به گزارش شبکه اطلاع‌رسانی طلا و ارز، به نقل از «نفت ما»، عصر چهارشنبه ۲۱ مرداد (۱۲ اوت (۲۱ مرداد ۱۴۰۵)) در استان کرمان دو خبر متناقض درباره نرخ بنزین منتشر شد. ابتدا معاون هماهنگی امور عمرانی استاندار کرمان از عرضه بنزین با نرخ تمام‌شده پالایشگاهی، معادل ۸۷ هزار و ۲۰۰ تومان برای هر لیتر، از ساعت ۲۴ همان شب در ۲۰۴ جایگاه سوخت استان خبر داد. نرخ تمام‌شده پالایشگاهی یعنی هزینه واقعی تولید بنزین پیش از هر نوع یارانه دولتی؛ رقمی که معمولاً چند برابر نرخ سهمیه‌ای است که خانوارها در جایگاه‌ها می‌پردازند.
دقایقی بعد از این اعلام، مدیر شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی منطقه کرمان از توقف طرح خبر داد. این رفت‌وبرگشت سریع اهمیت دارد، چون نشان می‌دهد تصمیم درباره نرخ بنزین هنوز میان نهادهای اجرایی هماهنگ نشده است. برای خانوارها، هر تغییر در قیمت بنزین مستقیم روی هزینه رفت‌وآمد، حمل‌ونقل کالا و در نهایت سبد هزینه زندگی اثر می‌گذارد.
چرا شوک قیمتی ناترازی را حل نمی‌کند
کارشناسان انرژی مدت‌هاست از «ناترازی بنزین» سخن می‌گویند؛ یعنی فاصله میان مصرف روزانه کشور و ظرفیت واقعی پالایشگاه‌ها برای تولید بنزین با نرخ یارانه‌ای. به گفته این گزارش، افزایش یک‌باره و بدون برنامه نرخ، این فاصله را پر نمی‌کند و تنها فشار لحظه‌ای به خانوارها وارد می‌کند. به همین دلیل برخی کارشناسان پیشنهاد داده‌اند نرخ سهمیه مازاد بنزین، یعنی مصرف بیش از سهمیه یارانه‌ای هر خودرو، بر اساس مکانیسم بازار تعیین شود، نه با تصمیم دستوری و یک‌شبه.
تفاوت این دو رویکرد برای مصرف‌کننده ملموس است. در روش دستوری، نرخ به‌طور ناگهانی و بدون پیش‌آگهی تغییر می‌کند، همان‌طور که شب گذشته در کرمان رخ داد. در روش بازارمحور، قیمت سهمیه مازاد به‌تدریج و بر اساس عرضه و تقاضای واقعی تنظیم می‌شود؛ رویکردی که به گفته طرفدارانش، امکان برنامه‌ریزی بیشتری به خانوارها و رانندگان می‌دهد.
پیشینه سهمیه‌بندی بنزین
سهمیه‌بندی بنزین در ایران از سال ۱۳۹۸ اجرا شده و نرخ سوخت در کشور همچنان دو یا چندنرخی است؛ بخشی از مصرف با نرخ یارانه‌ای و بخش مازاد با نرخ آزاد یا نیمه‌آزاد عرضه می‌شود. رشد مستمر مصرف خودرو و فاصله نرخ داخلی با قیمت جهانی سوخت، هر سال فشار مالی بیشتری بر بودجه دولت وارد کرده است.
ماجرای کرمان نشان داد این بحث هنوز به جمع‌بندی نهایی نرسیده و هر تصمیم محلی می‌تواند به همین سرعت اصلاح یا لغو شود. اعلام رسمی و سراسری درباره نرخ بنزین تاکنون از سوی مراجع مسئول مشخص نشده است؛ هرگونه تغییر در این نرخ می‌تواند بر هزینه زندگی و انتظارات تورمی خانوارها اثر بگذارد.
نظرات کاربران