به گزارش شبکه اطلاع‌رسانی طلا و ارز، بازار جهانی نفت هفته را با افتی سنگین آغاز کرد؛ افتی که بیش از هر چیز ناشی از کاهش تنش‌های نظامی میان آمریکا و ایران و افزایش امیدها به حل‌وفصل دیپلماتیک بحران بود. پس از هفته‌ها درگیری و نگرانی از اختلال در عرضه نفت خاورمیانه، توقف موقت حملات نظامی باعث شد بخش قابل توجهی از ریسک ژئوپلیتیکی از قیمت نفت خارج شود. با این حال، کارشناسان معتقدند بازار همچنان با ریسک‌های مهمی از جمله اختلال در مسیرهای انتقال نفت، کاهش ذخایر جهانی و رفتار چین به‌عنوان بزرگ‌ترین واردکننده نفت جهان روبه‌رو است؛ عواملی که می‌توانند مسیر قیمت‌ها را در ماه‌های آینده تغییر دهند.
کاهش تنش‌های نظامی، بازار نفت را آرام کرد
قیمت نفت روز دوشنبه بیش از ۵ درصد کاهش یافت؛ زیرا توقف موقت حملات نظامی میان آمریکا و ایران امیدها به کاهش تنش در خاورمیانه را افزایش داد.
دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، پس از ۱۳ شب حملات متوالی علیه اهدافی در ایران، تصمیم گرفت عملیات نظامی را متوقف کند تا فرصت بیشتری برای پیگیری راهکارهای دیپلماتیک فراهم شود. این اقدام پس از نزدیک به دو هفته درگیری‌های شدید انجام شد؛ درگیری‌هایی که نگرانی‌ها درباره امنیت عرضه نفت از منطقه خلیج فارس را به بالاترین سطح در ماه‌های اخیر رسانده بود.
در واکنش به این تصمیم، یک مقام ایرانی نیز اعلام کرد که تهران تا زمانی که آمریکا به توقف حملات پایبند باشد، حملات تلافی‌جویانه را متوقف خواهد کرد. البته هر دو طرف تأکید کرده‌اند که در صورت شکست مذاکرات یا تشدید دوباره تنش‌ها، آمادگی ازسرگیری عملیات نظامی را دارند.
همین تحول باعث شد سرمایه‌گذاران بخشی از ریسک ناشی از احتمال گسترش جنگ را از معاملات خود حذف کنند و موجی از فروش در بازار نفت شکل بگیرد.
نفت برنت از نزدیکی ۱۰۰ دلار عقب نشست
در معاملات روز دوشنبه، نفت برنت با افتی نزدیک به ۶ درصد به محدوده ۹۱ دلار در هر بشکه رسید و نفت خام وست‌تگزاس اینترمدیت (WTI) نیز بیش از ۵ درصد کاهش قیمت را تجربه کرد.
این کاهش در حالی رخ داد که تنها چند روز قبل، تشدید درگیری‌ها و گسترش بحران از تنگه هرمز به دریای سرخ باعث شده بود قیمت نفت برنت برای مدت کوتاهی تا نزدیکی ۱۰۰ دلار در هر بشکه افزایش یابد.
در واقع، بخش مهمی از رشد اخیر قیمت نفت ناشی از نگرانی درباره اختلال در صادرات نفت خاورمیانه بود؛ نگرانی‌ای که اکنون با توقف موقت درگیری‌ها تا حدودی کاهش یافته است.
امید به دیپلماسی، عامل اصلی افت قیمت‌ها
سرمایه‌گذاران علاوه بر توقف حملات، از انتشار گزارش‌هایی درباره تلاش‌های جدید دیپلماتیک نیز استقبال کردند.
بر اساس این گزارش‌ها، چین در حال تلاش برای احیای مذاکرات متوقف‌شده میان تهران و واشنگتن است؛ اقدامی که می‌تواند زمینه بازگشت طرفین به میز مذاکره را فراهم کند.
همچنین برخی تحلیلگران معتقدند احتمال بازگشت به تفاهم‌های پیشین درباره مدیریت امنیت و تردد کشتی‌ها در تنگه هرمز نیز افزایش یافته است. به گفته «تونی سیکامور»، تحلیلگر ارشد مؤسسه IG، همین چشم‌انداز مثبت باعث شد بخشی از «پریمیوم ریسک ژئوپلیتیکی» که طی هفته‌های گذشته وارد قیمت نفت شده بود، از بازار خارج شود.
اما ریسک عرضه هنوز از بین نرفته است
با وجود کاهش تنش‌ها، بازار نفت هنوز نسبت به آینده عرضه اطمینان ندارد.
بر اساس گزارش‌ها، در طول تعطیلات آخر هفته تعداد نفتکش‌هایی که از تنگه هرمز عبور کردند کاهش یافت. همزمان حملات حوثی‌ها در دریای سرخ و باب‌المندب نیز همچنان بر امنیت کشتیرانی سایه انداخته است.
این دو مسیر از مهم‌ترین شاهراه‌های انتقال نفت جهان به شمار می‌روند و هرگونه اختلال در آنها می‌تواند هزینه حمل‌ونقل را افزایش داده و عرضه نفت را محدود کند.
کارشناسان هشدار می‌دهند که اگر درگیری‌ها دوباره شدت بگیرد یا مسیرهای کشتیرانی بیش از این مختل شوند، بازار نفت بار دیگر با کمبود عرضه و افزایش قیمت روبه‌رو خواهد شد.
بازار چگونه کمبود عرضه را جبران کرده است؟
بانک ANZ معتقد است بازار تاکنون توانسته از طریق چند عامل مهم، اثر اختلال در عرضه را کنترل کند.
این عوامل شامل کاهش واردات نفت چین، آزادسازی بخشی از ذخایر استراتژیک کشورهای مصرف‌کننده و استفاده عربستان از مسیرهای جایگزین صادراتی برای دور زدن تنگه هرمز بوده است.
با این حال، این بانک هشدار داده که این ظرفیت‌ها دائمی نیستند. ذخایر استراتژیک و تجاری در حال کاهش هستند و ادامه بحران می‌تواند توان بازار برای جبران کمبود عرضه را محدود کند.
چین؛ مهم‌ترین بازیگر سمت تقاضا
یکی از مهم‌ترین نکات بازار نفت در ماه‌های اخیر، رفتار متفاوت چین بوده است.
چین که بزرگ‌ترین واردکننده نفت جهان محسوب می‌شود، از زمان آغاز بحران خاورمیانه واردات نفت خود را به شکل محسوسی کاهش داده است. این کشور که طی پنج سال گذشته به طور متوسط روزانه حدود ۱۲ میلیون بشکه نفت وارد می‌کرد، در ماه ژوئن واردات خود را به حدود ۷ میلیون بشکه در روز رساند.
این کاهش پنج میلیون بشکه‌ای باعث شد فشار تقاضا بر بازار جهانی کمتر شود و بخش مهمی از کمبود عرضه ناشی از بحران تنگه هرمز جبران شود.
کارشناسان معتقدند اگر چین مانند گذشته به خرید گسترده نفت ادامه می‌داد، احتمالاً قیمت نفت به‌راحتی از مرز ۱۲۰ دلار در هر بشکه نیز عبور می‌کرد.
چرا چین مصرف نفت خود را کاهش داد؟
بررسی‌ها نشان می‌دهد کاهش واردات نفت چین تنها به استفاده از ذخایر نفتی محدود نبوده، بلکه اقتصاد این کشور خود را با شرایط جدید سازگار کرده است.
در این مدت دولت چین صادرات بنزین، گازوئیل و برخی فرآورده‌های نفتی را محدود کرد و در نتیجه فعالیت پالایشگاه‌ها کاهش یافت.
از سوی دیگر، افزایش قیمت انرژی موجب شد مصرف‌کنندگان چینی استفاده از خودروهای شخصی را کاهش دهند و بخشی از تقاضا به سمت خودروهای برقی، حمل‌ونقل ریلی و کامیون‌های گازسوز یا برقی منتقل شود.
همچنین کاهش پروژه‌های عمرانی باعث افت مصرف گازوئیل شد و صنایع پتروشیمی نیز بخشی از خوراک خود را از نفت خام به گاز طبیعی، اتان، گاز مایع و حتی زغال‌سنگ تغییر دادند.
برآورد مؤسسه Energy Aspects نشان می‌دهد حدود ۶۰ درصد کاهش واردات نفت چین ناشی از افت واقعی مصرف و کاهش فعالیت پالایشگاه‌ها بوده و تنها ۴۰ درصد آن به کاهش ذخیره‌سازی مربوط می‌شود.
ذخایر نفتی چین همچنان قابل توجه است
بر اساس برآورد مؤسسه ورتکسا (Vortexa)، چین حدود ۱.۴ میلیارد بشکه نفت در مخازن زمینی خود ذخیره کرده که معادل نزدیک به پنج ماه واردات این کشور است.
علاوه بر این، پکن بیش از ۱۶۰ میلیون بشکه ظرفیت خالی برای ذخیره‌سازی جدید در اختیار دارد که بخش عمده آن مربوط به تأسیسات راهبردی دولتی است.
با وجود این ظرفیت، تحلیلگران معتقدند چین بعید است در قیمت‌های فعلی خرید گسترده‌ای انجام دهد، زیرا سیاست سنتی این کشور خرید نفت در دوره‌های افت قیمت است. به همین دلیل بسیاری از کارشناسان انتظار دارند در صورتی که قیمت نفت برنت به کمتر از ۷۰ دلار برسد، پکن بار دیگر برنامه افزایش ذخایر نفتی خود را آغاز کند.
چشم‌انداز بازار نفت
در کوتاه‌مدت، روند بازار بیش از هر چیز به نتیجه تلاش‌های دیپلماتیک میان ایران و آمریکا وابسته خواهد بود.
اگر مذاکرات ادامه یابد و امنیت تنگه هرمز و دریای سرخ بهبود پیدا کند، احتمال حفظ قیمت‌ها در سطوح فعلی یا حتی کاهش بیشتر وجود دارد.
اما در مقابل، شکست مذاکرات، ازسرگیری درگیری‌ها، تشدید حملات به نفتکش‌ها یا افزایش ناگهانی واردات نفت چین می‌تواند بار دیگر بازار را با شوک عرضه و جهش قیمت‌ها مواجه کند.
به همین دلیل بسیاری از تحلیلگران معتقدند اگرچه ریسک جنگ نسبت به هفته گذشته کاهش یافته، اما بازار نفت همچنان در شرایطی بسیار شکننده قرار دارد.
نتیجه‌گیری
افت بیش از ۵ درصدی قیمت نفت نشان داد که بازار انرژی همچنان بیش از هر عامل دیگری به تحولات ژئوپلیتیکی واکنش نشان می‌دهد. توقف موقت درگیری‌ها میان آمریکا و ایران، امید به ازسرگیری مذاکرات و کاهش ریسک جنگ، بخش مهمی از افزایش قیمت‌های هفته گذشته را خنثی کرد. با این حال، ادامه اختلال در مسیرهای انتقال نفت، کاهش ذخایر جهانی و به‌ویژه رفتار چین در سمت تقاضا، همچنان مهم‌ترین متغیرهای تعیین‌کننده آینده بازار هستند. در شرایط کنونی، هرگونه تغییر در وضعیت امنیتی خاورمیانه یا سیاست واردات نفت چین می‌تواند مسیر قیمت نفت را در هفته‌ها و ماه‌های آینده به‌طور قابل توجهی تغییر دهد.
نظرات کاربران