به گزارش شبکه اطلاع‌رسانی طلا و ارز بر اساس مکاتبات فاش‌شده میان نهادهای نظارتی و نمایندگان شرکت xAI، این شرکت فعال در حوزه هوش مصنوعی (متعلق به ایلان ماسک)، ۵۹ توربین گاز طبیعی را برای پروژه دیتاسنتر «کلوسوس ۲» خود در ایالت تنسی، بدون اخذ مجوزهای فدرالِ هوای پاک نصب کرده است.
بر اساس تحلیل خبرگزاری رویترز از داده‌های دولتی و اسناد مکاتبات با نهادهای نظارتی، آلایندگی احتمالی این توربین‌ها بسیار فراتر از آستانه قانونی است که نیازمند دریافت مجوز فدرال می‌باشد. این آلاینده‌ها دقیقاً در مجاورت مناطقی رها می‌شوند که عمدتاً محل سکونت سیاه‌پوستان بوده و بررسی‌ها نشان می‌دهد ساکنان آن از قبل نیز با نرخ نامتعارفی از بیماری‌های ریوی دست‌وپنجه نرم می‌کنند.
این یافته‌ها که پیش از این رسانه‌ای نشده بود، نشان می‌دهد که چگونه تقاضای انفجاری برق از سوی دیتاسنترهای هوش مصنوعی، شرکت‌های فناوری را وادار کرده تا نیروگاه‌های مستقل از شبکه را با سرعتی بسیار بیشتر از تواناییِ نظارت‌های زیست‌محیطی احداث کنند؛ روندی که خطرات بزرگی برای سلامت عمومی به همراه دارد.
تعداد توربین‌های بدون مجوزی که رویترز شناسایی کرده، تقریباً دو برابر آماری است که xAI به‌طور رسمی به آن اذعان کرده بود. این شرکت پیش‌تر اعلام کرده بود که تا ماه ژانویه، تنها ۲۷ توربین بدون مجوز را برای پروژه کلوسوس ۲ راه‌اندازی کرده و مدعی بود که از نظر قانونی نیازی به دریافت مجوز ندارد. دست‌کم ۵۷ مورد از این ۵۹ توربین در ایالت می‌سی‌سی‌پی و درست در آن‌سوی مرز ایالت تنسی — جایی که دیتاسنتر در آن واقع شده — مستقر هستند.
توربین‌های xAI تنها بخشی از ده‌ها نیروگاه مستقل از شبکه هستند که برای دیتاسنترهای سراسر کشور پیشنهاد شده یا در حال ساخت هستند. به گزارش رویترز، مقامات محلی اغلب تاییدیه‌های این پروژه‌ها را تنها در عرض چند هفته یا چند ماه به صورت فوری صادر می‌کنند و فرآیند طولانی مطالعات زیست‌محیطی و جلسات استماع عمومی که معمولاً برای نیروگاه‌های متصل به شبکه سال‌ها زمان می‌برد، نادیده گرفته می‌شود.
رگولاتورهای می‌سی‌سی‌پی در ماه مارس مجوزی برای توربین‌های دائمیِ پروژه کلوسوس ۲ صادر کردند که اجازه ساخت ۴۱ توربین گازسوز را می‌داد. این تاییدیه تنها سه هفته پس از تنها جلسه استماع عمومیِ ایالتی درباره این پروژه صادر شد.
به گفته بن کینگ، تحلیلگر اندیشکده گروه رودیوم که گزارش رویترز را بررسی کرده است، خوشه توربین‌های موقت xAI در می‌سی‌سی‌پی هم‌اکنون یکی از بزرگترین پروژه‌های تامین برق دیتاسنترِ مستقل از شبکه محسوب می‌شود. وی با اشاره به نیروگاه‌های گاز طبیعی مستقل که تنها به یک مشتری خدمات می‌دهند، گفت: «به نظر می‌رسد این سطح از نصب تجهیزات گازی اختصاصی (پشت‌کنتوری) در یک مکان، کاملاً بی‌سابقه است.»
مکاتبات بررسی‌شده توسط رویترز نشان می‌دهد شرکت xAI که اکنون تحت مالکیت شرکت هوافضای «اسپیس‌ایکس» قرار دارد، ۵۷ توربین مستقل از شبکه را در شهر ساوت‌هیون ایالت می‌سی‌سی‌پی، درست در مجاورت دیتاسنتر کلوسوس ۲ در ممفیس نصب کرده است؛ تاسیساتی که از چت‌بات Grok و سایر سیستم‌های هوش مصنوعی این شرکت پشتیبانی می‌کند. سوابق همچنین نشان می‌دهند که شرکت دو توربین بدون مجوز دیگر را نیز در مکان متفاوتی برای این پروژه مستقر کرده که رویترز نتوانست موقعیت دقیق آن‌ها را تایید کند.
شرکت xAI تاکنون به درخواست‌های رویترز برای اظهار نظر پاسخی نداده است.
نبرد حقوقی؛ هوای پاک در برابر هوش مصنوعی
توربین‌های xAI اکنون به بخشی از یک نبرد گسترده‌تر بر سر عدالت زیست‌محیطی تبدیل شده‌اند؛ نبردی که می‌پرسد آیا رونق هوش مصنوعی در حال تحمیل بارهای آلودگی نامتناسب به جوامع رنگین‌پوست است یا خیر.
گروه‌های حقوق مدنی از جمله NAACP و «مرکز حقوق محیط زیست جنوب» (SELC) در ماه آوریل از xAI شکایت کردند تا فعالیت آن‌ها را متوقف کنند. آن‌ها استدلال می‌کنند که این توربین‌ها آلاینده‌هایی تولید می‌کنند که مشمول قانون فدرال «هوای پاک» (Clean Air Act) می‌شوند و نباید بدون مجوز فعالیت کنند. شاکیان مدعی‌اند که این توربین‌ها در حال آلوده کردن خانه‌ها، مدارس و کلیساها در محله‌های تاریخی سیاه‌پوستان هستند.
پاتریک اندرسون، وکیل مرکز SELC در این باره گفت: «مقیاس این پروژه حیرت‌آور است. این یک نقض مطلق و عظیمِ قانون هوای پاک است که سلامت عمومی را تهدید می‌کند.»
اخذ مجوز قانون هوای پاک، پروژه xAI را در معرض بررسی‌های گسترده و نظرات عمومی قرار می‌داد و ممکن بود سال‌ها به طول انجامد. رگولاتورهای محیط زیست می‌سی‌سی‌پی و شرکت xAI در اسناد دادگاه استدلال کرده‌اند که این توربین‌ها معاف از این قانون هستند، زیرا «متحرک» بوده و قرار است کمتر از یک سال در محل کار کنند.
سازمان حفاظت از محیط زیست آمریکا (EPA) در ژانویه ۲۰۲۶ اعلام کرد که حتی توربین‌های موقت نیز در صورتی که از آستانه مجاز آلایندگی فراتر روند، باید مجوز دریافت کنند. با این حال، این سازمان به رویترز گفت که در حال بررسی تغییراتی برای ایجاد «انعطاف‌پذیری‌های نظارتی» برای واحدهای قابل‌حمل است، به شرطی که سلامت عمومی همچنان حفظ شود.
وزارت دادگستری آمریکا در پرونده‌ای در تاریخ ۱۵ ژوئن مداخله کرد و اعلام نمود که محدود کردن این توربین‌ها می‌تواند منافع امنیت ملی را تهدید کند، زیرا سیستم‌های xAI از عملیات نظامی ایالات متحده، از جمله عملیات‌های مرتبط با ایران، پشتیبانی می‌کنند.
نتیجه این شکایت حقوقی می‌تواند تعریف جدیدی از نحوه اعمال قوانین زیست‌محیطی بر بخشِ به سرعت در حال رشدِ هوش مصنوعی ارائه دهد؛ بخشی که شرکت‌ها در آن برای تامین برقِ پردازش‌های سنگین خود دست به هر کاری می‌زنند.
مری راک، وکیل ارشد سازمان Earthjustice گفت: «این وضعیت سناریوهایی را ایجاد می‌کند که دولت می‌تواند «مناطق قربانی» بسازد و به جوامع بگوید که مجبورند آلودگی هوای غیرقانونی را تنفس کنند.»
آلایندگی‌های عظیم و شوکه‌کننده
ایمیل‌های بررسی‌شده توسط رویترز حاوی پروفایل‌های آلایندگیِ کارخانه سازنده برای ۳۲ توربین از مجموع ۵۹ توربین بود (شامل ۳۰ توربین در سایت ساوت‌هیون).
تحلیل رویترز بر اساس این اطلاعات نشان داد که تنها همان ۳۰ توربین می‌توانند سالانه نزدیک به ۲,۵۰۰ تن اکسید نیتروژن، ۴,۰۰۰ تن مونوکسید کربن و ۲۲ تن فرمالدئید منتشر کنند (با فرض اینکه به طور مداوم با ۸۰ درصد ظرفیت خود کار کنند). به گفته EPA، توربین‌های گازی برای رسیدن به بهره‌وری مطلوب معمولاً با بارهای ۸۰ درصد یا بیشتر به کار گرفته می‌شوند.
به گفته انجمن ریه آمریکا، اکسیدهای نیتروژن به ایجاد مه‌دود (Smog) و التهاب دستگاه تنفسی کمک می‌کنند. مونوکسید کربن بدن را از دریافت اکسیژن محروم می‌کند و فرمالدئید نیز یک ماده سرطان‌زا است. پتانسیل آلایندگیِ سایت xAI به مراتب از آستانه تعیین‌شده در قانون هوای پاک — که دریافت مجوز را برای تاسیساتی با تولید بیش از ۱۰۰ تن آلاینده در سال الزامی می‌کند — فراتر می‌رود.
نیکلاس مایو، محقق فوق‌دکترا در دانشگاه ویسکانسین-مدیسن که در زمینه کیفیت هوا تخصص دارد، معتقد است: «انتشار اکسید نیتروژنِ محاسبه‌شده برای تنها نیمی از توربین‌های این تاسیسات، آن را در ردیف آلوده‌ترین نیروگاه‌های گاز طبیعی در سراسر کشور قرار می‌دهد. بر اساس داده‌های EPA، این مرکز با ۲۵ نیروگاه گازی برتر آمریکا از نظر آلایندگی اکسید نیتروژن برابری می‌کند.»
قربانیان این فاجعه چه کسانی هستند؟
در محله کلونیال هیلز در ساوت‌هیون، صدای توربین‌های تامین‌کننده برق کلوسوس ۲ در تمام ساعات شبانه‌روز شنیده می‌شود؛ صداهای مهیبی که ساکنان آن را به موتور هواپیماهای جت تشبیه می‌کنند. اروین لاوز، یکی از ساکنان دهه بیست‌ساله این محله، می‌گوید صدای توربین‌ها او را در شب بیدار می‌کند: «من نمی‌توانم هیچ کاری بکنم، چون او [ایلان ماسک] از من پول بیشتری دارد.»
تحلیل رویترز از داده‌های مرکز کنترل بیماری‌ها (CDC) نشان می‌دهد که توربین‌ها در جوامعی نصب شده‌اند که از قبل نیز با بار سنگین بیماری‌های تنفسی مواجه بوده‌اند. در ۲۷ مورد از ۲۸ منطقه سرشماری در شعاع پنج مایلی این سایت (در هر دو ایالت می‌سی‌سی‌پی و تنسی)، نرخ تخمینی ابتلا به آسم بالاتر از میانگین شهرستانی آن‌ها بود. در ۲۴ منطقه نیز نرخ بیماری مزمن انسدادی ریه (COPD) بالاتر ارزیابی شده است.
بررسی جداگانه داده‌های اداره سرشماری نشان داد که ساکنانِ نزدیک به این تاسیسات، به شکلی نامتناسب سیاه‌پوست هستند. در شعاع پنج مایلی این تاسیسات در شهرستان دسوتو، می‌سی‌سی‌پی (محل استقرار توربین‌ها)، حدود ۴۶ درصد از ساکنان سیاه‌پوست هستند؛ در حالی که این رقم در کل شهرستان ۳۳ درصد است. در آن‌سوی مرز در ایالت تنسی — جایی که ساکنان هیچ حق رایی در فرآیند صدور مجوز ایالت می‌سی‌سی‌پی ندارند — حدود ۹۴ درصد از ساکنانِ شعاع پنج مایلی این تاسیسات سیاه‌پوست هستند؛ در حالی که این آمار در کل شهرستان شلبی ۵۲ درصد است.
ویکتوریا نلسون، مهندس مستقل محیط زیست و کارمند سابق EPA گفت: «با توجه به اینکه این جامعه در حال حاضر با نرخ بالای آسم دست‌وپنجه نرم می‌کند، قرار گرفتن در معرض حجم عظیمی از اکسید نیتروژن اضافی می‌تواند بحران‌های سلامت عمومی را در جامعه‌ای که پیش از این نیز سهم ناعادلانه‌ای از آلودگی سمی هوا داشته، به شدت تشدید کند.»
سارا گلادنی ۷۲ ساله، از خانه‌اش در محله تاریخی سیاه‌پوستان تماشاچی توسعه سریع و بی‌رحمانه پروژه‌های xAI بوده است. او می‌گوید: «زمانی که پای آن‌ها به ممفیس باز شد، احساس کردم که این حرکت xAI به سمت جوامع دیگر نیز ادامه خواهد یافت. اینجا همه‌چیز درباره پول است، و سلامت یا رفاه مردمی که در این جوامع زندگی می‌کنند، برای کسی اهمیتی ندارد.»
نظرات کاربران