با آغاز بحران، حدود ۱۴ میلیون بشکه نفت خام در روز در معرض اختلال در مسیر انتقال به بازارهای جهانی قرار گرفت. عربستان و امارات بخشیاز نفت خود را از طریق خطوط لوله به مسیرهای دیگری منتقل کردند و آمریکا، ژاپن و دیگر کشورهای ثروتمند نیز بخشی از ذخایر راهبردی خود را وارد بازار کردند.
با این حال، مهم‌ترین عامل کاهش فشار، افت شدید واردات نفت چین بود که به حدود ۵.۵ میلیون بشکه در روز رسید.
این کاهش واردات اتفاقی نبود. پکن با استفاده از ذخایر نفتی خود، محدود کردن صادرات برخی فرآورده‌ها و مدیریت تقاضای داخلی توانست خرید نفت از بازار جهانی را کاهش دهد. در واقع، چین که بزرگ‌ترین واردکننده نفت جهان است، در شرایط بحرانی از قدرت خرید خود به عنوان ابزاری برای کنترل فشار بر بازار استفاده کرد؛ اقدامی که آثار آن تنها به اقتصاد این کشور محدود نماند.
از نگاه اکونومیست، بحران اخیر نشان داده است که قدرت در بازار نفت فقط در اختیار تولیدکنندگان بزرگ نیست و کشورهای مصرف‌کننده نیز می‌توانند بر قیمت‌ها اثر بگذارند.
کاهش خرید چین بخشی از نفتی را که امکان انتقال آن از منطقه خلیج فارس نداشت، از بازار خارج کرد و مانع از شدت گرفتن کمبود شد. به این ترتیب، یکی از بزرگ‌ترین خریداران جهان به عاملی برای جذب شوک ناشی از جنگ تبدیل شد.
این گروه پیش از جنگ حدود نیمی از تولید نفت خام جهان را در اختیار داشت و معمولا با محدود کردن تولید، تلاش می‌کرد قیمت‌ها را در سطح بالاتری نگه دارد. افزایش یا کاهش تولید از سوی این کشورها می‌توانست بر اقتصاد جهانی اثر گسترده‌ای بگذارد و هزینه انرژی را برای مصرف‌کنندگان و صنایع افزایش دهد؛ اما سیاست چین مسیر متفاوتی را نشان داده است. این کشور در سال‌هایی که قیمت نفت پایین بود، حجم بزرگی از نفت را ذخیره کرد.
نگهداری این ذخایر هزینه دارد و خرید نفت با هدف استفاده در آینده نیز همیشه موفق نیست، زیرا ممکن است قیمت‌ها برخلاف انتظار
با این همه، در بلندمدت ممکن است شرایط به سود تولیدکنندگان بزرگ تغییر کند. تولید میدان‌های نفتی به مرور کاهش می‌یابد و جهان هر دو سال تقریبا به اندازه تولید یک کشور بزرگ نفتی، بخشی از ظرفیت تولید خود را از دست می‌دهد. سرمایه‌گذاری‌های کنونی نیز برای جبران این کاهش در سال‌های آینده کافی به نظر نمی‌رسد.
در چنین شرایطی،کشورهای بزرگ خلیج فارس که همچنان در پروژه‌های جدیدسرمایه‌گذاری می‌کنند، می‌توانند سهم بیشتری از عرضه جهانی را در اختیار بگیرند.
بحران کنونی در عین حال فرصتی برای کشورهای واردکننده نفت ایجادکرده است. آنها می‌توانند از این دوره برای متنوع کردن منابع تامین انرژی و کاهش وابستگی خود به نفت استفاده کنند. هرچه اقتصادها نیاز کمتریبه نفت داشته باشند، قدرت تولیدکنندگان و خریداران بزرگ برای اثرگذاری بر اقتصاد جهانی نیز کمتر خواهد شد.
نظرات کاربران