انبوه زباله در مدار زمین؛ آغاز یک صنعت چندمیلیارد دلاری

به گزارش شبکه اطلاع‌رسانی طلا و ارز، آژانس فضایی اروپا (ESA) تخمین می‌زند بیش از ۱۳۰ میلیون قطعه زباله بزرگ‌تر از یک میلی‌متر در مدار زمین در گردش است. این اجسام شامل ماهواره‌های ازکارافتاده، بقایای موشک‌ها و قطعات فلزی ریز هستند که با سرعتی نزدیک به ۲۸ هزار کیلومتر در ساعت حرکت می‌کنند؛ سرعتی که حتی یک تکه فلز چندسانتی‌متری را به تهدیدی جدی برای ماهواره‌های فعال تبدیل می‌کند.

این انباشت دیگر یک مسئله صرفاً علمی نیست، بلکه به ریسکی مالی مستقیم برای صنعت مخابرات، ناوبری و اینترنت ماهواره‌ای بدل شده است. هر برخورد می‌تواند ماهواره‌ای به ارزش صدها میلیون دلار را از کار بیندازد و هزینه بیمه‌های فضایی را بالا ببرد. به همین دلیل، اپراتورهای ماهواره و برخی دولت‌ها اکنون حاضرند برای حذف این زباله‌ها هزینه کنند؛ وضعیتی که بازار تازه‌ای را شکل داده است.

از تهدید امنیتی تا فرصت تجاری

شرکت‌های نوپا در ژاپن، اروپا و آمریکا در حال توسعه فناوری موسوم به «جمع‌آوری فعال زباله» هستند. در این روش، یک ماهواره ویژه به سمت جسم رهاشده حرکت می‌کند، آن را با بازوی مکانیکی یا طناب مغناطیسی می‌گیرد و به لایه‌های پایین جو بازمی‌گرداند تا در اثر اصطکاک هوا بسوزد. شرکت ژاپنی آستروسکیل یکی از پیشگامان این حوزه است و برای حذف بقایای یک موشک ژاپنی قراردادی با آژانس فضایی این کشور امضا کرده است.

بر پایه برآورد چند مؤسسه تحلیلی فضایی، ارزش بازار جهانی پایش، حذف و مدیریت زباله فضایی تا پایان دهه جاری میلادی می‌تواند به بیش از ۳ میلیارد دلار برسد. این رقم شامل قراردادهای دولتی، هزینه‌های بیمه ماهواره‌ای و خدمات ردیابی مسیر اجسام مداری است. برای درک مقیاس این عدد، رقمی نزدیک به بودجه سالانه چند آژانس فضایی متوسط در جهان است.

چالش‌های پیش روی این صنعت نوپا

با این حال، این صنعت هنوز با موانع جدی روبه‌روست. نبود قوانین بین‌المللی الزام‌آور درباره مسئولیت پاکسازی مدار، هزینه بالای هر مأموریت حذف زباله و دشواری فنی گرفتن اجسامی که با چرخش نامنظم حرکت می‌کنند، سرعت رشد این بازار را محدود کرده است. بسیاری از شرکت‌های فعال در این حوزه هنوز به سودآوری پایدار نرسیده‌اند.

در کنار این چالش‌ها، رقابت میان دولت‌ها نیز در حال شکل‌گیری است. آمریکا، اروپا، ژاپن و چین هر یک برنامه‌های جداگانه‌ای برای پایش و حذف زباله فضایی تعریف کرده‌اند. تحلیلگران بازار معتقدند رشد این صنعت طی چند سال آینده تا حد زیادی به تصمیم‌های نظارتی سازمان‌های بین‌المللی فضایی وابسته خواهد بود.