آیا عینک‌های زاکربرگ پایان حریم خصوصی انسان را رقم می‌زنند؟

به گزارش شبکه اطلاع‌رسانی طلا و ارز شرکت متا (Meta) با تمام قوا در حال تسخیر بازار با عینک‌های هوشمند خود است؛ اقدامی که مدافعان حریم خصوصی را به شدت به خشم آورده است. عینک‌های مجهز به دوربین و هوش مصنوعی این غول شبکه‌های اجتماعی، اکنون به یک نقطه ضعف بزرگ و دردسرساز برای حریم خصوصی تبدیل شده‌اند.

متا روی این موضوع شرط‌بندی کرده است که عینک‌های هوشمند مجهز به هوش مصنوعی — با قابلیت ثبت تمام آنچه می‌بینید و می‌شنوید — آینده فناوری هستند. این شرکت در حال انجام هر کاری است تا این دستگاه‌های در حال تکامل را در میان مردم رواج دهد.

مدیران ارشد شرکت در رویدادهای عمومی این عینک‌های هوشمند را به چشم می‌زنند. متا در آخرهفته مقارن با تولد پرزیدنت ترامپ، بیش از ۱۰۰ هزار عینک را به کهنه‌سربازان نابینا اهدا کرد. همچنین برای تبلیغ این محصولات، با چهره‌های سرشناس و تولیدکنندگان محتوا از جمله کایلی جنر وارد همکاری شده است. با این وجود، این دستگاه‌های مجهز به دوربین با توانایی ضبط صدا و تصویر، به سیبل اصلی انتقادات در زمینه حریم خصوصی تبدیل شده‌اند.

اوایل سال جاری، در دادگاهی که مارک زاکربرگ (مدیرعامل متا) در آن حضور یافته بود، از کارمندان این شرکت خواسته شد تا عینک‌های خود را بردارند. در شبکه‌های اجتماعی نیز مردم از اینکه بدون اطلاع‌شان از آن‌ها فیلم‌برداری می‌شود شکایت کرده‌اند و گزارش‌هایی منتشر شده که نشان می‌دهد کاربران، چراغ سفیدرنگی را که نشان‌دهنده ضبط ویدیو است، غیرفعال می‌کنند (متا اخیراً این مشکل را با یک به‌روزرسانی نرم‌افزاری برطرف کرده است).

چشم‌انداز متا؛ جایگزینی عینک‌ها با گوشی‌های هوشمند

این عینک‌ها — که با همکاری غول صنعت عینک‌سازی یعنی اسیلورلوکساتیکا ساخته شده‌اند — بخشی از برنامه کلان متا برای کنترل فاز بعدی اینترنت محسوب می‌شوند. این شرکت در تلاش است تا درآمدهای غیرتبلیغاتی خود را افزایش داده و آینده‌ای بسازد که در آن دستیارهای هوش مصنوعی به ما در زندگی و کار کمک کنند.

متا آینده‌ای را متصور است که در آن مصرف‌کنندگان همچنان گوشی‌های هوشمند دارند، اما به‌طور فزاینده‌ای از دستگاه‌های پوشیدنی دیگر برای صحبت با چت‌بات‌های هوش مصنوعی، ارسال پیام متنی و گرفتن عکس یا ویدیو استفاده می‌کنند. به گفته منابع آگاه، این شرکت همچنین در حال آزمایش فرم‌فکتورهای مختلفی برای دستگاه‌های مبتنی بر هوش مصنوعی است؛ از جمله گجت‌های کوچکی که کاربران می‌توانند آن‌ها را مانند سنجاق‌سینه به لباس وصل کنند، به عنوان جواهرات بپوشند یا در جیب خود قرار دهند.

متا اعلام کرده است که عینک‌ها احتمالاً به شکل فیزیکی غالب برای دستگاه‌های هوش مصنوعی (غیر از گوشی‌های هوشمند) تبدیل خواهند شد. یکی از دلایل این امر، وجود یک بازار هدف بسیار بزرگ است؛ مدیران متا همواره تاکید می‌کنند که در حال حاضر نزدیک به دو میلیارد نفر در جهان از عینک‌های طبی استفاده می‌کنند.

طی چند سال گذشته، متا نسخه‌های مختلفی از این محصول را روانه بازار کرده است:

• عینک‌های ورزشی ۴۹۹ دلاری اوکلی (Oakley) با قابلیت ردیابی تناسب اندام مبتنی بر هوش مصنوعی

• عینک‌های ۳۷۹ دلاری متا ری‌بن (Meta Ray-Bans)

• عینک‌های معمولی (غیر ری‌بن) با قیمت ۲۹۹ دلار

عرضه مدل‌های ارزان‌تر با این هدف انجام شده که متا بتواند دستگاه‌های خود را به دست افراد بیشتری برساند.

در یک رویداد اخیر، متا از یک عینک بیضی‌شکل و ظریف‌تر که با همکاری کایلی جنر طراحی شده بود، رونمایی کرد. بنیان‌گذار این برند زیبایی در حالی که این عینک را به چشم داشت، در رویداد نیویورک با مدیران متا سلفی گرفت. اینفلوئنسرهای حوزه مد و تکنولوژی نیز در پلتفرم‌هایی مانند تیک‌تاک و اینستاگرام به شدت در حال تبلیغ و فروش این عینک‌ها هستند.

به گفته منابع آگاه، شرکت متا قصد دارد نسل جدیدی از عینک‌های هوشمند ری‌بن را در کنفرانس سالانه توسعه‌دهندگان خود در ماه سپتامبر عرضه کند. این شرکت در سال ۲۰۲۵ موفق به فروش هفت میلیون از این عینک‌ها شده است.

مارک زاکربرگ اخیراً در مصاحبه‌ای با نشریه کمپلکس (Complex) گفت: «ما اکنون در همان لحظه‌ای هستیم که همه گوشی‌های تاشو داشتند و ناگهان گوشی‌های هوشمند به بازار آمدند؛ آن زمان کاملاً واضح بود که در عرض چند سال تمام گوشی‌های تاشو جای خود را به گوشی‌های هوشمند خواهند داد. این دقیقاً همان حسی است که من امروز نسبت به عینک‌ها دارم.»

قابلیت NameTag و خشم حامیان حریم خصوصی

در همین حال، متا در حال آزمایش دو قابلیت جدید برای عینک‌های خود است که خشم مدافعان حریم خصوصی را برانگیخته است. قابلیت اول که NameTag (برچسب نام) خوانده می‌شود، چهره افرادی را که کاربر با آن‌ها ملاقات کرده به خاطر می‌سپارد و در برخورد بعدی، هویت آن شخص را به کاربر یادآوری می‌کند.

اندرو باس‌ورث (Andrew Bosworth)، مدیر ارشد فناوری متا، اخیراً در یک پادکست توضیح داد که کاربر می‌تواند درباره شخصی که ملاقات می‌کند، به عینک دستور دهد: «این شخص را به خاطر بسپار». وی تاکید کرد که این داده‌ها تنها زمانی در دسترس کاربر قرار می‌گیرد که عینک را به چشم زده باشد، به‌صورت محلی روی دستگاه رمزگذاری می‌شود و در هیچ پایگاه داده مرکزی ذخیره نخواهد شد.

با این وجود، در ماه آوریل، بیش از ۷۰ سازمان محلی، ایالتی و ملی مدافع حریم خصوصی و حقوق مدنی، با امضای نامه‌ای از متا خواستند تا برنامه‌های خود برای تجهیز عینک‌ها به قابلیت NameTag را متوقف و لغو کند.

کودی ونزک (Cody Venzke)، وکیل ارشد اتحادیه آزادی‌های مدنی آمریکا، در بیانیه‌ای گفت: «اصل داستان در اینجا بسیار ساده است: عینک شما نباید نام من را بداند.» متا در پاسخ اعلام کرده است که این قابلیت هنوز برای مصرف‌کنندگان عرضه نشده و تصمیم نهایی درباره اجرای آن گرفته نشده است.

ضبط مخفیانه و ارزیابی حالات روحی کاربران

بر اساس گفته‌های افراد مطلع از این پروژه، ویژگی دیگری که در دست بررسی است، به عینک‌ها اجازه می‌دهد تا صدا و تصویر را به‌طور مداوم ضبط کنند، بدون اینکه از طریق چراغ سفید به اطرافیان هشدار دهند. به گفته یکی از منابع، این داده‌ها توسط متا ذخیره نخواهند شد و در قالب یک گالری در دسترس کاربر قرار نمی‌گیرند.

متا اعلام کرده که در حال توسعه فناوری‌های محافظ حریم خصوصی است که «بدون ثبت عکس و ویدیو مانند یک دوربین سنتی، به افراد در طول روز کمک کنند.» یک سخنگوی شرکت تاکید کرد که متا «متعهد است عینک‌های ما هم برای استفاده‌کنندگان و هم برای اطرافیانشان به درستی عمل کند.»

بر اساس اسناد عمومی، متا همچنین اخیراً درخواست ثبت اختراعی (پتنت) برای سیستمی ارائه داده که کاربر را در طول روز ضبط می‌کند تا حالات روحی او را ارزیابی کرده و بر اساس آن، برنامه‌های تمرینی شخصی‌سازی‌شده ایجاد کند. در این سند مثال‌هایی آورده شده است: «کاربر در ساعت ۵:۱۵ عصر هنگام صرف شام با یک دوست می‌خندد. صدا توسط هوش مصنوعی تشخیص داده و ثبت می‌شود.» یا «کاربر در ساعت ۹:۱۵ شب آه می‌کشد. هوش مصنوعی از طریق یک دستگاه خانه هوشمند به آن گوش داده و آن را ثبت می‌کند.» البته سخنگوی متا یادآور شد که ثبت یک پتنت لزوماً به معنای توسعه فعال آن فناوری نیست.

روزنامه فایننشال تایمز پیش‌تر جزئیاتی از این ویژگی‌ها را گزارش داده بود و نشریه The Information نیز از کار این شرکت روی یک گردنبند هوش مصنوعی خبر داده بود.

این نگرانی‌ها باعث شده تا در سراسر آمریکا مقابله با این فناوری آغاز شود. اوایل ماه جاری، سیستم دادگاه‌های ایالتی نیویورک با صدور بخشنامه‌ای، استفاده از عینک‌های هوشمند را برای تمامی افراد در ساختمان‌های دادگاه‌ها به طور کامل ممنوع کرد.