بانک‌ها و اقتصاد اسپانیا چگونه IBEX 35 را به اوج تاریخی رساندند؟

به گزارش شبکه اطلاع‌رسانی طلا و ارز شاخص IBEX 35 اسپانیا در آغاز اوت ۲۰۲۶ در محدوده ۲۰,۱۰۰ تا ۲۰,۱۸۰ واحد معامله می‌شود و پس از عبور از مرز روانی ۲۰,۰۰۰ واحد، در نزدیکی بالاترین سطوح تاریخی خود قرار گرفته است. این شاخص از ابتدای سال حدود ۱۶ تا ۱۷ درصد رشد کرده و بازدهی آن در ۱۲ ماه گذشته به حدود ۳۶ تا ۳۸ درصد رسیده است؛ عملکردی که آن را در میان برترین شاخص‌های بزرگ اروپایی قرار داده است.

این صعود در شرایطی رقم خورده که ساختار بازار سهام اروپا همچنان تحت تأثیر مسیر سیاست پولی بانک مرکزی اروپا، چشم‌انداز رشد اقتصادی، تحولات انرژی و ریسک‌های ژئوپلیتیکی قرار دارد. با این حال، عملکرد IBEX 35 نشان می‌دهد که موتور محرک بازار اسپانیا بیش از آنکه صرفاً به موج سهام فناوری و هوش مصنوعی وابسته باشد، بر سودآوری شرکت‌های مالی، انرژی، زیرساخت، خدمات عمومی و سایر بخش‌های اقتصاد واقعی استوار شده است.

رکوردشکنی شاخص اکنون پرسش مهم‌تری را پیش روی بازار قرار داده است: آیا عبور از ۲۰,۰۰۰ واحد آغاز مرحله جدیدی از صعود خواهد بود یا IBEX 35 پس از رشد سریع ماه‌های گذشته به دوره‌ای از استراحت و تثبیت وارد می‌شود؟ پاسخ این پرسش هم در وضعیت اقتصاد اسپانیا و سودآوری شرکت‌ها و هم در رفتار قیمت در محدوده‌های کلیدی نمودار نهفته است.

رشد اقتصادی اسپانیا همچنان پشتوانه اصلی بازار سهام است

یکی از مهم‌ترین عوامل بنیادی حمایت‌کننده از IBEX 35، عملکرد نسبتاً قدرتمند اقتصاد اسپانیاست. پیش‌بینی‌های رشد تولید ناخالص داخلی برای سال ۲۰۲۶ عمدتاً در محدوده ۲.۱ تا ۲.۶ درصد قرار دارند؛ دولت اسپانیا رشد حدود ۲.۶ درصدی، بانک مرکزی اسپانیا حدود ۲.۳ درصد و صندوق بین‌المللی پول و سایر نهادها ارقامی در محدوده ۲.۱ تا ۲.۴ درصد را برآورد کرده‌اند.

این نرخ رشد در مقایسه با متوسط منطقه یورو همچنان قابل توجه است و ترکیبی از مصرف خصوصی، سرمایه‌گذاری، استفاده از منابع باقی‌مانده برنامه NGEU، گردشگری و بهبود بازار کار را در پشت خود دارد. البته انتظار می‌رود شتاب رشد اقتصادی در سال ۲۰۲۷ کاهش یافته و به محدوده ۱.۷ تا ۲.۰ درصد برسد؛ موضوعی که می‌تواند در ادامه مسیر بر سرعت رشد سود شرکت‌ها اثر بگذارد.

بازار کار نیز یکی دیگر از نقاط اتکای اقتصاد اسپانیاست. نرخ بیکاری در حال حرکت به سمت محدوده ۱۰ درصد یا پایین‌تر است و بهبود اشتغال، در کنار جریان قدرتمند گردشگری، از تقاضای داخلی حمایت می‌کند. این ترکیب برای شرکتی که بخش قابل توجهی از درآمد آن به فعالیت اقتصادی داخلی وابسته است، اهمیت ویژه‌ای دارد و به توضیح بخشی از قدرت بنیادی بازار سهام اسپانیا کمک می‌کند.

تورم و انرژی؛ متغیری که می‌تواند معادله صعود را تغییر دهد

با وجود تصویر نسبتاً مطلوب رشد، مسیر تورم همچنان یکی از مهم‌ترین متغیرهای تعیین‌کننده برای بازار است. شوک‌های انرژی و پیامدهای درگیری‌های خاورمیانه باعث شده‌اند روند کاهش تورم در اسپانیا با وقفه همراه شود و برآوردهای فعلی، تورم سال ۲۰۲۶ را در محدوده ۳ تا ۳.۶ درصد قرار دهند.

افزایش قیمت انرژی از یک سو می‌تواند برای شرکت‌های انرژی مزیت ایجاد کند، اما از سوی دیگر هزینه‌های تولید و مصرف خانوارها را افزایش داده و مسیر سیاست پولی بانک مرکزی اروپا را پیچیده‌تر می‌کند. به همین دلیل، قیمت نفت و سایر حامل‌های انرژی برای IBEX 35 صرفاً یک متغیر بخشی نیستند؛ بلکه می‌توانند از مسیر تورم، نرخ بهره، سودآوری شرکت‌ها و انتظارات سرمایه‌گذاران بر کل شاخص اثر بگذارند.

مسیر آینده بانک مرکزی اروپا نیز در همین چارچوب اهمیت پیدا می‌کند. کاهش سریع‌تر نرخ بهره می‌تواند برای برخی بخش‌های اقتصاد اسپانیا مثبت باشد، اما برای بانک‌هایی که وزن بسیار بالایی در شاخص دارند، کاهش شدید حاشیه سود می‌تواند به یک عامل فشار تبدیل شود. بنابراین، بازار اسپانیا در نقطه‌ای قرار گرفته که هم رشد اقتصادی و هم سیاست پولی باید همزمان رصد شوند.

بانک‌ها؛ موتور اصلی رکورد تاریخی شاخص

ساختار IBEX 35 تفاوت مهمی با شاخص‌هایی دارد که بخش عمده رشد خود را از شرکت‌های فناوری می‌گیرند. وزن بالای بخش مالی، که حدود ۴۰ درصد یا بیشتر برآورد می‌شود، باعث شده عملکرد بانک‌ها نقشی تعیین‌کننده در روند شاخص داشته باشد. سانتاندر به‌تنهایی یکی از اجزای مهم این ساختار است و عملکرد صنعت بانکداری مستقیماً بر جهت کلی شاخص اثر می‌گذارد.

بانک‌های اسپانیایی طی این دوره از درآمد خالص بهره، سودآوری بالا و عملکرد قدرتمند عملیاتی بهره برده‌اند. در کنار سودآوری، بازگشت سرمایه به سهامداران از طریق پرداخت سود نقدی و برنامه‌های بازخرید سهام نیز جذابیت این گروه را افزایش داده است.

همین ویژگی، یکی از دلایل مهم عملکرد متفاوت IBEX 35 نسبت به برخی بازارهای اروپایی است. در حالی که بخشی از سرمایه جهانی همچنان به دنبال شرکت‌های مرتبط با هوش مصنوعی و فناوری است، بازار اسپانیا از چرخش سرمایه به سمت «اقتصاد واقعی» شامل بانک‌ها، انرژی، ساخت‌وساز، زیرساخت و خدمات عمومی بهره برده است.

انرژی، زیرساخت و برق؛ موتورهای مکمل صعود

در کنار بانک‌ها، شرکت‌های انرژی نیز نقش مهمی در حمایت از شاخص داشته‌اند. Repsol از جمله نام‌هایی است که عملکرد قدرتمند آن در سال جاری به تقویت شاخص کمک کرده است. در بخش زیرساخت نیز شرکت‌هایی مانند ACS و Acciona از روند سرمایه‌گذاری در مراکز داده، گذار انرژی و توسعه زیرساخت‌ها بهره می‌برند.

افزایش تقاضای برق و توسعه زیرساخت‌های مرتبط با مراکز داده نیز یک پیوند مهم میان اقتصاد سنتی اسپانیا و موج سرمایه‌گذاری فناوری ایجاد کرده است. در این ساختار، بازار اسپانیا لزوماً نیازی ندارد که تمام رشد خود را از شرکت‌های فناوری خالص دریافت کند؛ بلکه شرکت‌های برق، زیرساخت و ساخت‌وساز نیز می‌توانند از افزایش سرمایه‌گذاری ناشی از برقی‌سازی و توسعه مراکز داده منتفع شوند.

بازده سود نقدی بالاتر نسبت به بسیاری از بازارهای توسعه‌یافته و ادامه برنامه‌های بازخرید سهام نیز یک لایه حمایتی دیگر ایجاد کرده است. در نتیجه، حتی در شرایطی که ظرفیت رشد ارزش‌گذاری شاخص محدودتر شده، جریان درآمدی و بازگشت سرمایه به سهامداران می‌تواند جذابیت IBEX 35 را حفظ کند.

بازار پس از عبور از ۲۰ هزار واحد با آزمون ارزش‌گذاری مواجه است

رشد حدود ۱۶ تا ۱۷ درصدی شاخص از ابتدای سال و حدود ۳۶ تا ۳۸ درصدی آن طی ۱۲ ماه، طبیعتاً بخشی از ظرفیت صعود آینده را پیش‌خور کرده است. برآورد اجماع بلومبرگ هدفی نزدیک به ۲۰,۹۸۳ واحد را نشان می‌دهد که در صورت مقایسه با محدوده حدود ۲۰,۱۰۰ واحدی، معادل تقریباً ۴ درصد رشد بالقوه است.

در همین حال، Bankinter دیدگاه سازنده‌تری دارد و اهدافی را مطرح کرده که در افق ۲۰۲۶ تا ۲۰۲۷ می‌توانند حاکی از رشد دو رقمی باشند. با این وجود، تصویر کلی بازار نسبت به ابتدای روند صعودی متفاوت است. در آن مقطع، امکان رشد همزمان سود شرکت‌ها و ارزش‌گذاری‌ها بیشتر بود، اما اکنون پس از ثبت رکوردهای جدید، ادامه حرکت بیشتر به توانایی شرکت‌ها برای تحقق سودهای بالاتر وابسته است.

برخی ارزیابی‌های قبلی، از جمله دیدگاه‌های Morningstar در مقاطع ابتدایی سال، شاخص را در محدوده ارزش‌گذاری منصفانه یا اندکی گران ارزیابی کرده بودند. بنابراین، رشد بیشتر از سطوح فعلی احتمالاً نیازمند پشتیبانی سودآوری و بازنگری صعودی پیش‌بینی‌های درآمدی خواهد بود، نه صرفاً گسترش نسبت‌های ارزش‌گذاری.

نمودار در محدوده‌ای قرار دارد که خریداران هنوز کنترل را حفظ کرده‌اند

از منظر تکنیکال، ساختار بلندمدت IBEX 35 همچنان کاملاً صعودی است. تشکیل سقف‌ها و کف‌های بالاتر و قرار گرفتن قیمت بالاتر از میانگین‌های متحرک ۵۰، ۱۰۰ و ۲۰۰ روزه، تصویر روشنی از تداوم روند اصلی ارائه می‌دهد.

با این حال، نشانه‌های کوتاه‌مدت نسبت به روند بلندمدت متفاوت هستند. میانگین‌های کوتاه‌تر ۵، ۱۰ و ۲۰ روزه در نزدیکی قیمت وضعیت ترکیبی یا اندکی نزولی دارند که بیشتر از آنکه به معنای تغییر روند اصلی باشد، بازتاب دوره تثبیت پس از جهش اخیر است. در مجموع، وضعیت میانگین‌های متحرک همچنان خنثی تا سازنده ارزیابی می‌شود.

RSI چهاردهمرحله‌ای نیز پس از ثبت سطوح بیش‌خرید در مراحل قبلی، اکنون به محدوده‌ای نزدیک به خنثی بازگشته و در روزهای اخیر عمدتاً در بازه حدود ۴۴ تا ۵۲ نوسان کرده است. این تغییر می‌تواند به معنای تخلیه بخشی از فشار خرید بدون ایجاد آسیب جدی به ساختار صعودی باشد.

مومنتوم آرام‌تر شده، اما سیگنال اصلی هنوز تغییر نکرده است

MACD همچنان عمدتاً در وضعیت مثبت و صعودی قرار دارد، هرچند شتاب حرکت نسبت به مراحل قبلی کاهش یافته است. این رفتار با تصویری که قیمت در نزدیکی سقف تاریخی و پس از یک رشد سریع ارائه می‌دهد، همخوانی دارد؛ بازار هنوز در روند صعودی قرار دارد، اما انرژی لازم برای هر موج جدید باید دوباره در معاملات شکل بگیرد.

در مقابل، شاخص Stochastic در تایم‌فریم‌های کوتاه‌تر در بسیاری از مقاطع وارد محدوده بیش‌خرید شده است. این وضعیت احتمال اصلاح یا تثبیت کوتاه‌مدت را افزایش می‌دهد، اما به‌تنهایی سیگنال معکوس شدن روند اصلی نیست.

ADX نیز در محدوده‌ای قرار دارد که قدرت روند را متوسط نشان می‌دهد. از سوی دیگر، ATR و دامنه نوسان اخیر نسبتاً کنترل‌شده باقی مانده است. ترکیب این عوامل تصویری از بازاری را ارائه می‌دهد که پس از یک حرکت قدرتمند، وارد مرحله‌ای با نوسان کمتر و نیاز به جذب فشار فروش شده است.

۲۰,۲۰۰ تا ۲۰,۳۰۰ واحد نخستین سد در مسیر ادامه صعود است

در سمت بالای نمودار، محدوده ۲۰,۲۰۰ تا ۲۰,۳۰۰ واحد نخستین مقاومت مهم در برابر ادامه حرکت محسوب می‌شود. این منطقه به سقف‌های اخیر نزدیک است و عبور پایدار از آن می‌تواند مسیر قیمت را برای آزمون اهداف بالاتر باز کند.

پس از آن، محدوده ۲۰,۷۷۰ واحد و سپس ۲۱,۲۰۰ واحد به‌عنوان اهداف بالقوه مطرح هستند. این سطوح از برآوردهای تکنیکال ناشی از شکست سقف‌های قبلی نزدیک ۱۹,۸۷۹ واحد به دست آمده‌اند و در صورت بازگشت قدرت خرید می‌توانند به نقاط تمرکز بعدی بازار تبدیل شوند.

در مقابل، محدوده ۱۹,۸۵۰ تا ۲۰,۰۰۰ واحد مهم‌ترین منطقه حمایتی کوتاه‌مدت است. این ناحیه همزمان با محدوده شکست قبلی و مرز روانی ۲۰,۰۰۰ واحد همپوشانی دارد. حفظ این محدوده می‌تواند به بازار اجازه دهد بدون تخریب ساختار صعودی، انرژی لازم برای حرکت بعدی را جمع‌آوری کند.

شکست ۲۰ هزار واحد اکنون باید به حمایت تبدیل شود

در صورت افزایش فشار فروش، حمایت بعدی در محدوده ۱۹,۱۰۰ تا ۱۹,۵۰۰ واحد قرار دارد و در سناریوی اصلاح عمیق‌تر، محدوده ساختاری ۱۸,۵۰۰ واحد یا سطوح پایین‌تر اهمیت پیدا می‌کند. به همین دلیل، رفتار قیمت در نزدیکی ۲۰,۰۰۰ واحد از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است.

پیوت‌های اخیر نیز در محدوده ۲۰,۱۹۰ تا ۲۰,۲۲۰ واحد متمرکز شده‌اند؛ محدوده‌ای که در صورت حفظ آن، کفه ترازو همچنان به نفع خریداران باقی می‌ماند. در مقابل، از دست رفتن حمایت‌های نزدیک می‌تواند نشان دهد که بازار برای جذب رشد اخیر به اصلاحی گسترده‌تر نیاز دارد.

در مجموع، نمودار هنوز نشانه‌ای از شکست ساختار صعودی اصلی ارائه نمی‌دهد. ریسک اصلی در کوتاه‌مدت بیشتر به «هضم رشد» مربوط است تا تغییر روند. این تمایز برای ارزیابی IBEX 35 اهمیت دارد، زیرا شاخص پس از یک صعود قابل توجه اکنون بیش از گذشته به محرک تازه برای ثبت رکوردهای بعدی نیاز دارد.

سقف تاریخی، فرصت‌های انتخابی و ریسک خستگی روند

در بخش بنیادی نیز همین تصویر دوگانه دیده می‌شود. اقتصاد اسپانیا همچنان رشد بالاتر از متوسط منطقه یورو دارد، بانک‌ها سودآوری مناسبی ارائه می‌کنند، شرکت‌های انرژی و زیرساخت از سرمایه‌گذاری‌های ساختاری بهره می‌برند و بازدهی سود نقدی و بازخرید سهام جذابیت بازار را حفظ کرده است.

اما در مقابل، تمرکز سنگین شاخص بر بانک‌ها، وابستگی به مسیر نرخ بهره، حساسیت نسبت به قیمت انرژی، ریسک‌های ژئوپلیتیکی و افزایش ارزش‌گذاری‌ها، ظرفیت ادامه صعود یکپارچه را محدود می‌کنند. هرگونه شوک در رشد اروپا یا شکل‌گیری موج ریسک‌گریزی جهانی نیز می‌تواند فشار مضاعفی بر شاخص وارد کند.

به همین دلیل، فرصت‌های آینده احتمالاً بیشتر در سهام منتخب متمرکز خواهد بود تا رشد همزمان تمام اجزای شاخص. نام‌هایی مانند Grifols، Solaria، Cellnex، Fluidra و Rovi که در مقایسه با برخی رهبران بازار عقب‌تر مانده‌اند، در برخی برآوردهای تحلیلی با اهدافی دارای پتانسیل رشد بیش از ۲۵ درصد مواجه هستند. این موضوع نشان می‌دهد حتی اگر فضای رشد کل شاخص محدودتر شده باشد، پراکندگی فرصت‌ها همچنان قابل توجه است.

جمع‌بندی؛ مسیر ۲۱ هزار واحد باز است، اما آسان نیست

IBEX 35 در آغاز اوت ۲۰۲۶ در یکی از قدرتمندترین مقاطع تاریخی خود قرار دارد. عبور از ۲۰,۰۰۰ واحد و معامله در محدوده ۲۰,۱۰۰ تا ۲۰,۱۸۰ واحد، نتیجه ترکیبی از رشد اقتصادی بالاتر از متوسط اروپا، سودآوری مناسب شرکت‌ها، عملکرد بانک‌ها، جریان سود نقدی و بازخرید سهام و چرخش سرمایه به سمت بخش‌های اقتصاد واقعی بوده است.

از منظر تکنیکال، روند اصلی همچنان صعودی است و قرار گرفتن قیمت بالاتر از میانگین‌های متحرک ۵۰، ۱۰۰ و ۲۰۰ روزه، در کنار MACD مثبت، ساختار کلی را تأیید می‌کند. در عین حال، RSI در محدوده حدود ۴۴ تا ۵۲ و کاهش مومنتوم نشان می‌دهد بازار در کوتاه‌مدت می‌تواند وارد مرحله تثبیت شود.

در صورت حفظ محدوده ۱۹,۸۵۰ تا ۲۰,۰۰۰ واحد، سناریوی ادامه صعود همچنان معتبر است و عبور از ۲۰,۲۰۰ تا ۲۰,۳۰۰ واحد می‌تواند توجه بازار را به ۲۰,۷۷۰ و سپس ۲۱,۲۰۰ واحد معطوف کند. در سمت مقابل، شکست حمایت ۱۹,۸۵۰ تا ۲۰,۰۰۰ واحد می‌تواند احتمال اصلاح به سمت ۱۹,۱۰۰ تا ۱۹,۵۰۰ و در سناریوی عمیق‌تر ۱۸,۵۰۰ واحد را افزایش دهد.

در نهایت، چشم‌انداز میان‌مدت IBEX 35 همچنان سازنده است، اما فاصله میان قیمت فعلی و اهداف اجماعی نزدیک ۲۱,۰۰۰ واحد نشان می‌دهد بخش مهمی از رشد پیشین در قیمت‌ها منعکس شده است. از اینجا به بعد، تداوم صعود بیش از گذشته به سودآوری شرکت‌ها، مسیر نرخ بهره، شرایط انرژی و توان شاخص برای حفظ حمایت ۲۰ هزار واحد وابسته خواهد بود.