوار شده است. وارش که قبلاً یک فرد تندرو در مورد تورم بود، با استدلال به کاهش نرخ بهره، ترامپ را مجاب کرد. اما از آن زمان، جنگ در ایران تورم را افزایش داده و توجیه کاهش نرخ بهره را بسیار دشوارتر کرده است. اگر وارش نرخ بهره را بالا نگه دارد، ممکن است مانند پاول در لیست افراد بد (bad books) رئیس‌جمهور قرار گیرد. این معضل نشان می‌دهد که وارش در صورت تأیید، باید میان وفاداری به ترامپ و الزامات اقتصاد معاصر یکی را انتخاب کند.

کره جنوبی و رئیس‌ کل جدید بانک مرکزی

بانک کره روز سه‌شنبه از رئیس‌کل جدید خود به نام شین هیون-سونگ استقبال کرد. شین که پیش از این مشاور ارشد بانک تسویه‌حساب‌های بین‌المللی (BIS) بود، شهرت زیادی در شناسایی بحران‌های قریب‌الوقوع دارد. این بار، خطر آشکار است. او در حالی سکان هدایت بانک مرکزی کره جنوبی را بر عهده می‌گیرد که این کشور با عدم قطعیت ناشی از افزایش قیمت نفت و تضعیف وون مواجه است.

جنگ در خاورمیانه برای اقتصاد کره جنوبی به ویژه دردناک است. هفته گذشته، قیمت‌های وارداتی این کشور به رهبری مواد خام و محصولات مرتبط با نفت، شدیدترین افزایش خود را در نزدیک به سه دهه اخیر تجربه کرد. شین در جلسه تأیید صلاحیت خود، افزایش قیمت‌ها را تأیید کرد اما خطرات رکود تورمی (stagflation) را که نگرانی‌ها از آن در حال افزایش است، کم‌اهمیت جلوه داد. هنگامی که او نامزد شد، برخی مفسران شین را یک «باز عملی» (practical hawk) نامیدند. او این برچسب را رد می‌کند، اما انتظار می‌رود نرخ بهره را افزایش دهد؛ در حالی که سلف او به مدت یک سال نرخ را ثابت نگه داشته بود. سؤال این است که او چقدر زود دست به کار خواهد شد.

ویرجینیا و نبرد بر سر نقشه انتخاباتی

رأی‌دهندگان در ویرجینیا روز سه‌شنبه در یک همه‌پرسی تصمیم می‌گیرند که آیا ایالت می‌تواند از نقشه انتخاباتی جدید در انتخابات میاندوره‌ای نوامبر استفاده کند یا خیر. در فوریه، آبیگل اسپنبرگر، فرماندار دموکرات، بازنگری را تأیید کرد که احتمالاً به حزب او چهار کرسی دیگر در کنگره آمریکا می‌دهد. موافقان می‌گویند این بازنگری منعکس‌کننده تغییرات جمعیتی ویرجینیا است. مخالفان استدلال می‌کنند که به نفع رأی‌دهندگان روستایی است. این اختلاف توجه ملی و پول‌های کلان را به خود جلب کرده است. باراک اوباما هفته گذشته به ویرجینیایی‌ها گفت که رأی «آری» فرصت آنها برای «متعادل کردن زمین بازی» است.

رأی ویرجینیا، همانطور که اوباما اشاره کرد، بخشی از یک نبرد ملی است. این نبرد تابستان گذشته در تگزاس آغاز شد، زمانی که به تحریک دونالد ترامپ، این ایالت نقشه انتخاباتی خود را برای کمک به جمهوری‌خواهان برای بردن کرسی‌های بیشتر در کنگره بازطراحی کرد. این اقدام باعث ضدحمله‌ها و ضدحملات متقابل توسط ایالات جمهوری‌خواه و دموکرات شد. کالیفرنیا (آبی) و میزوری، کارولینای شمالی و یوتا (همگی قرمز) نقشه‌های خود را تغییر داده‌اند. ویرجینیا و سه ایالت دیگر منتظر چراغ سبز هستند.

نتیجه‌گیری

جهان در روزهای پایانی آوریل ۲۰۲۶، درگیر تحولات متعدد و به هم پیوسته‌ای است که هر یک به تنهایی می‌توانست مسیر تاریخ را تغییر دهد. از جانشینی آرام اما پرچالش در بزرگترین شرکت فناوری جهان (اپل) گرفته تا تنش‌های دیپلماتیک در خاورمیانه که می‌تواند هر لحظه به انفجار بزرگی منجر شود. از تغییر سیاست نظامی ژاپن و فاصله گرفتن از صلح‌طلبی پساجنگ، تا نبرد پنهان بر سر نقشه‌های انتخاباتی در آمریکا که می‌تواند توازن قدرت در کنگره را تغییر دهد.

در این میان، دو رویداد اقتصادی - سیاسی از همه حیاتی‌تر به نظر می‌رسند: جلسه تأیید صلاحیت کوین وhرش در سنا که می‌تواند مسیر سیاست پولی بزرگترین اقتصاد جهان را تعیین کند، و آغاز به کار رئیس‌ کل جدید بانک کره که باید اقتصاد کره جنوبی را در برابر تورم ناشی از شوک نفتی هدایت کند. وارش در تنگنایی تاریخی گرفتار شده است: از یک سو، وعده کاهش نرخ بهره به ترامپ داده و از سوی دیگر، جنگ ایران تورم را چنان افزایش داده که کاهش نرخ عملاً غیرممکن شده است.

در مجموع، هفته جاری نقطه عطفی در سیاست، اقتصاد و فناوری جهان خواهد بود. تصمیم‌هایی که در سنا، پاکستان، توکیو و سئول گرفته می‌شوند، نقشه راه ماه‌ها و سال‌های آینده را ترسیم خواهند کرد. سرمایه‌گذاران، سیاستمداران و شهروندان عادی همگی چشمانتظارند تا ببینند کدام یک از این تحولات به مسیر خود ادامه می‌دهد و کدام یک ناگهان مسیر را عوض می‌کند.