به گزارش شبکه اطلاع‌رسانی طلا و ارز، بازار جهانی نفت همواره به عنوان یکی از حساسترین و تاثیرگذارترین بازارهای مالی تحت تأثیر تلاقی پیچیده‌ای از عوامل بنیادین، ژئوپلیتیک و کلان اقتصادی قرار دارد. در روزهای منتهی به اواسط ماه مه، قیمت نفت خام وست تگزاس اینترمدیت (WTI) که به عنوان یکی از دو شاخص اصلی قیمت نفت در جهان شناخته می‌شود، نوسانات قابل توجهی را تجربه کرد.
این نوسانات عمدتاً ناشی از دو دسته عامل کلیدی بودند: از یک سو، انتشار داده‌های تورم بالاتر از حد انتظار در ایالات متحده که چشم‌انداز سیاست پولی فدرال رزرو را پیچیده‌تر کرد و از سوی دیگر، تشدید تنش‌های ژئوپلیتیک در خاورمیانه به دنبال تشدید درگیری با ایران و تداوم بسته بودن تنگه هرمز به روی ترافیک تجاری.
این مقاله با بهره‌گیری از جزئیات موجود در گزارش‌های بازار، به تحلیل جامع عوامل مؤثر بر قیمت نفت WTI و برنت، نقش داده‌های اقتصادی آمریکا، مذاکرات دیپلماتیک، و پیش‌بینی‌های کارشناسی در مورد آینده این بازار حیاتی می‌پردازد.
۱. افت قیمت نفت در سایه داده‌های تورمی آمریکا
در جلسه معاملاتی آسیا در روز چهارشنبه، قیمت نفت خام وست تگزاس اینترمدیت (WTI) با کاهش ۱.۵ درصدی به نزدیکی ۹۷.۲۰ دلار در هر بشکه رسید. این کاهش که پس از افزایش تقریباً ۸.۵ درصدی در دو روز معاملاتی قبلی صورت گرفت، در درجه اول به دلیل واکنش بازار به داده‌های داغ شاخص قیمت مصرف‌کننده (CPI) ایالات متحده برای ماه آوریل بود که نگرانی‌های جدی در مورد چشم‌انداز تقاضای نفت ایجاد کرد.
داده‌های منتشر شده در روز سه‌شنبه نشان داد که تورم کل ایالات متحده نسبت به سال گذشته به ۳.۸ درصد رسیده است. این رقم نه تنها از پیش‌بینی ۳.۷ درصد فراتر رفت، بلکه نسبت به میزان قبلی ۳.۳ درصد نیز افزایش چشمگیری داشت. شاخص قیمت مصرف‌کننده اصلی ایالات متحده که اقلام نوسان‌دار غذا و انرژی را حذف می‌کند، با سرعت قوی‌تری نسبت به ۲.۸ درصد در سال گذشته رشد کرد. این رقم با رسیدن به ۲.۸ درصد (در حالی که تخمین‌ها ۲.۷ درصد و انتشار قبلی ۲.۶ درصد بود)، نشان از تداوم فشارهای تورمی بنیادین در اقتصاد آمریکا داشت.
پیامدهای تورم برای سیاست پولی فدرال رزرو
از نظر تئوری اقتصادی، تشدید فشارهای تورمی، مقامات فدرال رزرو را تشویق می‌کند تا نرخ بهره را برای مدت طولانی‌تری ثابت نگه دارند یا حتی آن را افزایش دهند. این انتظار در بازار به سرعت منعکس شد. بر اساس داده‌های ابزار CME FedWatch، احتمال اینکه فدرال رزرو حداقل یک بار نرخ بهره را در سال جاری افزایش دهد، از ۲۳.۵ درصد پیش از انتشار داده‌های CPI به ۳۳.۴ درصد افزایش یافت. نرخ بهره بالاتر برای قیمت نفت نامطلوب تلقی می‌شود، زیرا هزینه استقراض را افزایش داده و به طور بالقوه تقاضای نفت را در هر دو بخش مصرف‌کننده و تجاری کاهش می‌دهد. کپیتال اکونومیکس در یادداشتی برای مشتریان خود تأکید کرد: «افزایش قابل توجه تورم در اقتصادهای پیشرفته هنوز باعث کاهش هزینه‌های واقعی نشده است، اما کاهش گسترده احساسات مصرف‌کننده و تمایل به استخدام، نشان دهنده بدتر شدن اوضاع است.»
۲. عوامل ژئوپلیتیک: نقش تنگه هرمز و مذاکرات ایران
پیش از انتشار داده‌های تورمی، قیمت نفت در دو روز معاملاتی گذشته به شدت افزایش یافته بود. محرک اصلی این صعود، عدم موفقیت مذاکرات ایالات متحده و ایران بود که به نوبه خود ترس از بسته شدن طولانی مدت تنگه هرمز را برانگیخت. تنگه هرمز به عنوان شاهراه حیاتی انرژی جهان، معمولاً حدود یک پنجم نفت و گاز طبیعی مایع جهان از آن عبور می‌کند.
دونالد ترامپ، رئیس جمهور وقت ایالات متحده، واکنش تندی به پیشنهادات ایران نشان داد و ابتدا آن را «کاملاً غیرقابل قبول» خواند. وی با ابراز اطمینان کامل، اعلام کرد که واشنگتن برای توافق با ایران به هیچ کشوری از جمله چین نیازی ندارد. ترامپ در پاسخ به این سوال که آیا در سفر ۱۳ تا ۱۵ مه به پکن در مورد جنگ ایران با شی جین پینگ صحبت خواهد کرد، گفت: «فکر نمی‌کنم به هیچ کمکی در مورد ایران نیاز داشته باشیم.»
۳. واکنش بازار و توقف روند صعودی
قیمت نفت در روز چهارشنبه با توقف روند صعودی سه روزه خود مواجه شد. سرمایه‌گذاران که پیش از این نگرانی‌های عرضه را به قیمت‌ها تحمیل کرده بودند، اکنون در حال ارزیابی مجدد وضعیت بودند. معامله‌گران منتظر تحولات پیرامون آتش‌بس شکننده خاورمیانه بودند و خود را برای نشست مهم بین دونالد ترامپ و شی جین پینگ در چین آماده می‌کردند.
در ساعت ۰۴:۱۰ به وقت گرینویچ، قیمت آتی نفت خام برنت با ۱.۲۲ دلار یا ۱.۱ درصد کاهش به ۱۰۶.۵۵ دلار در هر بشکه رسید. همزمان، قیمت آتی نفت وست تگزاس اینترمدیت آمریکا با ۱.۱۶ دلار یا ۱.۱ درصد کاهش به ۱۰۱.۰۲ دلار رسید. لازم به ذکر است که از زمان آغاز حملات ایالات متحده و اسرائیل به ایران در پایان فوریه و بسته شدن متعاقب آن تنگه هرمز توسط تهران، هر دو شاخص نفتی تا حد زیادی در حدود یا بالاتر از ۱۰۰ دلار در هر بشکه در نوسان بوده‌اند.
۴. تحلیل کارشناسی و چشم‌انداز نوسانات آتی
پریانکا ساچدوا، تحلیلگر ارشد بازار در فیلیپ نوا، در تحلیل خود به شرایط حاکم بر بازار اشاره کرد. او گفت: «نگرانی‌ها در مورد اختلالات عرضه و عدم قطعیت پیرامون خاورمیانه، قیمت نفت را به خوبی پشتیبانی می‌کند، حتی در حالی که معامله‌گران برای تعیین یک جهت مشخص تلاش می‌کنند.» او افزود که بازار همچنان به هر به‌روزرسانی از منطقه واکنش شدیدی نشان می‌دهد، به این معنی که نوسانات شدید احتمالاً ادامه خواهد داشت. تأکید کرد: «هرگونه تشدید بیشتر یا تهدید مستقیم برای جریان عرضه می‌تواند به سرعت روند صعودی قوی را در هر دو شاخص برنت و WTI احیا کند.»
قیمت نفت روز سه‌شنبه بیش از ۳ درصد افزایش یافته بود که عمدتاً به دلیل کمرنگ شدن امیدها برای آتش‌بس پایدار بین ایالات متحده و ایران بود. این امر چشم‌انداز بازگشایی تنگه هرمز را تضعیف کرد. چین، علیرغم فشارهای دولت ترامپ، بزرگترین خریدار نفت ایران باقی مانده است و ترامپ قرار بود روزهای پنجشنبه و جمعه در پکن با همتای چینی خود دیدار کند.
۵. پیش‌بینی‌های بلندمدت و تأثیر بر اقتصاد آمریکا
گروه اوراسیا در یادداشتی برای مشتریان خود پیش‌بینی کرد: «مدت زمان اختلال و میزان کاهش عرضه - که در حال حاضر بیش از ۱ میلیارد بشکه است - به این معنی است که قیمت نفت احتمالاً تا پایان سال بالای ۸۰ دلار در هر بشکه باقی خواهد ماند.»
جنگ با ایران شروع به تحت تأثیر قرار دادن اقتصاد ایالات متحده کرده است، زیرا افزایش قیمت نفت منجر به گران‌تر شدن سوخت‌ها می‌شود. اقتصاددانان انتظار دارند که در ماه‌های آینده شاهد اثرات دور دوم این افزایش قیمت‌ها باشند. در ماه آوریل، قیمت مصرف‌کننده در ایالات متحده برای دومین ماه متوالی به شدت افزایش یافت و منجر به بزرگترین افزایش سالانه تورم در تقریباً سه سال گذشته شد. این امر انتظارات مبنی بر ثابت نگه داشتن نرخ بهره توسط فدرال رزرو را برای مدتی تقویت کرد. افزایش نرخ بهره، وام گرفتن را گران‌تر می‌کند و به طور بالقوه تقاضا برای نفت را کاهش می‌دهد. با این حال، با ادامه جنگ ایران، ذخایر نفت خام ایالات متحده هفته گذشته برای چهارمین هفته متوالی کاهش یافت و ذخایر فرآورده‌های تقطیری نیز طبق داده‌های موسسه امریکن پترولیوم کاهش یافت.
۶. ادامه روند کاهشی و انتظارات از نشست پکن
در ادامه معاملات روز چهارشنبه، تا ساعت ۲۰:۱۹ به وقت شرق آمریکا (۰۰:۱۹ به وقت گرینویچ)، معاملات آتی نفت برنت که در ماه ژوئیه منقضی می‌شود، با ۰.۴ درصد کاهش به ۱۰۷.۳۶ دلار در هر بشکه رسید، در حالی که معاملات آتی WTI با ۰.۳ درصد کاهش به ۱۰۱.۹۱ دلار رسید (هر دو قرارداد در جلسه قبل بیش از ۳ درصد افزایش یافته بودند).
بازارها پس از اظهارات ترامپ که چشم‌انداز آتش‌بس با ایران را ناچیز نامید و آخرین پاسخ تهران به پیشنهادهای صلح را رد کرد، در حالت آماده‌باش باقی ماندند. این امر نگرانی‌ها از طولانی شدن درگیری را افزایش داد. اداره اطلاعات انرژی ایالات متحده روز سه‌شنبه اعلام کرد اکنون انتظار دارد تنگه هرمز تا اواخر ماه مه عملاً بسته بماند و باعث کاهش بسیار شدیدتر موجودی جهانی نسبت به پیش‌بینی قبلی شود. این آژانس تخمین زده است که موجودی جهانی نفت می‌تواند امسال ۲.۶ میلیون بشکه در روز کاهش یابد، در حالی که قیمت نفت برنت ممکن است در ماه مه و ژوئن به طور متوسط حدود ۱۰۶ دلار در هر بشکه باشد.
همه نگاه‌ها به نشست برنامه‌ریزی‌شده ترامپ با شی جین پینگ در پکن در روزهای ۱۴ و ۱۵ مه دوخته شده بود. انتظار می‌رفت بحث‌ها در این نشست به مناقشه ایران، تنش‌های تجاری، تعرفه‌ها و امنیت انرژی بپردازد. امین ناصر، مدیرعامل شرکت آرامکوی عربستان سعودی، هشدار داده بود که بازار نفت ممکن است به دلیل اختلالات طولانی مدت مرتبط با تنگه هرمز، تا سال ۲۰۲۷ به طور کامل بهبود نیابد. عربستان سعودی استفاده از خط لوله شرق-غرب خود را برای دور زدن تنگه هرمز افزایش داده است، اما تحلیلگران می‌گویند مسیرهای جایگزین نمی‌توانند به طور کامل صادرات مسدود شده خلیج فارس را جبران کنند.
در نهایت، داده‌های موسسه نفت آمریکا که اواخر سه‌شنبه منتشر شد، نشان داد که ذخایر نفت خام در هفته منتهی به ۸ مه، ۲.۱۸۸ میلیون بشکه کاهش یافته است که چهارمین کاهش هفتگی متوالی را نشان می‌دهد. سرمایه‌گذاران اکنون منتظر داده‌های شاخص قیمت تولیدکننده ایالات متحده بودند تا سرنخ‌های بیشتری در مورد فشارهای قیمتی بنیادین و گام‌های بعدی فدرال رزرو به دست آورند. نرخ‌های بهره بالاتر در ایالات متحده برای مدت طولانی‌تر می‌تواند رشد تقاضای جهانی را کند کند و تا حدی افزایش قیمت‌های ناشی از اختلال عرضه را جبران کند.
نتیجه‌گیری
بررسی تحولات قیمت نفت در مقطع مورد بررسی، تصویر روشنی از یک بازار به شدت دو قطبی ارائه می‌دهد. از یک سو، اختلالات جدی عرضه ناشی از بسته شدن تنگه هرمز و تداوم درگیری‌های ژئوپلیتیک در خاورمیانه، فشار صعودی قوی بر قیمت‌ها اعمال می‌کند. کاهش چهار هفته متوالی ذخایر نفت آمریکا و هشدارهای کارشناسی درباره طولانی شدن اختلالات عرضه تا سال‌های آینده، این فشار صعودی را تقویت می‌کند. از سوی دیگر، بازگشت تورم در اقتصاد آمریکا و افزایش انتظارات برای تداوم یا حتی افزایش نرخ بهره توسط فدرال رزرو، به عنوان یک عامل نزولی قدرتمند عمل می‌کند که می‌تواند با کند کردن رشد اقتصادی و کاهش قدرت خرید مصرف‌کنندگان، تقاضا برای نفت را محدود کند.
در این میان، نقش دیپلماسی و مذاکرات به عنوان متغیری کلیدی ظاهر می‌شود. شکست مذاکرات آمریکا و ایران و نیز اظهارات قاطعانه رئیس‌جمهور آمریکا مبنی بر عدم نیاز به کمک چین در حل مناقشه، نشان داد که مسیر صلح هموار نیست. با این حال، بازار با احتیاط به نشست سران آمریکا و چین در پکن می‌نگرد، زیرا هرگونه پیشرفت غیرمنتظره در این مذاکرات می‌تواند محاسبات ژئوپلیتیک را تغییر دهد.
جمع‌بندی نهایی این است که بازار نفت وارد فازی از نوسانات شدید و غیرقابل پیش‌بینی شده است. در کوتاه مدت، هرگونه تشدید تنش نظامی یا تهدید مستقیم‌تر علیه جریان عرضه، قیمت‌ها را به سرعت به سطوح بالاتر خواهد برد. در مقابل، هرگونه نشانه‌ای از کاهش تنش‌ها یا سیگنال قاطع فدرال رزرو در مورد افزایش نرخ بهره، می‌تواند اصلاحی عمیق‌تر را رقم بزند. اما آنچه مسلم به نظر می‌رسد، ادامه حیات قیمت‌های نفت بالای ۱۰۰ دلار، حداقل تا حصول راه‌حلی عملی برای بازگشایی تنگه هرمز و مدیریت تورم در اقتصادهای پیشرفته است.
نظرات کاربران