به گزارش شبکه اطلاع‌رسانی طلا و ارز، دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، عازم پکن شده تا در نخستین سفر خود به چین پس از بازگشت به کاخ سفید، با شی جین پینگ دیدار کند. ایران، تایوان و جنگ تجاری سه محور اصلی این نشست ۳۶ ساعته هستند. در حالی که ترامپ با خود هیئتی از غول‌های تجاری از جمله مدیرعامل انویدیا را همراه کرده، تحلیلگران پیش‌بینی می‌کنند به جای یک توافق بزرگ تاریخی، شاهد یک «توافق کوچک» برای کاهش تنش‌های فوری باشیم.
محور گفتگوهای آمریکا و چین
«ایران، تایوان و تراشه‌ها»؛ این سه واژه خلاصه‌ای از دستور کار فشرده نشستی است که قرار است طی روزهای ۱۴ و ۱۵ مه ۲۰۲۶ در پکن برگزار شود. دونالد ترامپ که این روزها جنگ با ایران را در بن‌بست می‌بیند، راهی چین شده تا شاید بتواند در این بن‌بست از شی جین پینگ کمک بگیرد. اما در این سفر، تنها موضوع ایران روی میز نیست؛ فروش تسلیحات به تایوان، تعرفه‌های تجاری، تحریم‌های تراشه و حتی آینده کره شمالی نیز موضوعاتی هستند که دو رهبر بزرگترین اقتصادهای جهان را روبروی هم قرار می‌دهند. این گزارش نگاهی دارد به آنچه در این نشست تاریخی در جریان است.
سفر تشریفاتی یا مأموریت نجات؟ ترکیب عجیب هیئت همراه ترامپ
هنگامی که «ایر فورس وان» روز سه‌شنبه ۱۳ مه از واشنگتن به مقصد پکن بلند شد، در میان مسافران آن نه تنها مشاوران ارشد کاخ سفید، بلکه مدیران ارشد ده‌ها شرکت بزرگ آمریکایی دیده می‌شدند. از تیم کوک (اپل) و ایلان ماسک (تسلا) گرفته تا دیوید کالهورن (بوئینگ)، همگی در این پرواز حضور داشتند. اما غافلگیری بزرگ وقتی رخ داد که جنسن هوانگ، مدیرعامل انویدیا، در آخرین لحظه و پس از یک تماس تلفنی مستقیم از سوی ترامپ، در آلاسکا به جمع همراهان پیوست.
ترامپ در شبکه اجتماعی خود نوشت که گزارش‌ها درباره عدم دعوت از هوانگ «اخبار جعلی» است و تأکید کرد که همراهی چنین چهره‌های شاخصی با او «مایه افتخار» است. حضور هوانگ، که شرکتش برای فروش پیشرفته‌ترین تراشه‌های هوش مصنوعی به چین نیاز به مجوز آمریکا دارد، نشانه‌ای از این است که موضوع «جنگ تراشه» نیز دست کم به طور غیررسمی در حاشیه این سفر مطرح خواهد شد.
ایران؛ معمای مرکزی پکن
در میان انبوه موضوعات، هیچ مسئله‌ای به اندازه «ایران» برای کاخ سفید فوری و حیاتی نیست. ترامپ پیش از سفر به خبرنگاران گفت: «به کمک چین برای حل مشکل ایران نیازی نداریم»، اما در همان لحظه اذعان کرد که قصد دارد «ساعت‌ها» درباره ایران با شی جین پینگ صحبت کند
چین حدود ۸۰ درصد نفت صادراتی ایران را خریداری می‌کند. آمریکا از چین می‌خواهد که از این اهرم برای متقاعد کردن تهران به عقب‌نشینی در برنامه هسته‌ای و آزادسازی تنگه هرمز استفاده کند. اما پکن خود نیز قربانی بسته بودن این تنگه است؛ واردات نفت چین در ماه آوریل به پایین‌ترین سطح چهار ساله سقوط کرده و این مسئله اقتصاد این کشور را به شدت تحت فشار قرار داده است.
با این حال، تحلیلگران مؤسسه صلح آمریکا معتقدند که چین تمایل چندانی برای قربانی کردن منافع استراتژیک خود با ایران به خاطر خوشنودی واشنگتن ندارد. پکن تا کنون موضعی متعادل اتخاذ کرده و خواستار «توقف کامل خصومت‌ها» شده، اما از محکوم کردن ایران یا پذیرش خواسته‌های زیاده‌طلبانه آمریکا خودداری کرده است.
تایوان؛ خط قرمزی که ترامپ از آن عبور کرد
اگر ایران موضوعی است که دو طرف ممکن است بر سر آن به نوعی تفاهم برسند، «تایوان» حکایت دیگری دارد. ترامپ بدون هیچ ملاحظه‌ای اعلام کرده که قصد دارد درباره فروش تسلیحات به تایوان با شی جین پینگ صحبت کند. این اقدام برخلاف رویه دیرینه دیپلماتیک آمریکاست و متحدان آسیایی واشنگتن را نیز نگران کرده است.
از زمان روی کار آمدن ترامپ، آمریکا بیش از ۱۱۰ میلیارد دلار تسلیحات به تایوان فروخته و اکنون صحبت از بسته جدیدی در میان است. پکن، تایوان را بخشی جدایی‌ناپذیر از قلمرو خود می‌داند و هرگونه معامله تسلیحاتی با تایپه را نقض حاکمیت ملی خود تلقی می‌کند. شی جین پینگ در دیدارهای قبلی خود با ترامپ، تایوان را «خط قرمز» خوانده بود. اما ترامپ با رویکرد «معامله‌محور» خود، بعید است که این هشدارها را نادیده بگیرد. بسیاری از کارشناسان این مسئله را بالقوه انفجاری‌ترین بخش از مذاکرات پکن می‌دانند.
تجارت و تراشه؛ در جستجوی یک «توافق کوچک»
بر خلاف تبلیغات سیاسی، اکثر تحلیلگران انتظار ندارند که این نشست به یک «توافق بزرگ جامع» منجر شود. آنچه محتمل‌تر به نظر می‌رسد، دستیابی به یک «توافق کوچک» یا «آتش‌بس موقت» است. بر اساس این سناریو، آمریکا ممکن است با تمدید تعلیق برخی تعرفه‌ها و ارائه مجوزهای محدود برای صادرات تراشه به چین موافقت کند و در مقابل، پکن متعهد شود که حجم خرید کالاهای کشاورزی و انرژی از آمریکا را افزایش دهد.
حضور مدیران ارشد شرکت‌هایی مانند بوئینگ و انویدیا در هیئت ترامپ، نشانه‌ای از همین رویکرد است. بوئینگ نیاز به فروش هواپیما به چین دارد و انویدیا نیز به دنبال بازگشایی کانالی برای فروش محصولات پیشرفته خود به بازار عظیم چین است. در مقابل، چین نیز به دنبال تضمینی برای عدم اعمال تعرفه‌های جدید و دسترسی به فناوری‌های کلیدی است.
پروفسور ژائو مینگهای، کارشناس روابط بین‌الملل از دانشگاه فودان، در این باره می‌گوید: «نباید انتظار پیشرفت عظیم و تاریخی از این نشست داشته باشیم، اما احتمال حصول یک بسته توافق وجود دارد؛ این به معنای پایان جنگ تجاری نیست، اما نفس‌گیری تازه برای بازارها خواهد بود.»
بازیگران پنهان: کره شمالی و هنگ کنگ
در پشت صحنه مذاکرات اصلی، موضوعات دیگری نیز وجود دارند. یکی از مهم‌ترین آنها کره شمالی است. وزیر خارجه چین، وانگ یی، چند هفته پیش به طور غیرمنتظره‌ای به پیونگیانگ سفر کرد؛ اولین سفر یک مقام ارشد چینی به کره شمالی در شش سال اخیر. هدف از این سفر، احتمالاً ارزیابی آمادگی کیم جونگ اون برای از سرگیری مذاکرات با آمریکا بوده است. ترامپ که همواره از رابطه خوب خود با کیم جونگ اون سخن می‌گوید، ممکن است از چین بخواهد که نقش میانجی‌گری فعال‌تری در قبال پیونگیانگ ایفا کند.
علاوه بر این، پرونده جیمی لای (لای چی‌یینگ)، فعال دموکراسی خواه هنگ کنگی، و همچنین کاهش صادرات فلزات نادر خاکی از سوی چین، از دیگر موضوعاتی هستند که احتمالاً در حاشیه این نشست مطرح خواهند شد.
پیش‌بینی کلی: نه بن‌بست، نه انقلاب
مقامات آمریکایی اعلام کرده‌اند که پیش‌بینی می‌کنند ترامپ و شی امسال چهار بار با یکدیگر دیدار کنند و احتمالاً سفری از سوی شی به واشنگتن نیز در دستور کار قرار خواهد گرفت. این نشان می‌دهد که دو طرف به دنبال گشایش یک کانال ارتباطی پایدار، حتی در میان اوج اختلافات، هستند.
نتیجه محتمل این نشست، «تثبیت وضع موجود» خواهد بود. هیچ یک از طرفین نمی‌تواند عقب‌نشینی کامل از مواضع خود را بپذیرد، اما هر دو به شدت به یک «تنفس اقتصادی» نیاز دارند. بازارهای مالی جهان با دقت نفس‌بسته این نشست را دنبال می‌کنند، چرا که هرگونه تشدید تنش می‌تواند جهان را وارد یک رکود عمیق‌تر کند. شاید به قول معروف، بزرگترین دستاورد این سفر، «صدمه نزدن» باشد.
نتیجه‌گیری
سفر دونالد ترامپ به پکن را به سختی می‌توان یک «دیدار دوستانه» ساده توصیف کرد. این سفر در شرایطی انجام می‌شود که تنگه هرمز بسته است، قیمت نفت بالای ۱۰۰ دلار ایستاده، تورم آمریکا سه ساله شد و زنجیره تأمین جهانی تراشه درهم شکسته است. ترامپ با یک چمدان پر از خواسته‌های متناقض به دیدار شی می‌رود: از یک سو می‌خواهد جنگ ایران را مهار کند، از سوی دیگر قصد دارد تسلیحات به تایوان بفروشد. در چنین شرایطی، حتی حفظ وضع موجود نیز یک پیروزی محسوب می‌شود.
آیا پکن به درخواست واشنگتن در مورد ایران پاسخ مثبت خواهد داد؟ آیا ترامپ از خط قرمز تایوان عبور می‌کند؟ این‌ها سوالاتی هستند که پاسخ آنها در طول این ۳۶ ساعت مشخص خواهد شد.
اما آنچه مسلم است، جهان دیگر به دوران «همکاری استراتژیک» آمریکا و چین باز نخواهد گشت. نظم جدیدی در حال شکل گرفتن است؛ نظمی که در آن دو غول جهانی، همزمان با یکدیگر رقابت، معامله و گاه تضاد دارند. نشست پکن، تنها یکی از ایستگاه‌های این سفر طولانی و پرماجراست.
نظرات کاربران