جنگ سرد فناوری عمیق‌تر شد؛ نقشه محرمانه پکن برای قرنطینه و ممنوعیت خروج هوش مصنوعی پیشرفته

به گزارش شبکه اطلاع‌رسانی طلا و ارز پکن به دنبال محدود کردن دسترسی خارج از مرزها به مدل‌های هوش مصنوعی برتر چین است.

• بر اساس گزارش‌ها، شرکت‌های علی‌بابا، بایت‌دنس و زِد‌آی (Z.ai) در نشست‌هایی با مقامات حضور داشته‌اند.

• به گفته یک منبع آگاه، مقامات چین پیشنهاد داده‌اند که افشا یا سرقت فناوری هوش مصنوعی می‌تواند تحت قانون امنیت ملی قابل مجازات باشد.

• یک منبع دیگر اعلام کرد احتمال وضع محدودیت‌های جدید بر روی هویت سرمایه‌گذاران استارتاپ‌های هوش مصنوعی داخلی وجود دارد.

• ایالات متحده نیز پیش از این دسترسی به مدل‌های هوش مصنوعی پیشرفته خود را به دلیل نگرانی‌های امنیت ملی محدود کرده بود.

به گفته سه منبع آگاه از این گفتگوها، مقامات چینی طی ماه گذشته نشست‌هایی را با شرکت‌های برتر فناوری برگزار کرده‌اند تا احتمال محدود کردن دسترسی فرامرزی به پیشرفته‌ترین مدل‌های هوش مصنوعی چین، از جمله مدل‌هایی که هنوز عرضه نشده‌اند را بررسی کنند.

این گفتگوها به دنبال یک سری اقدامات پکن برای حفظ هوش مصنوعی بومی در داخل کشور انجام می‌شود و نشان می‌دهد که چین نیز مانند ایالات متحده، اکنون به هوش مصنوعی پیشرو به عنوان یک دارایی ملی حیاتی نگاه می‌کند که نیازمند کنترل و مراقبت است.

به گفته این افراد که مجاز به گفتگو با رسانه‌ها نبودند و نخواستند نامشان فاش شود، شرکت‌های حاضر در این جلسات شامل غول‌های فناوری علی‌بابا (Alibaba) و بایت‌دنس (ByteDance) و همچنین استارتاپ زِد‌آی (Z.ai) بوده‌اند.

از زمان ظهور مدل R1 شرکت دیپ‌سیک (DeepSeek) در سال گذشته، مدل‌های هوش مصنوعی چینی به لطف هزینه‌های پایین و قابلیت‌های رو‌به‌رشد خود، نفوذ بزرگی در سطح جهانی پیدا کرده‌اند. هرگونه تصمیم پکن برای محدود کردن دسترسی به این محصولات می‌تواند بازارهای هوش مصنوعی را تحت تأثیر قرار دهد، چرا که احتمالاً هزینه‌ها را برای بسیاری از کسب‌وکارها افزایش خواهد داد.

بحث پیرامون تشدید مجازات‌ها برای سرقت هوش مصنوعی

به گفته دو تن از این منابع، در این جلسات که توسط وزارت بازرگانی چین رهبری می‌شد، شرکت‌کنندگان درباره اعمال محدودیت روی پیشرفته‌ترین مدل‌های هوش مصنوعی — هم نسخه‌های کدبسته (Closed-source) و هم نسخه‌های متن‌بازتر (Open-weight) — گفتگو کردند.

یکی از این منابع گفت که مقامات درباره جرم‌انگاری هرگونه افشا یا سرقت فناوری هوش مصنوعیِ تحت مالکیت شرکت‌ها ذیل قانون سخت‌گیرانه امنیت ملی چین صحبت کرده‌اند. این منبع افزود که مقامات همچنین احتمال اجرای اقدامات جدید برای محدود کردن افرادی که می‌توانند استارتاپ‌های هوش مصنوعی داخلی را تأمین مالی کنند، مطرح کرده‌اند.

به گفته دو منبع، دامنه این محدودیت‌های بالقوه همچنان در حال بررسی است و آن‌ها افزودند که این قوانین ممکن است فقط برای مدل‌های آینده اعمال شوند. هنوز مشخص نیست که این محدودیت‌ها چه زمانی و آیا اصلاً اجرایی خواهند شد یا خیر.

وزارت بازرگانی چین که بر مقررات صادرات نظارت دارد و کمیسیون ملی توسعه و اصلاحات (NDRC) — آژانس برنامه‌ریزی دولتی این کشور که مقاماتش نیز در این جلسات حضور داشتند — به درخواست‌های رویترز برای اظهارنظر پاسخ ندادند. شرکت‌های علی‌بابا، بایت‌دنس و زِد‌آی نیز به پرسش‌های رویترز پاسخ ندادند.

هر سه شرکت طیف وسیعی از مدل‌های هوش مصنوعی را در اختیار دارند؛ برخی کدبسته هستند در حالی که برخی دیگر وزن‌باز محسوب می‌شوند، به این معنی که کاربران می‌توانند سیستم‌های پایه را دانلود، اجرا و شخصی‌سازی کنند.

مدل «کیو‌وِن» (Qwen) متعلق به علی‌بابا و «دوبائو» (Doubao) متعلق به بایت‌دنس دو مورد از پرکاربردترین مدل‌های هوش مصنوعی در چین هستند. شرکت زِد‌آی نیز اخیراً با مدل GLM-5.2 خود هیاهویی در سیلیکون‌ولی ایجاد کرده است، زیرا قابلیت‌های این مدل با کسری از هزینه، به محصولات پیشرو ایالات متحده نزدیک شده است.

مدل‌های هوش مصنوعی و نگرانی‌های امنیت ملی

دولت دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور ایالات متحده نیز به شدت نگران پیامدهای امنیت ملی هوش مصنوعی بوده است — به ویژه پتانسیل سوءاستفاده از محصولات هوش مصنوعی آمریکایی توسط سازمان‌های اطلاعاتی نظامی در چین، روسیه و سایر کشورهای مورد توجه.

در ماه ژوئن، واشنگتن دستور داد که اتباع خارجی نباید به پیشرفته‌ترین مدل‌های شرکت آنتروپیک (Anthropic) یعنی «فیبل» (Fable) و «میتوس» (Mythos) دسترسی داشته باشند؛ اقدامی که باعث شد این شرکت مدل‌های مذکور را برای همه کاربران جهانی غیرفعال کند، چرا که امکان احراز هویت ملیت کاربران به صورت لحظه‌ای وجود نداشت.

کنترل‌های صادراتی برای مدل فیبل که برای عموم مردم طراحی شده، پس از ایجاد پدافندها و تدابیر حفاظتی جدید لغو شده است. اما مدل میتوس که برای متخصصان امنیت سایبری طراحی شده، همچنان فقط در دسترس برخی از سازمان‌های «مورد اعتماد» ایالات متحده قرار دارد. برخی از کارشناسان هوش مصنوعی آمریکا نیز گفته‌اند که ایالات متحده باید استفاده از مدل‌های هوش مصنوعی چینی را قانون‌گذاری کند.

هراس در چین از تهدید مدل سایبری «میتوس»

به گفته دو تن از منابع، مقامات چینی به شدت نگران پتانسیل مدل میتوس برای اکسپلویت و سوءاستفاده از آسیب‌پذیری‌های نرم‌افزاری هستند و بیم دارند که واشنگتن ممکن است این مدل را علیه منافع چین به کار گیرد.

این امر بازتاب‌دهنده نگرانی‌هایی است که پیش از این توسط رسانه‌های دولتی و ژو هونگی، بنیان‌گذار شرکت امنیت سایبری ۳۶۰ (یک پیمانکار بزرگ برای مشتریان دولتی و سازمانی)، به طور علنی بیان شده بود؛ کسی که اعلام کرد چین نیاز دارد «میتوس» اختصاصی خود را توسعه دهد.

چین امسال اقدامات متعددی را برای محافظت از هوش مصنوعی بومی اجرا کرده است. در ماه آوریل، برنامه‌ریز دولتی این کشور به شرکت متا (Meta) دستور داد تا قرارداد تصاحب ۲ میلیارد دلاری استارتاپ هوش مصنوعی «مانوس» که توسط بنیان‌گذاران چینی تأسیس شده بود را فسخ کند. در اوایل ژوئن نیز مقامات قوانین گسترده جدیدی را صادر کردند که کنترل بر معاملات فرامرزیِ شامل سرمایه‌گذاران، فناوری، داده‌ها و امنیت ملی چین را تشدید می‌کند.

به گفته دو منبع آگاه و یک شخص سوم، چین همچنین امسال تحقیقاتی را درباره مانوس و سایر استارتاپ‌های هوش مصنوعی محلی که به خارج از کشور منتقل شده بودند آغاز کرده است تا مشخص کند آیا آن‌ها قوانین کنترل صادرات را نقض کرده‌اند یا خیر. شرکت مانوس به درخواست‌ها برای اظهارنظر پاسخ نداده است.

رویترز موفق نشد اطلاعات دقیقی درباره نحوه عملکرد محدودیت‌های احتمالی جدید بر دسترسی فرامرزی به مدل‌های هوش مصنوعی چینی کسب کند. اما برخی نشانه‌ها را می‌توان از نشست هم‌اندیشی متخصصان حقوقی چین در ماه می درباره مقررات حاکم بر هوش مصنوعی متن‌باز به دست آورد.

بر اساس خلاصه این گفتگوها که در نشریه رسمی دادگاه عالی خلق چین منتشر شده است، شرکت‌کنندگان یک سیستم طبقه‌بندی‌شده را پیشنهاد کردند: ابزارهای متن‌باز پایه‌ای مشمول یک ثبت‌نام ساده باشند، فناوری‌های پیشرفته‌تر با بررسی‌های امنیتی مواجه شوند و حساس‌ترین مدل‌های مرزی از عرضه عمومی منع شده یا صرفاً به استفاده داخلی محدود شوند.