پروژه استعفاسازی رییس‌جمهور؛ توهم باطل تندروها و بدخواهان

آرمان امروز- گروه سیاسی: ویدئوی منتشرشده از محمدباقر خرازی، دبیرکل حزب‌الله ایران، بار دیگر شایعات پیرامون استعفای مسعود پزشکیان را به صدر اخبار سیاسی بازگرداند. خرازی در این ویدئو مدعی شد آیت‌الله مجتبی خامنه‌ای به‌صورت رسمی و علنی به رئیس‌جمهور هشدار داده است که در صورت مطرح شدن دوباره موضوع استعفا، این بار استعفای او پذیرفته خواهد شد. وی همچنین از احتمال اعمال تغییراتی در ترکیب شورای عالی امنیت ملی خبر داد.
این اظهارات در حالی مطرح شده که برخی رسانه‌ها با اشاره به نسبت خانوادگی خرازی با رهبر انقلاب، سخنان او را قابل توجه ارزیابی کرده‌اند. محمدباقر خرازی برادر همسر مسعود خامنه‌ای، فرزند رهبر انقلاب، است؛ موضوعی که باعث شده ادعاهای او بازتاب بیشتری در فضای رسانه‌ای پیدا کند.
خرازی در ادامه مدعی شد مسعود پزشکیان تاکنون ۲۸ بار استعفا کرده یا تهدید به کناره‌گیری از مسئولیت خود کرده است. به گفته وی، رهبر انقلاب در واکنش به این موضوع اعلام کرده‌اند که اگر رئیس‌جمهور یک بار دیگر استعفا کند، این استعفا پذیرفته خواهد شد. خرازی مدعی است همین موضع باعث شد اطرافیان رئیس‌جمهور از پیگیری این موضوع عقب‌نشینی کرده و دیگر بحث استعفا را مطرح نکنند.
ماجرای شایعه استعفای مسعود پزشکیان نخستین بار در دی‌ماه ۱۴۰۳ مطرح شد؛ شایعه‌ای که پس از سخنان رهبر انقلاب در نوزدهم بهمن‌ماه همان سال، ابعاد گسترده‌تری پیدا کرد. ایشان در آن سخنرانی، مذاکره با آمریکا را «نه هوشمندانه، نه عقلانی و نه شرافتمندانه» توصیف کردند؛ موضعی که از نگاه برخی ناظران، چشم‌انداز دولت برای پیگیری سیاست مذاکره و بهره‌گیری از آن در حل مشکلات اقتصادی را با چالش جدی مواجه کرد و زمینه را برای گمانه‌زنی‌های تازه درباره آینده دولت فراهم آورد.
با این حال، تنها سه روز پس از آن اظهارات، مسعود پزشکیان به‌طور صریح شایعات مربوط به استعفای خود را رد کرد و تأکید کرد: «استعفا نمی‌دهم و تا آخر خواهم ماند.»
این موضوع در اسفندماه ۱۴۰۳ نیز همزمان با استیضاح و برکناری عبدالناصر همتی، وزیر وقت اقتصاد، دوباره بر سر زبان‌ها افتاد. در آن مقطع، برخی رسانه‌ها مدعی شدند رئیس‌جمهور در صورت برکناری همتی، استعفا خواهد کرد؛ ادعایی که هیچ‌گاه از سوی منابع رسمی تأیید نشد، اما به موج تازه‌ای از گمانه‌زنی‌ها درباره وضعیت دولت دامن زد.
محمدرضا احمدی‌اصل، کارشناس سیاسی و استاد دانشگاه، با اشاره به نقش شایعه‌سازی در فضای سیاسی، در گفت‌وگو با روزنامه آرمان امروز اظهار کرد: در همه نظام‌های سیاسی، جریان‌هایی که از مسیرهای قانونی و رقابت‌های متعارف سیاسی به اهداف خود نمی‌رسند، تلاش می‌کنند از ابزارهایی مانند شایعه، عملیات روانی و انتشار اخبار تأییدنشده برای تأثیرگذاری بر افکار عمومی بهره بگیرند. به گفته وی، این شیوه بیش از آنکه بر واقعیت استوار باشد، بر ایجاد ابهام، تردید و بی‌اعتمادی در جامعه تکیه دارد.
وی افزود: یکی از اهداف اصلی شایعه‌سازی، تغییر دستور کار افکار عمومی است. در چنین شرایطی، مسائل اصلی کشور به حاشیه رانده می‌شود و جامعه درگیر موضوعاتی می‌شود که گاه هیچ پشتوانه مستند و واقعی ندارند. این روند می‌تواند فضای تصمیم‌گیری عقلانی را تضعیف کرده و زمینه شکل‌گیری قضاوت‌های هیجانی را فراهم کند.
این استاد دانشگاه ادامه داد: در شرایط حساس سیاسی، شایعات معمولاً با هدف ایجاد احساس بی‌ثباتی، القای اختلاف در ساختار حکمرانی یا تضعیف سرمایه اجتماعی منتشر می‌شوند. هرچه جامعه نسبت به منابع رسمی اطلاع‌رسانی بی‌اعتمادتر شود، بستر برای گسترش اخبار کذب نیز فراهم‌تر خواهد شد.
احمدی‌اصل با تأکید بر اینکه شایعه تنها یک خبر نادرست نیست، بلکه بخشی از یک عملیات روانی سازمان‌یافته محسوب می‌شود، گفت: انتشار مداوم اخبار تأییدنشده می‌تواند به فرسایش اعتماد عمومی منجر شود. زمانی که شهروندان به‌طور مداوم با اخبار متناقض مواجه شوند، حتی نسبت به اطلاعات صحیح نیز دچار تردید خواهند شد و این وضعیت سرمایه اجتماعی را با آسیب جدی روبه‌رو می‌کند.
وی خاطرنشان کرد: مقابله با شایعه‌سازی صرفاً از طریق تکذیب اخبار امکان‌پذیر نیست. مهم‌ترین راهکار، افزایش سرعت، دقت و شفافیت در اطلاع‌رسانی رسمی است. هر اندازه فاصله میان وقوع یک رویداد و ارائه اطلاعات معتبر کمتر باشد، فرصت سوءاستفاده برای شایعه‌سازان نیز کاهش پیدا می‌کند.
این کارشناس سیاسی تصریح کرد: رسانه‌های حرفه‌ای نیز در این میان مسئولیت سنگینی بر عهده دارند. پایبندی به اصول حرفه‌ای، راستی‌آزمایی اطلاعات، پرهیز از بازنشر اخبار تأییدنشده و تفکیک خبر از تحلیل، از مهم‌ترین اقداماتی است که می‌تواند مانع گسترش شایعات شود.
وی افزود: ارتقای سواد رسانه‌ای جامعه نیز یکی دیگر از مؤلفه‌های اساسی در مقابله با جنگ روانی است. شهروندانی که توانایی ارزیابی منابع خبری، تشخیص اخبار جعلی و تحلیل محتوای رسانه‌ای را داشته باشند، کمتر در معرض تأثیرگذاری شایعات قرار می‌گیرند و به‌سادگی روایت‌های غیرمستند را نمی‌پذیرند.