به گزارش شبکه اطلاع‌رسانی طلا و ارز بازار ارز در روزهای اخیر بار دیگر شاهد بازگشت یکی از مهم‌ترین روایت‌های کلان اقتصاد جهانی بوده است؛ تضعیف شدید ین ژاپن در برابر دلار آمریکا و نزدیک شدن نرخ برابری USDJPY به محدوده‌ای که پیش‌تر بانک مرکزی ژاپن را وادار به بزرگ‌ترین مداخله ارزی سال‌های اخیر کرد. عبور مجدد نرخ برابری دلار به ین از سطح 160، نه تنها نگرانی‌ها درباره آینده سیاست پولی ژاپن را افزایش داده، بلکه توجه معامله‌گران جهانی را به احتمال بازگشت مداخله مستقیم بانک مرکزی این کشور جلب کرده است.
در شرایطی که داده‌های اقتصادی منتشرشده از ژاپن تصویری نسبتاً مثبت از رشد اقتصادی ارائه می‌دهند، واکنش بازار ارز نشان می‌دهد که معامله‌گران بیش از آنکه به عملکرد گذشته اقتصاد توجه کنند، بر ریسک‌های پیش‌روی اقتصاد ژاپن و اختلاف فزاینده سیاست‌های پولی میان توکیو و واشنگتن تمرکز کرده‌اند. همزمان، تشدید تنش‌های ژئوپلیتیکی در خاورمیانه و افزایش انتظارات تورمی در آمریکا نیز به تقویت موقعیت دلار و تضعیف بیشتر ین کمک کرده است.
در چنین فضایی، سطح 160 در جفت ارز USDJPY بار دیگر به یک نقطه حساس و تعیین‌کننده تبدیل شده؛ سطحی که می‌تواند مسیر سیاست‌گذاری بانک مرکزی ژاپن و روند آتی بازار ارز را مشخص کند.
رشد اقتصادی ژاپن نتوانست از سقوط ین جلوگیری کند
آخرین آمارهای منتشرشده از سوی نهادهای رسمی ژاپن نشان داد اقتصاد این کشور در سه‌ماهه نخست سال با نرخ سالانه 1.8 درصد رشد کرده است. این رقم نه‌تنها از رشد 0.7 درصدی فصل قبل فاصله قابل توجهی دارد، بلکه بالاتر از پیش‌بینی اجماع اقتصاددانان در سطح 1.3 درصد نیز قرار گرفته است.
در نگاه نخست، چنین داده‌ای باید از ارزش پول ملی حمایت کند. رشد اقتصادی قوی‌تر معمولاً انتظارات برای افزایش نرخ بهره و انقباض سیاست پولی را تقویت می‌کند؛ موضوعی که به طور طبیعی می‌تواند موجب افزایش تقاضا برای ارز داخلی شود. با این حال، واکنش بازار دقیقاً در جهت مخالف رخ داد و USDJPY به صعود خود ادامه داد.
بررسی جزئیات گزارش رشد اقتصادی نشان می‌دهد علت اصلی این واکنش را باید در کیفیت رشد اقتصادی جستجو کرد. بخش مهمی از رشد ثبت‌شده از محل تقاضای خارجی و بهبود مصرف خانوارها حاصل شده است. هزینه‌کرد مصرف‌کنندگان در این دوره 0.3 درصد افزایش یافته که نشانه‌ای از بهبود تدریجی فعالیت‌های اقتصادی داخلی محسوب می‌شود.
با وجود این، سرمایه‌گذاری شرکت‌ها همچنان تحت فشار قرار دارد و مخارج سرمایه‌ای با کاهش 0.7 درصدی مواجه شده است. این مسئله نشان می‌دهد بخش خصوصی هنوز نسبت به چشم‌انداز اقتصادی اطمینان کامل ندارد و تمایلی به افزایش گسترده سرمایه‌گذاری‌ها مشاهده نمی‌شود. همین ترکیب ناهمگون رشد اقتصادی باعث شده بسیاری از فعالان بازار نسبت به پایداری این روند در سه‌ماهه دوم سال تردید داشته باشند.
سایه ریسک‌های ژئوپلیتیکی بر چشم‌انداز اقتصاد ژاپن
در حالی که آمارهای اقتصادی از بهبود نسبی فعالیت‌ها حکایت دارند، بازارها نگاه خود را به سمت مجموعه‌ای از ریسک‌های خارجی معطوف کرده‌اند که می‌توانند رشد اقتصادی ژاپن را در ماه‌های آینده تحت فشار قرار دهند.
تنش‌های نظامی میان اسرائیل و ایران بار دیگر نگرانی‌ها درباره امنیت انرژی جهان را افزایش داده است. حملات متقابل میان طرفین و همچنین درگیری‌های ادامه‌دار میان اسرائیل و حزب‌الله لبنان، احتمال بی‌ثباتی بیشتر در منطقه خاورمیانه را تقویت کرده است.
برای ژاپن، این تحولات اهمیت ویژه‌ای دارد. این کشور یکی از بزرگ‌ترین واردکنندگان انرژی جهان محسوب می‌شود و بخش عمده نیاز نفتی خود را از کشورهای خاورمیانه تأمین می‌کند. افزایش تنش‌های منطقه‌ای می‌تواند موجب رشد بهای نفت خام و افزایش هزینه واردات انرژی شود؛ عاملی که مستقیماً بر تراز تجاری و نرخ تورم ژاپن تأثیر خواهد گذاشت.
وابستگی شدید اقتصاد ژاپن به واردات انرژی باعث شده افزایش قیمت نفت به سرعت به عاملی منفی برای ارزش ین تبدیل شود. در نتیجه، هرگونه تشدید بحران در خاورمیانه می‌تواند فشار مضاعفی بر پول ملی ژاپن وارد کند. همین موضوع موجب شده سرمایه‌گذاران نسبت به چشم‌انداز اقتصادی فصل دوم سال محتاط‌تر شوند و داده‌های مثبت رشد اقتصادی را کمتر مورد توجه قرار دهند.
شکاف سیاست پولی میان فدرال رزرو و بانک مرکزی ژاپن عمیق‌تر می‌شود
یکی از مهم‌ترین عوامل ساختاری پشت روند صعودی USDJPY همچنان اختلاف گسترده میان سیاست‌های پولی آمریکا و ژاپن است. اگرچه بانک مرکزی ژاپن در ماه‌های اخیر نخستین گام‌ها را برای خروج از سیاست نرخ بهره منفی برداشته، اما سرعت این تغییرات همچنان بسیار کند ارزیابی می‌شود. مقامات پولی ژاپن همچنان نگران شکنندگی روند رشد اقتصادی هستند و تاکنون تمایل محدودی برای افزایش سریع نرخ بهره نشان داده‌اند.
در مقابل، اقتصاد آمریکا همچنان نشانه‌های قابل توجهی از قدرت را بروز می‌دهد. داده‌های منتشرشده طی هفته گذشته حاکی از تداوم پایداری بازار کار ایالات متحده بوده است. تعداد فرصت‌های شغلی افزایش یافته و اقتصاد آمریکا در آخرین گزارش اشتغال موفق به ایجاد بیش از 172 هزار شغل جدید شده است.
این آمارها نشان می‌دهد تقاضای داخلی آمریکا همچنان قوی باقی مانده و فشارهای تورمی به طور کامل مهار نشده‌اند. در نتیجه، بخشی از بازار اکنون احتمال افزایش مجدد نرخ بهره توسط فدرال رزرو را در ماه‌های آینده منتفی نمی‌داند.
انتشار داده‌های تورم مصرف‌کننده آمریکا نیز می‌تواند نقش تعیین‌کننده‌ای در این مسیر داشته باشد. پیش‌بینی‌ها نشان می‌دهد شاخص‌های CPI و Core CPI در ماه مه تحت تأثیر افزایش قیمت انرژی رشد کرده‌اند. در صورت تأیید این سناریو، انتظارات برای سیاست پولی انقباضی‌تر فدرال رزرو تقویت خواهد شد. چنین شرایطی موجب افزایش بازدهی اوراق خزانه‌داری آمریکا و جذابیت بیشتر دلار در برابر ارزهایی مانند ین می‌شود.
سطح 160؛ خط قرمز تاریخی بانک مرکزی ژاپن
نگاه معامله‌گران اکنون بیش از هر زمان دیگری به واکنش احتمالی بانک مرکزی ژاپن دوخته شده است. سطح 160 در جفت ارز USDJPY تنها یک مقاومت تکنیکال نیست؛ این محدوده به یک مرز روانی و سیاسی برای سیاست‌گذاران ژاپنی تبدیل شده است. آخرین بار که نرخ برابری دلار به ین به این سطح نزدیک شد، بانک مرکزی ژاپن و وزارت دارایی این کشور با اجرای یک مداخله ارزی گسترده وارد بازار شدند.
بر اساس برآوردها، مقامات ژاپنی در آن مقطع بیش از 35 میلیارد دلار منابع مالی را برای حمایت از ین به بازار تزریق کردند. این اقدام باعث شد ین ظرف مدت کوتاهی جهش قابل توجهی را تجربه کند و USDJPY از اوج‌های خود عقب‌نشینی کند. اکنون بازگشت دوباره نرخ ارز به همان محدوده حساس، این پرسش را مطرح کرده است که آیا مقامات ژاپنی بار دیگر آماده مداخله هستند یا خیر.
از منظر سیاسی، ادامه سقوط ارزش ین می‌تواند فشارهای تورمی وارداتی را افزایش دهد و هزینه زندگی خانوارهای ژاپنی را بالا ببرد. بنابراین انگیزه کافی برای واکنش سیاست‌گذاران وجود دارد. با این حال، اثربخشی مداخلات ارزی در شرایطی که اختلاف نرخ بهره میان آمریکا و ژاپن همچنان بزرگ باقی مانده، محل تردید بسیاری از تحلیلگران است.
بازگشت کامل روند صعودی در نمودار USDJPY
بررسی نمودار روزانه USDJPY نشان می‌دهد روند صعودی حاکم بر بازار طی هفته‌های اخیر قدرت قابل توجهی پیدا کرده است. پس از افتی که در نتیجه مداخله بانک مرکزی ژاپن رخ داد، خریداران موفق شدند به تدریج تمام کاهش‌های قبلی را جبران کنند. این بازگشت نشان می‌دهد نیروهای بنیادی حامی دلار همچنان بر بازار مسلط هستند.
نرخ برابری اکنون حدود 3.4 درصد بالاتر از کف ثبت‌شده در ماه مه قرار گرفته و موفق شده به محدوده 160 بازگردد. این حرکت نه تنها بیانگر قدرت روند صعودی است، بلکه نشان می‌دهد بازار نسبت به احتمال مداخله مقامات ژاپنی حساسیت کمتری نسبت به گذشته پیدا کرده است. افزایش مداوم سقف‌ها و کف‌های قیمتی در نمودار روزانه همچنان ساختار صعودی بازار را حفظ کرده و نشانه‌ای از تغییر روند بلندمدت مشاهده نمی‌شود.
مقاومت تاریخی در برابر اهداف جدید صعودی
از منظر تکنیکال، سطح 160 اکنون مهم‌ترین مقاومت پیش روی بازار محسوب می‌شود. این محدوده پیش‌تر به عنوان نقطه آغاز مداخله بانک مرکزی ژاپن شناخته شده و به همین دلیل حجم قابل توجهی از سفارش‌های فروش و مدیریت ریسک در این ناحیه متمرکز شده است.
در صورتی که خریداران بتوانند با قدرت از این سطح عبور کنند، مسیر برای ادامه رشد تا محدوده 162 هموار خواهد شد. چنین حرکتی می‌تواند موج جدیدی از خریدهای مومنتومی را وارد بازار کند و فشار مضاعفی بر ین وارد سازد.
در مقابل، هرگونه نشانه از مداخله ارزی یا تغییر ناگهانی لحن بانک مرکزی ژاپن می‌تواند موجب افزایش نوسانات و اصلاح موقت قیمت شود. تجربه ماه آوریل نشان داده که بازار در برابر اقدامات غافلگیرکننده مقامات ژاپنی همچنان آسیب‌پذیر است. به همین دلیل، معامله‌گران علاوه بر داده‌های اقتصادی آمریکا، تحرکات وزارت دارایی ژاپن و اظهارات مقامات بانک مرکزی را با دقت بسیار بالا دنبال می‌کنند.
جمع‌بندی و چشم‌انداز نهایی
بازگشت USDJPY به محدوده 160 بار دیگر یکی از حساس‌ترین تقاطع‌های سیاست پولی و ژئوپلیتیک در بازار ارز جهانی را فعال کرده است. اگرچه اقتصاد ژاپن در سه‌ماهه نخست عملکردی فراتر از انتظار ثبت کرده، اما نگرانی‌ها درباره رشد آینده، وابستگی شدید به واردات انرژی و شکاف بزرگ نرخ بهره با آمریکا همچنان بر ارزش ین فشار وارد می‌کنند.
در سوی مقابل، قدرت پایدار اقتصاد آمریکا و احتمال ادامه سیاست‌های انقباضی فدرال رزرو از دلار حمایت می‌کند. همین تفاوت بنیادین میان دو اقتصاد، موتور اصلی صعود USDJPY در ماه‌های اخیر بوده است.
از منظر تکنیکال، سطح 160 به مهم‌ترین نقطه تصمیم‌گیری بازار تبدیل شده است. شکست پایدار این مقاومت می‌تواند مسیر حرکت به سمت محدوده 162 را باز کند، اما همزمان خطر مداخله مستقیم بانک مرکزی ژاپن نیز در بالاترین سطح قرار دارد.
در نتیجه، مسیر آتی این جفت ارز نه تنها به داده‌های اقتصادی و تورمی آمریکا وابسته خواهد بود، بلکه واکنش سیاست‌گذاران ژاپنی به سقوط مجدد ین نیز نقشی تعیین‌کننده در شکل‌دهی روند بعدی بازار ایفا خواهد کرد.
نظرات کاربران