به گزارش شبکه اطلاع‌رسانی طلا و ارز، هوش مصنوعی تاکنون تریلیون‌ها دلار ارزش بازار خلق کرده و گروهی از نخبگان فناوری را به شهرت جهانی رسانده است. مردم عادی هم‌زمان هم هیجان‌زده هستند و هم وحشت‌زده. بسیاری از اندیشمندان بزرگ، از بیل گیتس تا ایلان ماسک، معتقدند که این فناوری تازه در ابتدای راه خود قرار دارد. اما اگر سراغ اقتصاددانان دانشگاهی بروید، بیشتر آن‌ها به طرز عجیبی نسبت به مطالعه تأثیر این فناوریِ بالقوه دگرگون‌کنندهٔ جهان بی‌علاقه به نظر می‌رسند. در این میان، مرکز ثقل اقتصاد هوش مصنوعی در حال دور شدن از دانشگاه‌هاست و گروهی از اقتصاددانان «ای‌ای‌زده» پیشقراول این تغییر هستند.
دانشگاه‌ها در قبال هوش مصنوعی: واکنشی کند و محتاطانه
سه سال و نیم پس از انتشار گستردهٔ چت‌جی‌پی‌تی، با وجود آنکه بحث دربارهٔ تأثیر هوش مصنوعی بر اقتصاد فضای عمومی را در برگرفته، تحلیل‌های اقتصادی این فناوری در دانشگاه‌ها همچنان نسبتاً محدود است. نسبت مقالات منتشرشده توسط دفتر ملی تحقیقات اقتصادی که مهم‌ترین مرجع انتشار تحقیقات اقتصادی آمریکا محسوب می‌شود و به هوش مصنوعی می‌پردازند در حال افزایش است، اما با کندی. در سال ۲۰۲۴، پس از آنکه دوران همه‌گیری کووید پشت سر گذاشته شد و عصر هوش مصنوعی واقعاً آغاز شده بود، تعداد مقالات دربارهٔ کووید همچنان از مقالات مربوط به هوش مصنوعی بیشتر بود. امسال نیز این مرکز قرار است کنفرانس‌های بیشتری دربارهٔ سلامت برگزار کند تا دربارهٔ هوش مصنوعی.
مقایسهٔ تاریخی این موضوع را روشن‌تر می‌کند. پس از ورشکستگی لیمن برادرز در سال ۲۰۰۸، اقتصاددانان مطالعهٔ هجوم به بانک‌ها و بحران‌های اعتباری را در عرض چند ماه از یک حوزهٔ تخصصی به جریان اصلی تبدیل کردند. دو ماه پس از شروع همه‌گیری کووید، نزدیک به یک سوم مقالات بر اثرات آن متمرکز شده بود. اما در مورد هوش مصنوعی - که طرفدارانش آن را بزرگ‌ترین تحول تکنولوژیک تاریخ می‌دانند - سرعت بسیار کمتر است.
دلایل این کندی دوچیز است. نخست، برخلاف کووید، هوش مصنوعی اقتصاد را «زیر کاپوت» تغییر می‌دهد. نرخ متوسط بیکاری در کشورهای عضو سازمان همکاری و توسعهٔ اقتصادی تقریباً همانند روزی است که چت‌جی‌پی‌تی منتشر شد، و آمار تولید ناخالص داخلی هنوز داده‌های مشخص چندانی دربارهٔ هوش مصنوعی در خود ندارد. دوم، اقتصاددانان به‌طور معمول نسبت به فناوری بدبین هستند. تحقیقی نشان داده که حتی در سناریوی پیشرفت سریع هوش مصنوعی، بسیاری از اقتصاددانان تمایل به دست کم گرفتن تأثیرات آن دارند.
اقتصاددانان «ای‌ای‌زده» چه کسانی هستند؟
در حالی که دانشگاه‌ها کند حرکت می‌کنند، شرکت‌های بزرگ هوش مصنوعی با دستمزدهای وسوسه‌انگیز، بهترین اقتصاددانان جهان را جذب کرده‌اند. این گروه، همان «اقتصاددانان ای‌ای‌زده» هستند که مرکز ثقل تحقیقات اقتصادی در حوزهٔ هوش مصنوعی را از برج‌های عاج دانشگاهی خارج کرده‌اند.
شرکت اوپن‌ای‌آی، رونی چترجی از دانشگاه دوک را به عنوان اقتصاددان ارشد خود استخدام کرده است. چترجی در کنار جیسون فرمن، اقتصاددان هاروارد و مشاور سابق باراک اوباما، فعالیت می‌کند.
شرکت آنتروپیک، آنتون کورینک از دانشگاه ویرجینیا را به تیم تحقیقات اقتصادی خود اضافه کرده است. کورینک بر اساس پایگاه داده آیدیز/ری‌پک، دومین اقتصاددان پراستناد جهان در تحقیقات هوش مصنوعی محسوب می‌شود. تحقیقات او بر مدیریت گذار به جهانی دگرگون‌شده توسط هوش مصنوعی متمرکز است و پیامدهای آن را برای رشد اقتصادی، بازار کار، نابرابری و آیندهٔ جامعه بررسی می‌کند.
شرکت گوگل دیپ‌مایند، الکس ایماس از دانشگاه شیکاگو را به عنوان «مدیر اقتصاد ای‌جی‌آی» (هوش عمومی مصنوعی) منصوب کرده است. ایماس که یکی از محققان برجستهٔ تأثیر هوش مصنوعی بر بازار کار است، فضایی نادر را اشغال کرده: هم یکی از پژوهشگران اصلی این حوزه است و هم یکی از مشتاق‌ترین کاربران فناوری.
مارک اسپوزیتو، اقتصاددان و استراتژیست سیاست‌گذار، به عنوان اقتصاددان ارشد در میکرو۱، یک شرکت یونیکورن هوش مصنوعی در سیلیکون‌ولی، فعالیت می‌کند و به دولت‌های حوزهٔ خلیج فارس و اوراسیا مشاوره می‌دهد.
فیلیپ آغیون، برندهٔ جایزهٔ نوبل اقتصاد در سال ۲۰۲۵، نیز به‌عنوان رئیس‌هم‌راه کمیتهٔ هوش مصنوعی مولد که توسط دولت فرانسه ایجاد شده، فعالیت می‌کند.
سؤال اساسی که هنوز پاسخ داده نشده این است: وقتی یک اقتصاددان برای شرکتی کار می‌کند که خود موضوع مطالعه‌اش است، چه بر سر استقلال تحقیقات می‌آید؟
هوش مصنوعی چگونه علم اقتصاد را دگرگون می‌کند؟
فراتر از استخدام اقتصاددانان توسط شرکت‌های فناوری، خودِ ابزارهای هوش مصنوعی نیز در حال تغییر ماهیت تحقیقات اقتصادی هستند. به گزارش فایننشال تایمز، هوش مصنوعی حداقل از سه جهت می‌تواند این رشته را متحول کند.
نخست، افزایش بهره‌وری محققان. هوش مصنوعی می‌تواند وظایف تکراری مانند پاک‌سازی داده‌ها، نگارش درخواست‌های بودجه و قالب‌بندی جداول را خودکار کند. پل نووساد از کالج دارتموث به فایننشال تایمز گفته که با کمک هوش مصنوعی، زمان تفکر واقعی دربارهٔ سؤالات تحقیقاتی خود را حدود پنج برابر افزایش داده است. الیوت اش از دانشگاه زوریخ نیز معتقد است که این افزایش بهره‌وری آنقدر هیجان‌انگیز است که او را به کار بیشتر ترغیب می‌کند.
دوم، گسترش دامنهٔ پژوهش‌های اقتصادی. هوش مصنوعی امکان بررسی مسائلی را فراهم می‌کند که پیش‌تر غیرممکن یا بسیار دشوار بودند.
سوم، کمک به کشف اشتباهات و افزایش دقت تحقیقات.
با این حال، هوش مصنوعی هنوز (دست‌کم تاکنون) نمی‌تواند به‌تنهایی تحقیقات در سطح بالا تولید کند. ارتزو لاتمر، سردبیر نشریهٔ معتبر امریکن اکونومیک ریویو، تخمین زده که حدود یک‌چهارم مقالات ارسالی به این نشریه استفاده از هوش مصنوعی را افشا کرده‌اند که بیشتر برای ویرایش و کمک به برنامه‌نویسی بوده است. اما کیفیت کلی مقالات ارسالی تغییر محسوسی نداشته است. همچنین بررسی چکیده‌های مقالات منتشرشده نشان می‌دهد که از زمان انتشار چت‌جی‌پی‌تی، خوانایی مقالات بهبود نیافته است.
نتیجه‌گیری
هوش مصنوعی در حال ایجاد یک تغییر پارادایم در علم اقتصاد است؛ تغییری که نه‌تنها موضوع مطالعه را دگرگون می‌کند، بلکه خودِ ساختار تولید دانش اقتصادی را نیز متحول می‌سازد. در حالی که دانشگاه‌ها با کندی به این پدیده واکنش نشان می‌دهند، شرکت‌های فناوری با جذب بهترین اقتصاددانان جهان، مرکز ثقل تحقیقات را به بیرون از برج‌های عاج منتقل کرده‌اند.
اقتصاددانان «ای‌ای‌زده» - از آنتون کورینک و رونی چترجی در اوپن‌ای‌آی تا الکس ایماس در گوگل دیپ‌مایند و مارک اسپوزیتو در میکرو۱ - در حال شکل‌دهی به درک ما از آینده‌ای هستند که هوش مصنوعی در آن نقشی محوری ایفا می‌کند. اما این تغییر سریع، پرسش‌های جدی دربارهٔ استقلال علمی، شفافیت و بی‌طرفی تحقیقات اقتصادی در عصر تسلط شرکت‌های بزرگ فناوری ایجاد کرده است.
آیندهٔ اقتصاد هوش مصنوعی نه در سالن‌های دانشگاهی، بلکه در آزمایشگاه‌های فناوری و دفاتر شرکت‌های بزرگ رقم می‌خورد. سؤال این است که آیا دانشگاه‌ها می‌توانند خود را با این تحول وفق دهند، یا برای همیشه نقش پیشرو در این حوزه را از دست خواهند داد؟ پاسخ به این پرسش، سرنوشت علم اقتصاد در دهه‌های آینده را تعیین خواهد کرد.
نظرات کاربران