به گزارش شبکه اطلاع‌رسانی طلا و ارز، روابط عمومی سازمان انرژی‌های تجدیدپذیر و بهره‌وری انرژی برق ایران (ساتبا) اعلام کرده است که ۱۲,۰۰۰ مدرسه در سراسر کشور به سیستم‌های خورشیدی ۵ کیلوواتی شامل پنل، اینورتر و سازه‌های نصب مجهز خواهند شد. تجهیزات اصلی توسط ساتبا تأمین و در اختیار سازمان نوسازی، توسعه و تجهیز مدارس ایران قرار می‌گیرد. هماهنگی استانی با همکاری وزارت آموزش و پرورش، استانداری‌ها و شرکت‌های توزیع برق منطقه‌ای انجام خواهد شد.
این طرح در ادامه برنامه‌ای است که پیش از این در استان تهران کلید خورده بود. مهدی پارسا، رئیس اداره آموزش و پرورش شهر تهران، آبان ۱۴۰۴ از تجهیز ۱,۲۰۰ مدرسه استان تهران به سیستم‌های خورشیدی ۵ کیلوواتی تا پایان سال خبر داده بود. بر اساس اعلام اکبر حسن‌بکلو، مدیرعامل شرکت توزیع نیروی برق تهران بزرگ، این پروژه قادر به تولید حدود ۶ مگاوات برق خورشیدی خواهد بود.
از منظر اقتصادی، هر مدرسه با تولید سالانه حدود ۷,۰۰۰ تا ۸,۰۰۰ کیلووات‌ساعت برق، نه تنها نیاز داخلی خود را تأمین می‌کند، بلکه می‌تواند مازاد تولید را به شبکه ملی بفروشد. با نرخ خرید تضمینی برق تجدیدپذیر در ایران (حدود ۲,۲۰۰ تومان به ازای هر کیلووات‌ساعت)، درآمد سالانه هر مدرسه به حدود ۱۵ تا ۱۸ میلیون تومان می‌رسد. برای ۱۲,۰۰۰ مدرسه، این رقم به حدود ۲۰۰ میلیارد تومان در سال می‌رسد که می‌تواند صرف بهبود زیرساخت‌های آموزشی شود.
رکوردشکنی در خراسان رضوی؛ الگویی برای صنایع
در شهریور ۱۴۰۴، بزرگ‌ترین نیروگاه خورشیدی بامی ایران با ظرفیت ۴.۵ مگاوات در شهرک صنعتی چناران (خراسان رضوی) به بهره‌برداری رسید. این پروژه توسط شرکت آلیس در سطحی به وسعت ۹۰,۰۰۰ متر مربع و تنها در مدت شش ماه ساخته شد. جواد خدایی، معاون کارگروه انرژی‌های تجدیدپذیر استانداری خراسان رضوی، این پروژه را رکوردی جدید در مقیاس و ظرفیت نیروگاه‌های خورشیدی بامی کشور خواند.
نکته مهم اقتصادی در این پروژه، زمان کوتاه ساخت و بازگشت سرمایه نسبتاً سریع است. با هزینه تقریبی ساخت هر مگاوات نیروگاه خورشیدی در ایران حدود ۲۵ تا ۳۰ میلیارد تومان، سرمایه‌گذاری ۴.۵ مگاواتی حدود ۱۲۰ میلیارد تومان برآورد می‌شود. با نرخ خرید تضمینی و تولید سالانه حدود ۷ میلیون کیلووات‌ساعت، درآمد سالانه حدود ۱۵ میلیارد تومان خواهد بود که دوره بازگشت سرمایه را به حدود ۸ سال کاهش می‌دهد.
اولین مدرسه خورشیدی تهران؛ حضور بین‌المللی و بازآفرینی شهری
در آبان ۱۴۰۴، اولین مدرسه مجهز به پنل خورشیدی در منطقه ۱۲ تهران (محله سیروس) با حضور معاون وزیر راه و شهرسازی، سفیر کره جنوبی در ایران و نماینده دفتر برنامه اسکان بشر سازمان ملل (UN-Habitat) افتتاح شد. در این مراسم اعلام شد که هر مدرسه متقاضی نصب پنل خورشیدی، از ۵۰ درصد حمایت شهرداری منطقه برخوردار می‌شود.
عبدالرضا گلپایگانی، معاون حمل و نقل و توسعه شهری وزیر راه و شهرسازی، هدف اصلی این پروژه را الگوسازی و ترویج استفاده از انرژی تجدیدپذیر در بافت‌های فرسوده شهری اعلام کرد. حضور کره جنوبی به عنوان تأمین‌کننده احتمالی تجهیزات و سازمان ملل به عنوان حامی بین‌المللی، نشان‌دهنده جذابیت ایران برای همکاری‌های فنی در حوزه انرژی خورشیدی است. کره جنوبی با داشتن شرکت‌های بزرگ پنل‌سازی مانند الجی و هان‌هوا، می‌تواند شریکی استراتژیک برای انتقال فناوری باشد.
هدف ۳۰,۰۰۰ مگاواتی؛ بلندپروازی یا واقعیت؟
عباس علی‌آبادی، وزیر نیرو، از هدف دولت چهاردهم برای تحقق ۳۰,۰۰۰ مگاوات نیروگاه خورشیدی تا پایان دوره خود خبر داده است. این رقم در مقایسه با ظرفیت فعلی نیروگاه‌های تجدیدپذیر ایران (کمتر از ۱,۲۰۰ مگاوات) جهشی ۲۵ برابری است. وزیر نیرو تأکید کرد که ایران در حال حاضر دارای سبد متنوعی از نیروگاه‌های بادی، زمین‌گرمایی، کوچک‌آبی، بزرگ‌آبی و خورشیدی است و ظرفیت کل نیروگاه‌های کشور از ۱۰۰,۰۰۰ مگاوات عبور کرده است.
نکته چالش‌برانگیز، تأمین مالی ۳۰,۰۰۰ مگاوات است. بر اساس برآوردهای متداول، هزینه احداث هر مگاوات نیروگاه خورشیدی در ایران حدود ۲۵ تا ۳۰ میلیارد تومان است. برای ۳۰,۰۰۰ مگاوات، سرمایه‌گذاری مورد نیاز حدود ۷۵۰ تا ۹۰۰ هزار میلیارد تومان (بیش از ۱۵ میلیارد دلار با نرخ آزاد) برآورد می‌شود. وزیر نیرو صراحتاً به نیاز به «همکاری صندوق ذخیره ملی و سرمایه‌گذاری بخش خصوصی» اشاره کرده است.
در این میان، محسن طرزطلب، معاون وزیر نیرو و رئیس ساتبا، اولویت وزارتخانه را توسعه نیروگاه‌های خورشیدی بامی و ارائه تسهیلات مالی به متقاضیان اعلام کرده است. همچنین برنامه تولید داخلی تجهیزات مورد نیاز برای تسریع در توسعه این بخش در دستور کار قرار دارد.
جمع‌بندی و چشم‌انداز
طرح ۱۲,۰۰۰ مدرسه خورشیدی اگرچه در مقیاس ملی (با تولید تجمعی حدود ۶۰ مگاوات) سهم ناچیزی از هدف ۳۰,۰۰۰ مگاواتی را پوشش می‌دهد، اما مزایای مهمی دارد:
فرهنگ‌سازی برای مصرف انرژی تجدیدپذیر در نسل آینده، کاهش هزینه برق مدارس و ایجاد درآمد پایدار برای آموزش و پرورش، و کاهش فشار بر شبکه ملی برق در ساعات اوج مصرف (ظهرهای تابستان) از جمله این مزایاست.
با این حال، تحقق هدف ۳۰,۰۰۰ مگاواتی نیازمند رفع موانعی مانند تأمین مالی پایدار (دلاری و ریالی)، جذب سرمایه‌گذار خارجی با وجود تحریم‌ها، و تضمین نرخ خرید بلندمدت و شفاف است. وزیر نیرو اذعان کرده است که دشمن در جنگ تحمیلی به شبکه برق آسیب زده و ۴,۲۰۰ مگاوات از نیروگاه‌ها را از مدار خارج کرده که در حال تعمیر است.
برای سرمایه‌گذاران، بخش خورشیدی ایران با وجود ریسک‌های سیاسی، به دلیل تابش عالی خورشید (بیش از ۳۰۰ روز آفتابی در بسیاری از مناطق)، نرخ خرید تضمینی رقابتی و نیاز مبرم شبکه به ظرفیت جدید، همچنان یک فرصت سودآور بلندمدت محسوب می‌شود. پروژه مدارس می‌تواند ورودی مناسب برای سرمایه‌گذاران خرد و متوسط باشد، در حالی که پروژه‌های بزرگ مقیاس نیازمند کنسرسیوم‌های قدرتمند داخلی و خارجی است.
نظرات کاربران