به گزارش شبکه اطلاع‌رسانی طلا و ارز، بازار جهانی نفت بار دیگر تحت تأثیر تحولات ژئوپلیتیکی و آینده تنگه هرمز قرار گرفت. افزایش ابهام درباره مذاکرات مربوط به کنترل و بازگشایی این آبراه استراتژیک، قیمت نفت برنت و وست تگزاس اینترمدیت را در معاملات روز جمعه بیش از یک دلار افزایش داد. با این حال، رشد روزانه قیمت‌ها نتوانست افت شدید نفت در طول هفته را جبران کند؛ چراکه احتمال دستیابی به توافقی برای پایان درگیری میان ایران و آمریکا در مقاطعی باعث کاهش قیمت نفت شده بود.
تنگه هرمز از مهم‌ترین مسیرهای انتقال انرژی در جهان است و پیش از آغاز جنگ، حدود یک‌پنجم نفت و گاز طبیعی مایع‌شده جهان از این مسیر عبور می‌کرد. اکنون اختلاف بر سر نحوه بازگشایی این آبراه، هزینه عبور کشتی‌ها و امکان عبور کشتی‌های مرتبط با آمریکا، آینده بازار نفت را با ابهام جدی مواجه کرده است.
افزایش بیش از یک دلاری نفت در معاملات جمعه
قیمت نفت خام برنت در معاملات روز جمعه بیش از یک دلار در هر بشکه افزایش یافت. معاملات آتی برنت در پایان روز با ۱.۰۶ دلار افزایش، معادل ۱.۳ درصد، در سطح ۸۳.۵۵ دلار در هر بشکه بسته شد.
نفت وست تگزاس اینترمدیت آمریکا نیز ۸۹ سنت، معادل ۱.۱۵ درصد، افزایش یافت و به ۷۸.۱۸ دلار در هر بشکه رسید.
این افزایش در شرایطی اتفاق افتاد که بازار همچنان در انتظار روشن شدن نتیجه مذاکراتی است که هدف آن تعیین نحوه کنترل و بازگشایی تنگه هرمز است؛ مسیری که اختلال در فعالیت آن می‌تواند پیامدهای گسترده‌ای برای عرضه جهانی انرژی داشته باشد.
جهش بیش از ۳ دلاری نفت در روز پنجشنبه
رشد قیمت‌ها در روز جمعه ادامه جهش شدید معاملات روز پنجشنبه بود. قیمت قراردادهای آتی نفت در روز پنجشنبه بیش از ۳ دلار در هر بشکه افزایش یافت.
یکی از عوامل اصلی این جهش، بررسی طرحی در ایران برای ممنوعیت عبور کشتی‌های آمریکایی و اسرائیلی از تنگه هرمز بود. اهمیت این موضوع از آنجا ناشی می‌شود که پیش از آغاز جنگ در پایان فوریه، حدود یک‌پنجم نفت و گاز طبیعی مایع‌شده جهان از این آبراه عبور می‌کرد.
هرگونه محدودیت گسترده در این مسیر می‌تواند جریان صادرات انرژی را مختل کرده و نگرانی درباره کاهش عرضه در بازار جهانی را افزایش دهد.
نفت در ابتدای هفته کاهش یافت
با وجود افزایش شدید قیمت در دو روز پایانی هفته، روند نفت در ابتدای هفته کاملاً متفاوت بود. احتمال دستیابی به راه‌حلی برای پایان درگیری باعث شد سرمایه‌گذاران نسبت به بازگشت جریان عادی انرژی خوش‌بین‌تر شوند و قیمت نفت کاهش پیدا کند.
این تغییرات بخشی از الگوی نوسانی و رفت‌وبرگشتی بازار از زمان حمله مشترک آمریکا و اسرائیل به ایران در اواخر فوریه است؛ درگیری‌ای که اکنون وارد ششمین ماه خود شده است.
در مقطعی از هفته، نفت برنت در مسیر ثبت کاهش بیش از ۸ درصدی قرار داشت و نفت WTI نیز بیش از ۷ درصد افت کرده بود. اما افزایش نگرانی‌ها درباره آینده مذاکرات و تداوم اختلال در مسیر انتقال انرژی موجب شد بخش قابل توجهی از این روند نزولی معکوس شود.
ابهام درباره جزئیات توافق، بازار نفت را سردرگم کرده است
با وجود انتشار نشانه‌هایی درباره احتمال دستیابی به توافق، هنوز مشخص نیست چه شرایطی برای نهایی شدن آن باید فراهم شود.
واندانا هاری، بنیان‌گذار مؤسسه تحلیل بازار نفت Vanda Insights، می‌گوید نشانه‌های مربوط به توافق احتمالی در طول هفته باعث حرکت شدید و رفت‌وبرگشتی احساسات بازار شده است، اما بازار همچنان درباره شرایط لازم برای نهایی شدن توافق اطلاعات کافی ندارد.
یکی از پرسش‌های اصلی معامله‌گران، نحوه برخورد با کشتی‌های مرتبط با آمریکا است.
اندرو لیپو، رئیس Lipow Oil Associates، این پرسش را مطرح کرده است که آیا توافق ایران و عمان اجازه عبور کشتی‌هایی با پرچم آمریکا از تنگه هرمز را خواهد داد یا خیر. همچنین مشخص نیست آیا کشتی‌های متعلق به شرکت‌های آمریکایی یا کشتی‌هایی که مقصدشان بنادر آمریکا است نیز اجازه عبور خواهند داشت یا نه.
همین ابهامات باعث شده معامله‌گران نتوانند با اطمینان درباره آینده عرضه نفت و قیمت‌ها تصمیم‌گیری کنند.
توافق ایران و عمان؛ اما اختلاف با آمریکا همچنان پابرجاست
بر اساس گزارش‌های منتشرشده، ایران و عمان درباره مسیری که کشتی‌ها باید برای عبور از تنگه هرمز طی کنند، به توافق‌هایی دست یافته‌اند. با این حال، هنوز مشخص نیست که آمریکا این شرایط را خواهد پذیرفت یا خیر.
یکی از مهم‌ترین اختلافات نیز به هزینه عبور کشتی‌ها مربوط می‌شود.
یک مقام ارشد ایرانی گفته است ایران به دنبال دریافت هزینه‌ای معادل ۵ تا ۷ درصد ارزش محموله‌های کشتی‌هایی است که از تنگه عبور می‌کنند. عمان نیز در حال بررسی دریافت هزینه‌ای حدود ۳ درصد است، در حالی که آمریکا خواهان عبور کشتی‌ها بدون پرداخت هیچ‌گونه هزینه‌ای است.
این اختلاف می‌تواند یکی از موانع اصلی اجرای توافق و بازگشایی کامل تنگه هرمز باشد.
تحریم‌های آمریکا و مشکلات بیمه‌ای، مانع اجرای توافق
چهار منبع صنعتی نیز اعلام کرده‌اند که توافق پیشنهادی به سادگی قابل اجرا نیست. تحریم‌های آمریکا و محدودیت‌های موجود در قراردادهای بیمه درباره پرداخت‌ها، از جمله مشکلات مهم اجرای این توافق هستند.
بیورن شیلدروپ، تحلیلگر SEB Research، معتقد است ساختار فعلی توافق ایران و عمان و اختیاراتی که این توافق در اختیار ایران قرار می‌دهد، از نظر سیاسی برای دونالد ترامپ قابل پذیرش نیست.
او هشدار داده است که پذیرش چنین توافقی می‌تواند ترامپ را با انتقادات سیاسی شدیدی در داخل آمریکا مواجه کند.
بنابراین، حتی اگر ایران و عمان درباره مسیر عبور کشتی‌ها به توافق برسند، موافقت آمریکا همچنان یک متغیر تعیین‌کننده خواهد بود.
نگرانی درباره کاهش ذخایر تجاری نفت
طولانی شدن اختلال در عرضه نفت، نگرانی دیگری برای بازار ایجاد کرده است. هرچه اختلال در جریان عرضه بیشتر ادامه پیدا کند، ذخایر تجاری نفت در سراسر جهان نیز برای جبران کمبودها بیشتر مصرف خواهند شد.
این مسئله می‌تواند در صورت تداوم بحران، فشار صعودی بیشتری بر قیمت نفت وارد کند.
جان کیل‌داف، شریک شرکت Again Capital، تأکید کرده است که تنگه هرمز باید به‌طور کامل بازگشایی شود. به گفته او، ادامه ابهام درباره نتیجه جنگ و زمان پایان آن باعث شده معامله‌گران در وضعیت اضطراب شدیدی قرار داشته باشند.
تنگه هرمز؛ حلقه حساس زنجیره انرژی جهان
اهمیت تحولات اخیر تنها به قیمت نفت محدود نمی‌شود. تنگه هرمز یکی از حیاتی‌ترین مسیرهای تجارت انرژی جهان است و هرگونه محدودیت جدی در عبور کشتی‌ها می‌تواند بازارهای نفت و گاز را تحت تأثیر قرار دهد.
از این رو، بازار نه‌تنها به میزان تولید نفت کشورهای صادرکننده، بلکه به امنیت مسیر انتقال آن نیز توجه دارد. حتی احتمال محدود شدن عبور کشتی‌ها می‌تواند انتظارات معامله‌گران را تغییر داده و موجب افزایش قیمت‌ها شود.
تحولات این هفته نمونه روشنی از همین وضعیت بود: در ابتدای هفته، امید به توافق موجب کاهش قیمت نفت شد، اما با افزایش تردیدها درباره امکان اجرای توافق، قیمت‌ها در پایان هفته جهش کردند.
آینده بازار نفت؛ وابسته به نتیجه مذاکرات
رفتار قیمت نفت در روزهای اخیر نشان می‌دهد بازار در شرایطی بسیار حساس قرار گرفته است. از یک سو، دستیابی به توافق و بازگشایی کامل تنگه هرمز می‌تواند نگرانی درباره عرضه را کاهش داده و زمینه‌ساز افت قیمت‌ها شود. از سوی دیگر، شکست مذاکرات یا ادامه محدودیت‌ها می‌تواند نگرانی درباره کاهش عرضه و مصرف ذخایر تجاری را تشدید کند.
در این میان، مسئله هزینه عبور کشتی‌ها، تحریم‌های آمریکا، مقررات بیمه‌ای و موضع واشنگتن درباره کشتی‌های مرتبط با آمریکا از جمله عواملی هستند که می‌توانند سرنوشت توافق را تعیین کنند.
نتیجه‌گیری
بازار جهانی نفت هفته‌ای پرنوسان را پشت سر گذاشت؛ هفته‌ای که در آن امید به توافق باعث افت شدید قیمت‌ها شد، اما افزایش ابهام درباره آینده تنگه هرمز بار دیگر بازار را به سمت افزایش قیمت سوق داد. نفت برنت در پایان معاملات جمعه به ۸۳.۵۵ دلار و WTI به ۷۸.۱۸ دلار رسید، هرچند عملکرد هفتگی آنها همچنان تحت تأثیر افت شدید ابتدای هفته قرار داشت.
اکنون مهم‌ترین متغیر برای بازار، نه فقط میزان تولید نفت، بلکه سرنوشت تنگه هرمز و نحوه بازگشایی آن است. توافق میان ایران و عمان درباره مسیر عبور کشتی‌ها هنوز برای پایان دادن به نگرانی‌های بازار کافی نیست و موضع آمریکا، هزینه عبور کشتی‌ها، تحریم‌ها و محدودیت‌های بیمه‌ای همچنان موانع مهمی محسوب می‌شوند.
در صورتی که تنگه به‌طور کامل و بدون محدودیت بازگشایی شود، احتمال کاهش ریسک عرضه و عقب‌نشینی قیمت نفت وجود دارد. اما تداوم اختلال یا شکست مذاکرات می‌تواند فشار بیشتری بر ذخایر تجاری وارد کند و نگرانی از کمبود عرضه را افزایش دهد. به همین دلیل، معامله‌گران نفت در روزهای آینده همچنان با دقت تحولات مذاکرات و وضعیت تنگه هرمز را دنبال خواهند کرد.
نظرات کاربران