به گزارش شبکه اطلاع‌رسانی طلا و ارز، بازار جهانی نفت در هفته‌های اخیر بار دیگر به صحنه رویارویی سیاست و اقتصاد تبدیل شده است. تشدید تنش‌های نظامی میان آمریکا و ایران، تهدید امنیت دو مسیر حیاتی انتقال انرژی در خاورمیانه، کاهش تردد نفتکش‌ها و نگرانی از اختلال در عرضه، قیمت نفت را به بالاترین سطح خود در چند ماه گذشته رساند. با این حال، انتشار اخباری درباره تلاش چین برای احیای مذاکرات میان تهران و واشنگتن، در پایان هفته از شدت هیجان بازار کاست و باعث اصلاح قیمت‌ها شد. با وجود این عقب‌نشینی، بسیاری از تحلیلگران معتقدند تا زمانی که بحران ژئوپلیتیکی منطقه پایان نیابد، بازار نفت همچنان مستعد نوسانات شدید خواهد بود.
اصلاح قیمت پس از جهشی کم‌سابقه
بازار نفت روز جمعه پس از دو هفته رشد پرشتاب، اندکی از تب‌وتاب افتاد. نفت برنت برای تحویل سپتامبر با کاهش ۳.۸۸ درصدی در قیمت ۹۶.۷۸ دلار در هر بشکه بسته شد و نفت خام وست تگزاس اینترمدیت (WTI) نیز با افت ۳.۱۲ درصدی به ۸۹.۳۱ دلار رسید.
این کاهش در حالی رخ داد که قیمت نفت طی دو هفته گذشته جهشی چشمگیر را تجربه کرده بود. از ۱۰ ژوئیه تاکنون، بهای نفت برنت حدود ۲۷ درصد و نفت آمریکا بیش از ۲۵ درصد افزایش یافته است؛ رشدی که عمدتاً ناشی از تشدید بحران در خاورمیانه و نگرانی از کاهش عرضه جهانی بود. نفت برنت حتی در معاملات روز قبل برای نخستین بار از ماه مه، از مرز روانی ۱۰۰ دلار در هر بشکه عبور کرد.
جنگ آمریکا و ایران؛ موتور محرک بازار نفت
مهم‌ترین عامل رشد قیمت نفت، افزایش درگیری‌های نظامی میان آمریکا و ایران است. پس از شکست توافق موقت میان دو کشور، حملات متقابل شدت گرفته و فضای منطقه را بیش از گذشته متشنج کرده است.
فرماندهی مرکزی آمریکا اعلام کرده است که نیروهای این کشور سیزدهمین شب متوالی حملات خود علیه اهدافی در ایران را انجام داده‌اند. در مقابل، تهران نیز با حمله به پایگاه‌های نظامی آمریکا در بحرین، کویت و اردن به این عملیات پاسخ داده است.
تداوم این درگیری‌ها نگرانی‌ها درباره امنیت صادرات نفت از منطقه خلیج فارس را افزایش داده و سرمایه‌گذاران را نسبت به احتمال اختلال در عرضه جهانی نفت حساس‌تر کرده است.
دیپلماسی هنوز زنده است؛ نقش چین در آرام کردن بازار
با وجود ادامه درگیری‌ها، انتشار گزارشی مبنی بر تلاش چین برای ازسرگیری مذاکرات متوقف‌شده میان آمریکا و ایران، تا حدی از نگرانی معامله‌گران کاست و موجب کاهش قیمت نفت در معاملات پایانی هفته شد.
به گفته جان کیلداف، شریک مؤسسه Again Capital، بازار نفت بیش از هر چیز به اخبار امیدوارکننده واکنش نشان می‌دهد. وی معتقد است معامله‌گران نمی‌خواهند تصور کنند که بحران وارد مسیری بدون بازگشت شده و به همین دلیل، هر نشانه‌ای از احتمال مذاکره می‌تواند فشار خرید را کاهش دهد.
با این حال، شواهد نشان می‌دهد مسیر دیپلماسی همچنان با موانع جدی روبه‌رو است. بر اساس گزارش نیویورک‌تایمز، ایران پیشنهاد آتش‌بس مورد حمایت آمریکا را که از طریق نخست‌وزیر عراق ارائه شده بود، رد، و اعلام کرده است تا زمانی که موضوع کنترل تنگه هرمز تعیین تکلیف نشود، توافق موقت را نخواهد پذیرفت. گرچه دفتر نخست‌وزیر عراق این گزارش را تکذیب و آن را فاقد اعتبار دانسته است.
دو گلوگاه راهبردی انرژی در مرکز بحران
یکی از مهم‌ترین نگرانی‌های بازار، وضعیت دو مسیر حیاتی انتقال انرژی یعنی تنگه هرمز و باب‌المندب است؛ دو گذرگاه دریایی که بخش بزرگی از صادرات نفت جهان از آنها عبور می‌کند.
در روزهای اخیر، شبه‌نظامیان حوثی یمن که از حمایت ایران برخوردار هستند، از حمله به نفتکش‌های عربستان سعودی در دریای سرخ خبر داده‌اند. این حملات، امنیت عبور کشتی‌ها از باب‌المندب را با تردید جدی مواجه کرده است.
همزمان، گزارش‌ها حاکی از آن است که ایران حوثی‌ها را برای بستن این مسیر در صورت ادامه حملات آمریکا به زیرساخت‌های خود تحت فشار قرار داده است. حوثی‌ها نیز پیش‌تر از اعمال محاصره دریایی علیه عربستان خبر داده بودند؛ اقدامی که می‌تواند زنجیره تأمین انرژی جهان را بیش از پیش مختل کند.
کاهش تردد نفتکش‌ها؛ نشانه‌ای از نگرانی شرکت‌های کشتیرانی
داده‌های شرکت ردیابی کشتی «کپلر» نشان می‌دهد تردد کشتی‌ها از تنگه هرمز به شدت کاهش یافته است. بر اساس این آمار، تعداد عبورهای تأییدشده از این گذرگاه نسبت به روز قبل حدود ۶۰ درصد افت کرده است.
در مقابل، تردد کشتی‌ها از باب‌المندب اندکی افزایش یافته، اما بسیاری از شرکت‌های کشتیرانی همچنان با احتیاط عمل می‌کنند. برخی شناورها که پیش‌تر مسیر خود را تغییر داده بودند، دوباره از این منطقه عبور کرده‌اند، اما تعداد قابل توجهی همچنان در انتظار بهبود شرایط امنیتی هستند.
به گفته تحلیلگران، این رفتار محتاطانه نشان می‌دهد فعالان صنعت حمل‌ونقل هنوز نسبت به ثبات اوضاع اطمینان ندارند.
چرا بازار نفت تا این اندازه حساس شده است؟
کارشناسان معتقدند جهش اخیر قیمت نفت تنها نتیجه تنش‌های ژئوپلیتیکی نیست. آدام ترنکوئیست، استراتژیست ارشد مؤسسه LPL Financial، می‌گوید مجموعه‌ای از عوامل همزمان بازار را در وضعیت شکننده‌ای قرار داده است.
بهبود شاخص‌های تکنیکال، حجم بالای موقعیت‌های فروش در بازار، فشار بر دو مسیر اصلی انتقال نفت و پایین بودن ذخایر راهبردی باعث شده‌اند کوچک‌ترین اختلال در عرضه، واکنش شدید قیمت‌ها را به دنبال داشته باشد.
از سوی دیگر، تحلیلگران هشدار می‌دهند که اگرچه کاهش تقاضای چین یا ازسرگیری مذاکرات سیاسی می‌تواند از شدت رشد قیمت‌ها بکاهد، اما محدود بودن ظرفیت مازاد عرضه اجازه کاهش چشمگیر قیمت نفت را نمی‌دهد.
نگرانی از بازگشت تورم
افزایش قیمت نفت تنها بازار انرژی را تحت تأثیر قرار نداده، بلکه نگرانی‌ها درباره بازگشت موج جدید تورم را نیز افزایش داده است.
در روزهای اخیر، بازده اوراق خزانه‌داری آمریکا افزایش یافته و سرمایه‌گذاران احتمال بیشتری برای ادامه سیاست‌های انقباضی فدرال رزرو قائل شده‌اند. رشد هزینه انرژی می‌تواند روند کاهش تورم را کند کرده و بانک مرکزی آمریکا را ناچار به حفظ نرخ‌های بهره بالا یا حتی افزایش دوباره آنها کند؛ موضوعی که بر بازارهای مالی، ارز و کالاهای اساسی نیز اثرگذار خواهد بود.
بحران اوکراین و قزاقستان؛ ریسک‌های جدید برای عرضه
در کنار تحولات خاورمیانه، جبهه‌های دیگر نیز به نگرانی‌ها درباره عرضه نفت دامن زده‌اند.
روسیه اعلام کرده است که طی حملات شبانه، سه بندر اوکراین و زیرساخت‌های سوخت و بارگیری آنها را هدف قرار داده است. همزمان، وزارت انرژی قزاقستان از کاهش موقت تولید نفت خبر داده؛ تصمیمی که پس از حملات پهپادی منتسب به اوکراین و تعطیلی پایانه اصلی صادرات نفت این کشور در دریای سیاه اتخاذ شده است.
این تحولات نشان می‌دهد ریسک عرضه تنها به خاورمیانه محدود نیست و بازار جهانی نفت همزمان با چندین بحران ژئوپلیتیکی مواجه است.
پیش‌بینی بانک‌ها؛ نفت ۱۱۴ دلاری دور از انتظار نیست
بانک سرمایه‌گذاری جی‌پی مورگان در تازه‌ترین گزارش خود هشدار داده است که هر ماه ادامه اختلال در عرضه جهانی نفت می‌تواند به طور متوسط بین ۷ تا ۸ دلار به قیمت نفت برنت اضافه کند.
بر اساس این برآورد، اگر بحران کنونی سه ماه ادامه یابد، میانگین قیمت نفت برنت می‌تواند به حدود ۱۱۴ دلار در هر بشکه برسد؛ سطحی که نه‌تنها بازار انرژی، بلکه اقتصاد جهانی و روند تورم را نیز تحت تأثیر قرار خواهد داد.
نتیجه‌گیری
بازار جهانی نفت در یکی از حساس‌ترین مقاطع سال‌های اخیر قرار گرفته است؛ بازاری که بیش از هر زمان دیگری تحت تأثیر تحولات ژئوپلیتیکی حرکت می‌کند. هرچند انتشار اخبار مربوط به تلاش برای ازسرگیری مذاکرات میان آمریکا و ایران باعث اصلاح موقت قیمت‌ها شد، اما ادامه درگیری‌های نظامی، تهدید امنیت تنگه هرمز و باب‌المندب، کاهش تردد نفتکش‌ها، محدود بودن ذخایر راهبردی و بروز اختلال در سایر مناطق تولیدکننده نفت، همچنان چشم‌انداز بازار را با عدم قطعیت همراه کرده است. در چنین شرایطی، معامله‌گران علاوه بر رصد تحولات میدانی، هرگونه خبر درباره روند مذاکرات سیاسی را با دقت دنبال خواهند کرد؛ چرا که آینده قیمت نفت بیش از هر زمان دیگری به سرنوشت جنگ و دیپلماسی گره خورده است.
نظرات کاربران