معمای بسته هرمز؛ نفت قربانی بن‌بست دیپلماسی

به گزارش شبکه اطلاع‌رسانی طلا و ارز، بازار جهانی نفت در روزهای اخیر بار دیگر تحت تأثیر تنش‌های ژئوپلیتیکی خاورمیانه و بن‌بست میان ایران و آمریکا با نوسانات شدید مواجه شد. افزایش نگرانی‌ها درباره ادامه بسته ماندن تنگه هرمز، تشدید لفاظی‌های دونالد ترامپ علیه تهران و نبود پیشرفت دیپلماتیک در مذاکرات آمریکا و چین، باعث شد قیمت نفت به بالاترین سطوح چند ماه اخیر برسد. تحلیلگران هشدار می‌دهند که ادامه این وضعیت می‌تواند جهان را با کمبود عرضه انرژی و فشارهای تورمی گسترده روبه‌رو کند.

جهش بیش از ۳ درصدی قیمت نفت

قیمت نفت روز جمعه با رشد چشمگیر همراه شد؛ به‌گونه‌ای که نفت برنت با افزایش ۳.۵۴ دلاری یا ۳.۳۵ درصدی به ۱۰۹.۲۶ دلار در هر بشکه رسید. همچنین نفت خام وست‌تگزاس اینترمدیت آمریکا با جهش ۴.۲۵ دلاری یا ۴.۲ درصدی در سطح ۱۰۵.۴۲ دلار معامله شد.

در مجموع هفتگی، نفت برنت حدود ۸ درصد و نفت آمریکا بیش از ۱۰ درصد افزایش قیمت را تجربه کردند؛ رشدی که عمدتاً ناشی از نگرانی‌ها درباره آینده آتش‌بس شکننده و تداوم اختلال در تنگه هرمز بوده است.

تشدید تنش لفظی میان تهران و واشنگتن

بازار نفت به شدت تحت تأثیر اظهارات تازه مقام‌های ایران و آمریکا قرار گرفت. عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، اعلام کرد تهران «هیچ اعتمادی» به آمریکا ندارد و تنها در صورتی وارد مذاکره می‌شود که واشنگتن رویکردی جدی و واقعی داشته باشد. وی همچنین تأکید کرد ایران برای بازگشت به جنگ آماده است، اما همچنان راهکارهای دیپلماتیک را ترجیح می‌دهد.

در مقابل، دونالد ترامپ اعلام کرد صبرش در برابر ایران رو به پایان است و هشدار داد تهران باید هرچه سریع‌تر به توافق برسد. ترامپ در مصاحبه‌ای با فاکس نیوز گفت: «دیگر خیلی صبور نخواهم بود. آنها باید توافق کنند.»

رئیس‌جمهور آمریکا همچنین با انتشار پیامی در شبکه Truth Social لحن تهدیدآمیز خود را تشدید کرد. وی همچنین با تأکید بر لزوم بازگشایی تنگه هرمز، خاطرنشان کرد که ایران نباید تحت هیچ شرایطی به سلاح هسته‌ای دست پیدا کند.

تنگه هرمز؛ قلب بحران انرژی جهان

تنگه هرمز همچنان اصلی‌ترین نگرانی بازارهای جهانی انرژی است. حدود یک پنجم نفت جهان و بخش بزرگی از صادرات گاز طبیعی مایع از این آبراه عبور می‌کند. این مسیر حیاتی، شاهراه صادرات انرژی کشورهایی مانند عربستان سعودی، عراق، قطر و امارات محسوب می‌شود.

تحلیلگران کامرزبانک اعلام کردند که امیدها برای بازگشایی سریع تنگه هرمز تا حد زیادی از بین رفته و لحن ایران و آمریکا بار دیگر تهاجمی‌تر شده است.

در همین حال، آژانس بین‌المللی انرژی هشدار داده حتی در صورت کاهش درگیری‌ها، بازار جهانی نفت ممکن است تا ماه اکتبر با کمبود شدید عرضه مواجه بماند.

وضعیت عبور کشتی‌ها از تنگه هرمز

سپاه پاسداران ایران اعلام کرد که طی فاصله عصر چهارشنبه تا پنج‌شنبه، حدود ۳۰ کشتی از تنگه هرمز عبور کرده‌اند. هرچند این رقم نسبت به هفته‌های گذشته افزایش محسوسی دارد، اما همچنان بسیار پایین‌تر از سطح عادی پیش از جنگ است که روزانه حدود ۱۴۰ کشتی از این مسیر عبور می‌کردند.

شرکت تحلیل کشتیرانی کپلر نیز گزارش داد در ۲۴ ساعت گذشته تنها ۱۰ کشتی از تنگه عبور کرده‌اند؛ در حالی که پیش از بحران، تردد روزانه بسیار بیشتر بود.

کارشناسان می‌گویند بسیاری از شرکت‌های کشتیرانی و نفتکش‌ها همچنان به دلیل ریسک‌های امنیتی حاضر به بازگشت کامل به مسیر عادی حمل‌ونقل نیستند.

نگرانی از کاهش ذخایر جهانی نفت

همزمان با اختلال در تنگه هرمز، تحلیلگران نسبت به کاهش ذخایر جهانی نفت هشدار داده‌اند. فیل فلین، تحلیلگر ارشد گروه پرایس فیوچرز، اعلام کرد جهان با سرعتی تاریخی در حال استفاده از ذخایر اضطراری نفت است.

او هشدار داد ادامه بسته ماندن تنگه هرمز می‌تواند بازارهای فیزیکی نفت را با کمبود شدید، افزایش قیمت فرآورده‌های پالایش‌شده و فشار بیشتر بر اقتصاد جهانی مواجه کند.

نشست ترامپ و شی جین‌پینگ؛ بدون دستاورد بزرگ

سرمایه‌گذاران امیدوار بودند دیدار دونالد ترامپ و شی جین‌پینگ در چین بتواند زمینه کاهش تنش‌ها درباره ایران و بازار انرژی را فراهم کند، اما این نشست بدون توافق مهم پایان یافت.

در جریان مذاکرات، دو طرف درباره جنگ ایران، امنیت انرژی، تجارت و همکاری‌های هوش مصنوعی گفت‌وگو کردند. ترامپ اعلام کرد شی جین‌پینگ با باز ماندن تنگه هرمز موافق است و چین علاقه دارد خرید نفت آمریکا را افزایش دهد.

ترامپ همچنین مدعی شد رئیس‌جمهور چین گفته پکن ارسال تجهیزات نظامی به ایران را متوقف خواهد کرد؛ ادعایی که به‌صورت رسمی از سوی چین تأیید نشد.

با وجود آنکه رسانه‌های دولتی چین از دستیابی به «اجماع مهم» در زمینه مدیریت اختلافات و تقویت روابط اقتصادی خبر دادند، اما هیچ توافق مشخصی درباره جنگ، تجارت یا تعرفه‌ها حاصل نشد.

تاثیر جنگ اوکراین و بازارهای جهانی

افزون بر بحران خاورمیانه، حملات اوکراین به پالایشگاه‌های روسیه نیز به نگرانی‌ها درباره عرضه جهانی نفت دامن زده است. تحلیلگران ساکسو بانک معتقدند ترکیب جنگ اوکراین، بحران تنگه هرمز و نبود پیشرفت سیاسی در مذاکرات آمریکا و چین، فشار صعودی شدیدی بر قیمت نفت وارد کرده است.

نتیجه‌گیری

بازار جهانی نفت اکنون در یکی از حساس‌ترین مقاطع سال‌های اخیر قرار گرفته است. بن‌بست میان ایران و آمریکا، ادامه محدودیت در تنگه هرمز، کاهش ذخایر جهانی و نبود توافق سیاسی میان قدرت‌های بزرگ، همگی ریسک کمبود عرضه و جهش بیشتر قیمت‌ها را افزایش داده‌اند.

در چنین شرایطی، هر تحول سیاسی یا نظامی در خاورمیانه می‌تواند مستقیماً بر اقتصاد جهانی، تورم، هزینه انرژی و بازارهای مالی تأثیر بگذارد. سرمایه‌گذاران اکنون با نگرانی تحولات دیپلماتیک و امنیتی را دنبال می‌کنند، زیرا آینده بازار نفت بیش از هر زمان دیگری به تصمیمات سیاسی و ژئوپلیتیکی گره خورده است.