به گزارش شبکه اطلاع‌رسانی طلا و ارز آزادسازی بخشی از منابع ارزی بلوکه‌شده ایران و انتشار خبر تعلیق تحریم‌های نفتی، بدون شک مهم‌ترین سیگنال مثبت ماه‌های اخیر برای بازار ارز محسوب می‌شود. طبیعی است که چنین اخباری در کوتاه‌مدت انتظارات را تغییر دهد و فشار روانی روی بازار دلار را کاهش دهد. هرچه دست بانک مرکزی برای دسترسی به منابع ارزی بازتر شود، توانایی آن برای مدیریت بازار و کنترل نوسانات نیز افزایش پیدا می‌کند.
اما بازار ارز تنها با خبر حرکت نمی‌کند؛ در نهایت این واقعیت‌های اقتصادی هستند که مسیر بلندمدت دلار را مشخص می‌کنند. به همین دلیل اگرچه این تحولات می‌تواند فضای بازار را آرام‌تر کند، اما به تنهایی تضمینی برای کاهش پایدار و قابل توجه نرخ دلار نیست.
تحریم‌های نفتی؛ برگ برنده‌ای که هنوز قطعی نشده است
مهم‌ترین بخش توافقات اخیر، نه آزادسازی ۱۲ میلیارد دلار منابع ارزی، بلکه تعلیق محدودیت‌های صادرات نفت و پتروشیمی است. زیرا منابع بلوکه‌شده یک دارایی محدود و یک‌باره هستند، اما فروش نفت می‌تواند جریان مستمر ورود ارز به کشور را ایجاد کند. اگر صادرات نفت ایران بدون محدودیت ادامه پیدا کند، درآمدهای ارزی دولت افزایش می‌یابد، عرضه ارز در اقتصاد تقویت می‌شود و در میان‌مدت فشار کاهشی بر نرخ دلار شکل خواهد گرفت.
با این حال یک سوال مهم همچنان بی‌پاسخ مانده است؛ آیا این وضعیت پس از دوره ۶۰ روزه مذاکرات نیز ادامه خواهد داشت یا خیر؟ بازار ارز معمولا به آینده نگاه می‌کند. بنابراین تا زمانی که فعالان اقتصادی نسبت به ماندگاری رفع محدودیت‌های نفتی اطمینان پیدا نکنند، بعید است دلار واکنش عمیق و ماندگاری به این اخبار نشان دهد. در واقع آنچه اهمیت دارد نه آغاز رفع تحریم‌ها، بلکه تداوم آن در ماه‌ها و سال‌های آینده است.
دولت با یک صورت‌حساب بسیار سنگین روبه‌رو است
در سمت دیگر ماجرا، اقتصاد ایران با هزینه‌های بزرگی روبه‌روست. برآوردها نشان می‌دهد خسارت‌های واردشده به زیرساخت‌های کشور در جریان جنگ می‌تواند به حدود ۲۷۰ میلیارد دلار برسد. حتی اگر این رقم به مرور زمان تامین شود، باز هم نشان‌دهنده حجم عظیم نیازهای مالی دولت در سال‌های آینده است.
بازسازی زیرساخت‌ها، نوسازی بخش‌های آسیب‌دیده، اجرای پروژه‌های عمرانی و تامین تجهیزات مورد نیاز، همگی به منابع ارزی قابل توجهی احتیاج دارند. بنابراین بخشی از هر درآمد ارزی جدیدی که وارد کشور شود، به جای تاثیرگذاری مستقیم بر کاهش نرخ دلار، صرف جبران این خسارت‌ها خواهد شد. این موضوع باعث می‌شود اثر مثبت گشایش‌های ارزی به اندازه‌ای که در نگاه اول تصور می‌شود، بزرگ نباشد.
کسری بودجه؛ متغیری که همچنان علیه دلار ارزان عمل می‌کند
نکته مهم دیگر این است که دولت همچنان با کسری بودجه قابل توجهی مواجه است. افزایش درآمدهای نفتی می‌تواند بخشی از این فشار را کاهش دهد، اما بعید به نظر می‌رسد تمام شکاف مالی موجود را پوشش دهد. از طرفی هزینه‌های بازسازی و تعهدات مالی دولت نیز در حال افزایش است.
به همین دلیل حتی در سناریوی خوش‌بینانه افزایش صادرات نفت، بخش مهمی از درآمدهای جدید صرف پوشش نیازهای مالی دولت خواهد شد. این موضوع باعث می‌شود ظرفیت کاهش شدید نرخ ارز محدود شود. تجربه اقتصاد ایران نیز نشان داده که درآمدهای نفتی بیشتر از آنکه باعث سقوط نرخ دلار شوند، معمولا مانع جهش‌های بزرگ آن می‌شوند.
ثبات محتمل‌تر از ریزش
در مجموع، اخبار اخیر را باید به عنوان یک عامل مثبت برای بازار ارز ارزیابی کرد. آزادسازی منابع بلوکه‌شده، افزایش دسترسی بانک مرکزی به ارز و احتمال رشد صادرات نفت، همگی می‌توانند به کاهش التهاب بازار کمک کنند و ثبات بیشتری ایجاد کنند.
اما از نگاه بنیادی، هنوز متغیرهای بزرگی مانند کسری بودجه، هزینه‌های سنگین بازسازی، نیاز بالای دولت به منابع مالی و ابهام درباره ماندگاری رفع تحریم‌های نفتی وجود دارند. به همین دلیل به نظر می‌رسد در شرایط فعلی، سناریوی «ثبات و کنترل نوسان دلار» بسیار محتمل‌تر از سناریوی «ارزانی پایدار و عمیق دلار» باشد. اگر رفع تحریم‌های نفتی پس از دوره ۶۰ روزه تثبیت شود، آن زمان می‌توان درباره اثرات بلندمدت آن بر بازار ارز با اطمینان بیشتری صحبت کرد؛ اما در مقطع فعلی، بازار هنوز برای قضاوت نهایی زود است.
دلار در فاز انتظار؛ بازار چشم به نتیجه مذاکرات دوخته است
دلار در آخرین روزهای خرداد با افتی نزدیک به یک درصد وارد کانال ۱۵۸ هزار تومان شد و به استقبال تیرماه رفت. با این حال، این کاهش قیمت بیش از آنکه نشانه آغاز یک روند نزولی قدرتمند باشد، بازتاب فضای انتظاری حاکم بر بازار است. شروع مذاکرات ایران و آمریکا در سوئیس باعث شده معامله‌گران بزرگ فعلاً از تصمیم‌های هیجانی فاصله بگیرند و ترجیح دهند تا روشن شدن ابعاد توافق احتمالی، با احتیاط بیشتری در بازار فعالیت کنند. به همین دلیل دامنه نوسان دلار در روزهای اخیر محدود شده و بازار فعلاً وارد فاز صبر و تماشا شده است.
هیجان توافق اولیه فروکش کرده است
بازار ارز در روزهای نخست انتشار اخبار تفاهم اولیه، واکنش تندی نشان داد و بخشی از معامله‌گران با تصور گشایش‌های گسترده سیاسی اقدام به فروش کردند. اما اکنون به نظر می‌رسد هیجان اولیه تا حد زیادی تخلیه شده و فعالان بازار در حال ارزیابی واقع‌بینانه‌تر شرایط هستند. همین موضوع باعث شده فشار فروش کاهش پیدا کند و دلار فعلاً تمایل چندانی برای حرکت به زیر محدوده‌های حمایتی مهم نداشته باشد. در واقع بازار به این جمع‌بندی رسیده که هنوز فاصله قابل توجهی میان یک تفاهم اولیه و یک توافق پایدار و اجرایی وجود دارد.
محرم و کاهش معاملات؛ عامل آرامش کوتاه‌مدت بازار
در کنار تحولات سیاسی، دهه محرم و تعطیلات پیش رو نیز بر رفتار معامله‌گران اثر گذاشته است. به طور سنتی در این بازه زمانی حجم معاملات کاهش پیدا می‌کند و بخشی از تقاضای سفته‌بازانه از بازار خارج می‌شود. نتیجه این شرایط، کاهش هیجان خرید و فروش و حرکت دلار در یک محدوده مشخص است. بر همین اساس انتظار می‌رود حداقل تا هفته آینده قیمت بیشتر در بازه ۱۵۸ تا ۱۶۰ هزار تومان نوسان کند و بازار از شکل‌گیری روندهای تند صعودی یا نزولی فاصله بگیرد.
حمایت ۱۵۳ هزار تومان؛ کلید مسیر بعدی دلار
از منظر تکنیکال، محدوده ۱۵۳ هزار تومان همچنان مهم‌ترین سنگر خریداران محسوب می‌شود. تا زمانی که این سطح حفظ شود، سناریوی بازگشت قیمت و حرکت به سمت مقاومت‌های بالاتر اعتبار خود را از دست نخواهد داد. در سمت مقابل، محدوده ۱۶۳ هزار تومان اولین مانع جدی پیش روی دلار است و عبور از این سطح می‌تواند مسیر را برای حرکت به سمت مقاومت مهم ۱۶۸ هزار تومان هموار کند. بنابراین در شرایط فعلی، بازار بیشتر در حال تجمیع نیرو و انتظار برای یک محرک جدید سیاسی است؛ محرکی که می‌تواند تکلیف نبرد میان حمایت ۱۵۳ هزار تومانی و مقاومت ۱۶۳ هزار تومانی را مشخص کند و جهت حرکت بعدی دلار را رقم بزند.
نظرات کاربران