لزوم گسترش همبستگی ملی و دربرگیری همه ایرانیان

آرمان امروز- گروه سیاسی: در شرایطی که بحث تقویت انسجام اجتماعی و همبستگی ملی بیش از گذشته در فضای سیاسی کشور مورد توجه قرار گرفته، برخی صاحب‌نظران معتقدند تأکید بر «گسترش همبستگی ملی» صرفاً یک شعار سیاسی نیست، بلکه مفهومی عمیق و راهبردی است که تحقق آن مستلزم ارتقای ظرفیت دربرگیری نظام سیاسی نسبت به همه شهروندان است.
به باور این تحلیلگران، مقصود از گسترش همبستگی ملی آن است که چتر حمایتی نظام سیاسی تمامی ایرانیان را، فارغ از قومیت، زبان، جنسیت و سایر تفاوت‌های اجتماعی، در بر گیرد. در چنین شرایطی، همه شهروندان از جایگاه برابر، عزت، کرامت و احترام یکسان برخوردار خواهند بود و دیدگاه‌ها و مطالبات آنان نیز مورد توجه قرار می‌گیرد. نتیجه چنین رویکردی، افزایش پیوند و اعتماد میان جامعه و نظام سیاسی و شکل‌گیری همبستگی پایدار خواهد بود.
آنان معتقدند هرچه میزان دربرگیری نظام سیاسی افزایش یابد، سرمایه اجتماعی نیز تقویت می‌شود و همبستگی ملی می‌تواند به یک قدرت نرم مؤثر برای کشور تبدیل شود؛ قدرتی که آثار و پیامدهای مثبت آن در عرصه‌های مختلف سیاسی، اجتماعی و امنیتی قابل مشاهده خواهد بود.
به اعتقاد این کارشناسان، ایران امروز با مجموعه‌ای از تهدیدها و مخاطرات در حوزه‌های نظامی، اقتصادی، فرهنگی، اجتماعی و سیاسی روبه‌رو است و در چنین شرایطی، همبستگی ملی می‌تواند نقشی تعیین‌کننده در افزایش تاب‌آوری کشور ایفا کند. از این منظر، تحقق این هدف مستلزم آن است که نظام سیاسی ظرفیت جذب و مشارکت همه گروه‌های اجتماعی را بیش از گذشته تقویت کرده، زمینه حضور برابر شهروندان در عرصه‌های مختلف را فراهم آورد و با ارائه خدمات و احترام یکسان به همه اقشار، احساس تعلق و مشارکت را افزایش دهد.
این تحلیلگران همچنین بر این باورند که جنگ و تهدیدهایی که متوجه کشور بود، زمینه شکل‌گیری نوعی همبستگی اولیه را فراهم کرد، اما تداوم این وضعیت نیازمند عبور از این مرحله و حرکت به سوی «همبستگی ثانویه» است؛ مرحله‌ای که در آن ظرفیت دربرگیری نظام سیاسی توسعه یافته و همه شهروندان خود را در دایره حمایت، احترام و مشارکت ببینند. به اعتقاد آنان، دستیابی به چنین ظرفیتی می‌تواند یکی از مهم‌ترین منابع قدرت ملی باشد؛ ظرفیتی که ایجاد آن دشوار است، اما آثار و دستاوردهای آن در تقویت انسجام داخلی و افزایش توان کشور بسیار تعیین‌کننده خواهد بود.
در شرایطی که تقویت انسجام داخلی و افزایش سرمایه اجتماعی به یکی از مهم‌ترین الزامات کشور در مواجهه با تهدیدهای گوناگون تبدیل شده است، امیر ابراهیم خان‌محمدی، استاد دانشگاه و کارشناس سیاسی، در گفت‌وگو با روزنامه *آرمان امروز* بر ضرورت عبور از همبستگی مقطعی و حرکت به سوی همبستگی پایدار تأکید کرد.
وی با اشاره به اینکه جنگ و تهدیدهای اخیر زمینه شکل‌گیری نوعی همبستگی اولیه را در جامعه ایجاد کرد، اظهار داشت این سرمایه اجتماعی نباید به یک واکنش موقت محدود بماند، بلکه لازم است با اتخاذ سیاست‌های فراگیر و تقویت ظرفیت دربرگیری نظام سیاسی، به همبستگی ثانویه و پایدار تبدیل شود.
خان‌محمدی افزود: هرچه چتر حمایت و مشارکت نظام سیاسی گسترده‌تر شده و همه شهروندان، فارغ از قومیت، زبان، جنسیت و گرایش‌های مختلف، احساس احترام، کرامت و تعلق بیشتری داشته باشند، انسجام ملی نیز تقویت خواهد شد. به گفته وی، افزایش مشارکت اجتماعی و اعتماد عمومی، قدرت نرم کشور را ارتقا داده و توان ملی را در برابر فشارها و تهدیدهای داخلی و خارجی افزایش می‌دهد.
این استاد دانشگاه تأکید کرد که همبستگی ملی تنها یک مفهوم سیاسی نیست، بلکه سرمایه‌ای راهبردی برای پیشرفت کشور به شمار می‌رود؛ سرمایه‌ای که می‌تواند زمینه‌ساز ثبات، توسعه، افزایش کارآمدی حکمرانی و عبور موفق‌تر از چالش‌های پیش‌روی ایران باشد.
خان‌محمدی تأکید کرد که همبستگی ملی تنها یک مفهوم سیاسی نیست، بلکه سرمایه‌ای راهبردی برای پیشرفت کشور به شمار می‌رود؛ سرمایه‌ای که می‌تواند زمینه‌ساز ثبات، توسعه، افزایش کارآمدی حکمرانی، جذب ظرفیت‌های انسانی، تقویت امنیت ملی و عبور موفق‌تر از چالش‌های پیش‌روی ایران باشد.