به گزارش شهر بورس ، یک فعال کارگری با تشریح ضوابط مشاغل سخت و زیان‌آور، بر اهمیت عوامل ارگونومیک در ارزیابی شرایط کار تأکید کرد. همچنین، درباره مزد کار در روز جمعه توضیح داد که در برخی شرایط، کار اضافی روز جمعه می‌تواند مشمول فوق‌العاده جمعه‌کاری و اضافه‌کاری شود.
عوامل ارگونومیک در تشخیص مشاغل سخت و زیان‌آور اهمیت دارند
محمدرضا فرزعلیان، مسئول محور غرب و شمال غرب کانون هماهنگی شوراهای اسلامی کار استان تهران، درباره ضوابط تشخیص مشاغل سخت و زیان‌آور و نحوه محاسبه مزد روز جمعه توضیح داده است.
بر اساس مقررات مربوط به کار و ایمنی، ارزیابی شرایط محیط کار تنها به عوامل شیمیایی و فیزیکی محدود نمی‌شود و وضعیت انجام کار و خطرات ناشی از آن نیز اهمیت دارد.
عواملی مانند وضعیت نامناسب بدن، اعمال نیروی بیش از ظرفیت، حرکات تکراری، حمل بار، ایستادن یا نشستن طولانی و طراحی نامناسب ابزار و ایستگاه کار می‌توانند زمینه‌ساز اختلالات اسکلتی ـ عضلانی شوند.
سازمان بین‌المللی کار نیز حرکات تکراری، اعمال نیروی زیاد، وضعیت‌های نامناسب بدن و ارتعاش را از عوامل مرتبط با برخی اختلالات اسکلتی ـ عضلانی شغلی می‌داند.
مشاغل سخت و زیان‌آور در دو گروه بررسی می‌شوند
مشاغل سخت و زیان‌آور در چارچوب مقررات مربوط، از نظر امکان حذف یا کاهش عوامل زیان‌آور محیط کار مورد بررسی قرار می‌گیرند.
در یک دسته، عوامل زیان‌آور را می‌توان با اقدامات فنی، ایمنی و مهندسی حذف یا اصلاح کرد. در دسته دیگر، حتی پس از انجام اقدامات اصلاحی نیز ماهیت سخت و زیان‌آور کار به‌طور کامل برطرف نمی‌شود.
آلودگی صوتی، ارتعاش، گرما و سرمای شدید، گردوغبار، گازها و بخارات شیمیایی، عوامل زیستی و برخی شرایط نامناسب محیط کار از جمله مواردی هستند که می‌توانند در ارزیابی شرایط شغلی مورد توجه قرار گیرند.
البته وجود یک عامل به‌تنهایی لزوماً برای سخت و زیان‌آور شناخته‌شدن شغل کافی نیست و شدت و مدت مواجهه و نتایج ارزیابی‌های تخصصی نیز در تشخیص نقش دارند.
ساعات کار در مشاغل سخت با مشاغل عادی متفاوت است
یکی از نکات مهم در این زمینه، تفاوت سقف ساعات کار در مشاغل عادی و سخت و زیان‌آور است.
ساعات کار قانونی در مشاغل عادی حداکثر ۴۴ ساعت در هفته است. در مورد کارهای سخت و زیان‌آور، سقف ساعات کار هفتگی پایین‌تر در نظر گرفته شده و مقررات محدودکننده‌ای درباره ارجاع اضافه‌کاری وجود دارد.
بنابراین، محاسبات مربوط به کار در روز جمعه باید با توجه به نوع شغل و وضعیت واقعی ساعات کار کارگر انجام شود و نمی‌توان یک ضریب واحد را برای همه کارگران تعمیم داد.
کار در روز جمعه چه فوق‌العاده‌ای دارد؟
مطابق ماده ۶۲ قانون کار، جمعه روز تعطیل هفتگی کارگران است؛ با این حال، در برخی کارگاه‌ها ممکن است روز دیگری به‌عنوان تعطیل هفتگی تعیین شود.
در صورت کار در روز جمعه، اصل بر این است که شرایط تعطیل هفتگی و فوق‌العاده مربوط به آن رعایت شود. مقررات مربوط به مزد نیز برای کار در جمعه یا تعطیلات، پرداخت ۴۰ درصد بیشتر از مزد عادی را پیش‌بینی کرده‌اند.
نکته مهم این است که «جمعه‌کاری» و «اضافه‌کاری» دو عنوان متفاوت هستند و نحوه جمع‌شدن این دو فوق‌العاده به وضعیت ساعات کار و روز تعطیل هفتگی کارگر بستگی دارد.
ضریب ۱.۹۶ در چه شرایطی مطرح می‌شود؟
در محاسبه‌ای که در اظهارات این فعال کارگری مطرح شده، ابتدا ۴۰ درصد فوق‌العاده به مزد ساعتی اضافه می‌شود و سپس ۴۰ درصد اضافه‌کاری روی نرخ حاصل اعمال می‌شود.
برای مزد ساعتی ۷۵۵,۷۱۰ ریال، محاسبه به این شکل است:
بنابراین، ضریب ۱.۹۶ از یک روش محاسباتی مشخص به دست می‌آید ؛ یعنی اعمال دو مرحله افزایش ۴۰ درصدی به‌صورت متوالی، نه جمع ساده دو افزایش ۴۰ درصدی.
با این حال، در تفسیر مقررات باید میان «کار عادی در جمعه»، «جمعه‌کاری» و «اضافه‌کاری در جمعه» تفکیک قائل شد. منابع حقوق کار نیز تأکید می‌کنند که ۱.۴ ضریب فوق‌العاده جمعه‌کاری و ۱.۴ ضریب اضافه‌کاری است و نحوه ترکیب آنها به وضعیت کارگر بستگی دارد.
آیا ضریب ۱.۸ یا ۱.۹۶ ملاک همه جمعه‌کاری‌هاست؟
خیر. نمی‌توان گفت هر ساعت کار در روز جمعه برای همه کارگران الزاماً با ضریب ۱.۹۶ پرداخت می‌شود.
در یک حالت، کارگر روز جمعه را به‌عنوان روز کاری انجام می‌دهد و روز دیگری به‌طور مستمر تعطیل هفتگی اوست. در این شرایط، فوق‌العاده جمعه‌کاری ۴۰ درصد مطرح است.
در حالت دیگر، کارگر علاوه بر شرایط جمعه‌کاری، از ساعات قانونی کار خود نیز عبور کرده و شرایط اضافه‌کاری محقق می‌شود. در این وضعیت، فوق‌العاده اضافه‌کاری نیز باید در محاسبه مورد توجه قرار گیرد.
به همین دلیل، ضریب ۱.۹۶ را نباید به‌عنوان یک نرخ عمومی و قطعی برای تمام ساعات کار جمعه معرفی کرد ؛ بلکه این ضریب به روش محاسبه‌ای مربوط است که در آن فوق‌العاده جمعه و اضافه‌کاری به شکل مشخصی بر یکدیگر اثر می‌گذارند.
نظرات کاربران