سیری جدید؛ پایان خودبزرگ‌بینی اپل در هوش مصنوعی

به گزارش شبکه اطلاع‌رسانی طلا و ارز، هوش مصنوعی به بزرگ‌ترین میدان رقابت غول‌های فناوری تبدیل شده است. گوگل با جمینای، مایکروسافت با همکاری اوپن‌ای‌آی و متا با لاما، هرکدام سهمی از این بازار سودآور را نصیب خود کرده‌اند. اما در این میان، اپل که همواره به یکپارچگی عمودی و کنترل کامل بر سخت‌افزار و نرم‌افزار شهرت داشته، با چالشی بی‌سابقه روبه‌رو بود: سیری، پرچم‌دار دستیار صوتی این شرکت، سال‌ها بود که در قیاس با رقبا عقب‌مانده و وعده‌های تحقق‌نیافته‌اش به اعتبار اپل لطمه زده بود.

حالا در کنفرانس جهانی توسعه‌دهندگان ۲۰۲۶، اپل با کنار گذاشتن رویکرد سنتی «همه‌چیز را خودمان می‌سازیم»، از سیری جدیدی رونمایی کرده است که مغز آن را گوگل و انویدیا تأمین می‌کنند. آیا این «اسب تیره» می‌تواند اپل را به رقابت اصلی هوش مصنوعی بازگرداند؟

مقاله پیش رو به بررسی این تحول استراتژیک، دلایل انتخاب گوگل بر اوپن‌ای‌آی، معماری فنی سیری جدید و چالش‌های پیش روی بزرگ‌ترین شرکت فناوری جهان می‌پردازد.

معرفی نسل جدید سیری در WWDC ۲۰۲۶

در جریان کنفرانس جهانی توسعه‌دهندگان اپل که از ۸ تا ۱۲ ژوئن ۲۰۲۶ در مقر این شرکت در کوپرتینو برگزار شد، تیم کوک، مدیرعامل اپل، از نسل جدید دستیار صوتی این شرکت با نام «سیری AI» رونمایی کرد. این بازطراحی که حاصل آنچه «همکاری عمیق با گوگل» خوانده می‌شود، سیری را به یک دستیار هوشمند مکالمه‌گر، آگاه از بافت شخصی کاربر و عمیقاً یکپارچه با اکوسیستم اپل تبدیل می‌کند.

طبق اعلام اپل، سیری جدید در iOS ۲۷ و macOS ۲۷ (با نام گلدن گیت) در پاییز ۲۰۲۶ عرضه خواهد شد. کاربران می‌توانند مکالمات قبلی خود با سیری را بازبینی کنند، درباره محتوای نمایش داده شده روی صفحه سؤال بپرسند و از یک برنامه مستقل سیری در آیفون، آیپد و مک استفاده کنند. کریگ فدریگی، مدیر ارشد نرم‌افزار اپل، در این باره گفت: «سیری اکنون دستیاری عمیقاً توانمندتر است که به شما کمک می‌کند آنچه را نیاز دارید بیابید و کارهای بیشتری انجام دهید. همچنین مکالمه‌ای‌تر شده، به طوری که می‌توانید رفت و برگشت‌هایی بی‌سابقه داشته باشید و پاسخ‌های دقیق و جذاب دریافت کنید».

وعده‌های محقق‌نشده؛ شکست دو سال پیش چه بود؟

دو سال پیش از این رویداد، اپل در WWDC ۲۰۲۴ «Apple Intelligence» را معرفی کرده بود. این پروژه که عمدتاً بر اساس مدل‌های داخلی ساخته شده بود، وعده می‌داد سیری خنگ را به یک دستیار شخصی هوشمند تبدیل کند که به داده‌های شخصی کاربران دسترسی دارد و قابلیت‌های فوق‌العاده دیگری نیز ارائه می‌دهد. اما این تلاش با شکستی شرم‌آور مواجه شد و اپل عملاً چیزی از آنچه وعده داده بود، تحویل نداد.

این وعده‌های محقق‌نشده، تنها به لطمه به اعتبار اپل محدود نشد. این شرکت مجبور شد ۲۵۰ میلیون دلار برای تسویه یک دعوای جمعی مربوط به تبلیغات نادرست درباره ویژگی‌های سیری که با تأخیر مواجه شده بود، بپردازد.

استراتژی جدید اپل: به‌کارگیری رقبا در ساختن آینده

نقطه عطف اصلی در استراتژی جدید اپل، واگذاری تدریجی باور «مالکیت همه چیز» است. برای دو دهه، اپل تراشه‌های خود را می‌ساخت، سیستمعامل‌های خود را می‌نوشت و حساس‌ترین کارهای خود را روی سرورهای خود اجرا می‌کرد، تا هرگز مجبور نباشد رابطه مشتری را به دیگران واگذار کند. اما این رویکرد تا زمانی که اپل به مشکلی برخورد که نمی‌توانست در داخل دیوارهای خود حل کند، کارآمد بود: دستیار صوتی که از سال ۲۰۲۴ وعده تعمیر آن را می‌داد، همچنان مایه خجالت عمومی بود.

بر اساس برنامه جدید، سیری به دو لایه تقسیم می‌شود: درخواست‌های ساده روی آیفون باقی می‌مانند و توسط مدل‌های کوچک‌تری که خود اپل آموزش داده، مدیریت می‌شوند. اما سؤالات دشوار که نیاز به استدلال واقعی دارند، به ابر فرستاده می‌شوند و توسط نسخه سفارشی‌سازی شده از «جمینای» گوگل پاسخ داده می‌شوند.

طبق گزارش بلومبرگ، اپل موافقت کرده است سالانه حدود ۱ میلیارد دلار به گوگل برای این مدل بپردازد. مدلی که اپل مجوز آن را دریافت کرده، به اندازه‌ای بزرگ است که شرکت قادر به اجرای آن روی سخت‌افزار سرور اختصاصی خود به نام «Private Cloud Compute» نیست. در نتیجه، آن پرس‌وجوهای ابری روی ناوگان تراشه‌های بلکول B200 انویدیا در مراکز داده گوگل اجرا می‌شوند و داده‌های کاربر با استفاده از ویژگی سخت‌افزاری انویدیا رمزگذاری می‌شوند.

چرا اپل گوگل را بر اوپن‌ای‌آی انتخاب کرد؟

یکی از مهم‌ترین تصمیمات استراتژیک اپل، انتخاب گوگل به عنوان شریک اصلی هوش مصنوعی به جای اوپن‌ای‌آی بود. گزارش‌ها حاکی از آن است که اپل ارزیابی‌های داخلی گسترده‌ای را از تابستان گذشته آغاز کرد و مدل‌های آنتروپیک، اوپن‌ای‌آی و گوگل را آزمایش کرد. چندین نسخه داخلی ساخت و آنها را در برابر معیارهای کیفیت اپل به چالش کشید. جمینای گوگل به چهار دلیل برنده شد: عملکرد بهتر در تست‌های پایدار، آموزش یک مدل جمینای سفارشی برای اپل، قابلیت اجرای امن روی سرورهای خود اپل، و ارائه مقیاس، پایداری و زیرساخت بلندمدت.

نکته جالب اینکه اوپن‌ای‌آی به طور کامل کنار گذاشته نشده، اما نقش آن به میزان قابل توجهی کاهش یافته است. کاربران همچنان می‌توانند برای پرس‌وجوهای انتخابی به ChatGPT دسترسی داشته باشند، اما جمینای به عنوان «مغز» اصلی سیری عمل می‌کند. به عبارت دیگر، اوپن‌ای‌آی از یک شریک استراتژیک به یک افزونه اختیاری تبدیل شده است.

سیری جدید صرفاً یک پوسته برای جمینای نیست

یکی از نگرانی‌های اصلی کاربران این بود که سیری جدید تنها یک پوسته دیگر برای جمینای گوگل باشد. اما جزئیات فنی ارائه‌شده توسط اپل نشان می‌دهد که این ترس بی‌اساس است. کریگ فدریگی در جلسه رسانه‌ای پس از سخنرانی اصلی توضیح داد که سیری AI از معماری پنج مدل بنیادین اپل استفاده می‌کند که از دستگاه کاربر تا ابر را پوشش می‌دهد.

این مدل‌ها عبارتند از: AFM Core (مدل روی دستگاه برای درخواست‌های سبک)، AFM Core Advanced (مدل روی دستگاه با قابلیت‌های چندحالته مانند دیکته سریع)، AFM Cloud (مدل سرور بهینه‌شده برای هزینه‌های عملیاتی)، AFM Cloud Image (مدل سرور برای تولید و ویرایش تصویر) و AFM Cloud Pro (مدل رده بالای اپل برای وظایف عامل‌محور و گردش‌کارهای پیچیده).

طبق گفته فدریگی، سیری AI بر یک «هماهنگ‌کننده سیستم» تکیه می‌کند تا تعیین کند از کدام مدل AFM استفاده شود. حتی برای سؤالات مربوط به رویدادهای جاری و اطلاعات به‌روز، سیری AI به جستجوی گوگل تکیه نمی‌کند، بلکه از سرویس اختصاصی «دانش جهانی» اپل استفاده می‌کند.

ویژگی‌های جدید؛ سیری واقعاً چه کارهایی انجام می‌دهد؟

در نمایش زنده‌ای که در WWDC ۲۰۲۶ انجام شد، قابلیت‌های متعددی از سیری جدید به نمایش درآمد. سیری می‌تواند اطلاعات مربوط به تور یک خواننده را پیدا کند، یادآوری تاریخ فروش بلیط را تنظیم کند و آگاهی از صفحه را داشته باشد، به طوری که می‌توانید درباره یک عکس سؤال بپرسید، موقعیت آن را شناسایی کند، مسیریابی را انجام دهد و یک توقف اضافی به مقصد دوست خود اضافه کند.

سیری همچنین می‌تواند متن را در هر برنامه‌ای برای یافتن اشتباهات تایپی و گرامری تصحیح کند و اگر مطمئن نیستید چه بنویسید، پیش‌نویس را شروع کند. علاوه بر روش‌های معمول برای فعال‌سازی سیری، این دستیار هوشمند در داینامیک آیلند آیفون (بریدگی دوربین در بالای صفحه) نیز ظاهر می‌شود. در آیپد و مک، سیری در نوار جستجوی اسپاتلایت قرار خواهد گرفت. اپل همچنین اعلام کرد که سیری به عنوان یک برنامه جداگانه وجود خواهد داشت که در آیفون، آیپد و مک در دسترس است و به عنوان مقصد اصلی برای تمام تعاملات شما با سیری عمل می‌کند.

علاوه بر این، «هوش بصری» به کاربران اجازه می‌دهد دوربین را به سمت یک شیء بگیرند تا اطلاعات بیشتری درباره آن پیدا کنند، مانند شناسایی نشانه‌های تاریخی و گیاهان، یا یافتن ساعات کاری بر اساس عکس یک رستوران.

معماری منحصربه‌فرد؛ ترکیب حریم خصوصی و قدرت محاسباتی

یکی از چالش‌های اصلی اپل در این مسیر، حفظ تعهد تاریخی خود به حریم خصوصی کاربران است. در سال ۲۰۲۴، کریگ فدریگی به توسعه‌دهندگان گفته بود که هر چیزی که دستگاه را ترک می‌کند باید روی سرورهای خود اپل اجرا شود، به خاطر حریم خصوصی. اما ترتیبات جدید با گوگل، آن تعهد را به طور ضمنی بازنشسته می‌کند، زیرا برخی درخواست‌ها اکنون به ابر گوگل سفر می‌کنند.

اپل و گوگل هر دو تلاش کرده‌اند نگرانی‌های مربوط به حریم خصوصی را برطرف کنند. اپل می‌گوید جمینای روی دستگاه‌های اپل و سرورهای «Private Cloud Compute» اجرا می‌شود و داده‌های کاربر را از زیرساخت اصلی گوگل دور نگه می‌دارد. گوگل نیز می‌گوید حریم خصوصی برای ویژگی جدید «Personal Intelligence» آن مرکزی است و اتصالات برنامه به طور پیش‌فرض خاموش هستند.

چالش‌ها و چشم‌انداز

با وجود همه این پیشرفت‌ها، سیری جدید با چالش‌های مهمی نیز مواجه است. استفاده از مدل‌های جمینای گوگل و تراشه‌های انویدیا برای برخی تحلیلگران یک «پرچم قرمز» است، زیرا نشان می‌دهد اپل کنترل را کنار می‌گذارد؛ همان کنترلی که برای دو دهه بر سخت‌افزار و نرم‌افزار خود داشت.

با این حال، جف (کارشناس یاهو فاینانس) استدلال می‌کند که این یک استراتژی قدرتمند است: تا زمانی که اپل بر آیفون تسلط دارد و میلیاردها دستگاه را در اختیار دارد، می‌تواند دروازه هوش مصنوعی باشد، بدون اینکه لزوماً مالک همه فناوری‌های زیربنایی باشد. نگرانی اصلی اما این است که اگر اپل در هوش مصنوعی عقب بماند، ممکن است خود را یک شرکت سخت‌افزاری بدون نرم‌افزار عالی بیابد. هوش مصنوعی یک فناوری خودتکرارشونده است که به طور نمایی رشد می‌کند، و عقب‌ماندن در این زمینه می‌تواند عواقب طولانی‌مدتی داشته باشد.

نتیجه‌گیری

اپل با معرفی سیری جدید در WWDC ۲۰۲۶، استراتژی هوش مصنوعی خود را به طور بنیادین تغییر داده است. این شرکت پس از شکست تلاش‌های داخلی و پرداخت جریمه‌های سنگین، به این نتیجه رسیده که برای پیروزی در مسابقه هوش مصنوعی، نیازی به مالکیت همه اجزای فناوری نیست.

مدل ترکیبی اپل – که درخواست‌های ساده را با مدل‌های داخلی روی دستگاه و سؤالات پیچیده را با مدل‌های جمینای گوگل روی زیرساخت انویدیا پردازش می‌کند – نمونه‌ای از استراتژی «اجاره مغز» به جای «ساخت مغز» است. این رویکرد عمل‌گرایانه به اپل اجازه می‌دهد تا بدون صرف میلیاردها دلار برای توسعه مدل‌های زبانی بزرگ اختصاصی، از بهترین فناوری‌های موجود استفاده کند.

با این حال، چالش‌های مهمی پیش روی اپل قرار دارد: حفظ تعهدات حریم خصوصی در عصر جدید، اطمینان از یکپارچگی تجربه کاربر در اکوسیستم، و اثبات اینکه سیری جدید واقعاً می‌تواند با ChatGPT و جمینای رقابت کند. اپل با اتخاذ این استراتژی، هوشمندانه از «مسابقه تسلیحاتی» هوش مصنوعی برای خلق ارزش در لایه کاربر و اکوسیستم استفاده می‌کند.

اکونومیست در توصیف این حرکت، اپل را یک «اسب تیره» در مسابقه هوش مصنوعی نامیده است. برای اولین بار در تاریخ خود، بزرگ‌ترین شرکت فناوری جهان پذیرفته است که برای پیروزی، همیشه نباید اولین بود. گاهی اوقات، هوشمندانه‌ترین حرکت، واگذاری برخی نبردها برای پیروزی در جنگ بزرگ‌تر است.