به گزارش شبکه اطلاع‌رسانی طلا و ارز و به نقل از آیل‌پرایس، دو آبراه کلیدی در خاورمیانه و دو مسیر آبی مهم در آمریکا و اروپا هم‌زمان با اختلال جدی روبه‌رو شده‌اند و زنجیره تأمین جهانی نفت، کود شیمیایی و کالاهای صنعتی را تحت فشار قرار داده‌اند. تنگه هرمز میان ایران و عمان از اوایل ماه مارس عملاً به روی بیشتر کشتی‌ها بسته است و تنگه باب‌المندب در نزدیکی یمن نیز هدف حمله‌های حوثی‌های یمن به کشتی‌های سعودی قرار گرفته است.
این دو آبراه مسیر عبور نزدیک به ۲۰ درصد از نفت خام جهان و سهم قابل‌توجهی از مواد اولیه کودهای شیمیایی و گازهای صنعتی است؛ محدودشدن آنها هزینه حمل‌ونقل و قیمت جهانی انرژی را بالا می‌برد و اثر آن به‌طور غیرمستقیم به بازار طلا و ارز هم می‌رسد. هم‌زمان خشکسالی در کانال پاناما و رود راین در اروپا نیز ظرفیت کشتیرانی را کاهش داده و نشان می‌دهد بحران مسیرهای تجاری جهانی به یک منطقه محدود نیست.
تنگه هرمز و باب‌المندب، دو گلوگاه پرریسک نفت
تنگه هرمز از اوایل مارس، در واکنش ایران به حمله آمریکا و اسرائیل به این کشور، بسته شده و همچنان به روی بیشتر کشتی‌ها بسته است. بر اساس گزارش آیل‌پرایس، حدود ۲۰ درصد از نفت خام جهان از این آبراه عبور می‌کند؛ همچنین ۲۳ درصد آمونیاک، ۳۴ درصد اوره و ۲۰ درصد فسفات جهان، به همراه ۳۰ درصد هلیوم و ۲۴ درصد گوگرد تولیدی جهان، از همین مسیر صادر می‌شود. این مواد عمدتاً محصولات جانبی صنعت نفت و گاز هستند و افزایش هزینه یا توقف صادرات آنها می‌تواند قیمت کود شیمیایی و برخی گازهای صنعتی را در بازارهای جهانی بالا ببرد.
در آن سوی شبه‌جزیره عربستان، تنگه باب‌المندب که دریای سرخ را به مسیرهای اقیانوسی آسیا وصل می‌کند نیز از تنش تازه میان حوثی‌های یمن و عربستان سعودی آسیب دیده است. حوثی‌ها این‌بار کشتی‌های سعودی را هدف بسته‌اند و عربستان برای رساندن نفت خود به بازارهای آسیایی ناچار شده مسیر طولانی‌تر و پرهزینه‌تر دور قاره آفریقا را انتخاب کند. به گفته آیل‌پرایس، ترافیک این آبراه از زمانی که حوثی‌ها نخستین‌بار در نوامبر ۲۰۲۳ عبور کشتی‌ها را محدود کردند، حتی پس از آتش‌بس مه ۲۰۲۵ هم به سطح پیشین بازنگشته بود و اکنون با از سرگیری تنش با عربستان دوباره کاهش یافته است.
خشکسالی، دشمن خاموش کانال پاناما و رود راین
کانال پاناما که برای عبور کشتی‌ها به آب باران و دریاچه‌های مصنوعی وابسته است، به دلیل خشکسالی ادامه‌دار ظرفیت روزانه عبور کشتی را کاهش داده است. کشتی‌ها اکنون باید تا ۱۰ روز در نوبت بمانند یا برای عبور سریع‌تر در حراج ویژه‌ای شرکت کرده و هزینه اضافی بپردازند؛ این هزینه اضافی در نهایت به قیمت کالاهای وارداتی و صادراتی که از این مسیر جابه‌جا می‌شوند اضافه می‌شود.
در اروپا، رود راین که مسیر اصلی حمل‌ونقل آبی این قاره است، پایین‌ترین سطح آب خود از زمان ثبت آمار در سال ۱۸۸۰ را ثبت کرده است. موج‌های پی‌درپی گرما آب این رودخانه را به شدت کاهش داده و کشتی‌ها برای جلوگیری از گیرکردن در بستر رودخانه ناچارند بار کمتری حمل کنند. بخشی از این محموله‌ها اکنون با کامیون و قطار جابه‌جا می‌شود و به گفته منابع صنعت کشتیرانی، رود راین در نزدیکی شهر کاوب عملاً برای کشتی‌های باری غیرقابل عبور شده است.
چشم‌انداز؛ بازگشت سریع بعید است
بر اساس این گزارش، ایران مذاکره با آمریکا را فعلاً رد کرده و به نظر می‌رسد منتظر افزایش بیشتر قیمت جهانی نفت است تا فشار اقتصادی بیشتری بر آمریکا و اقتصاد جهانی وارد شود. با ادامه این روند، انتظار بازگشت سریع ترافیک عادی به تنگه هرمز و باب‌المندب چندان واقع‌بینانه به نظر نمی‌رسد؛ در مورد اختلال‌های ناشی از خشکسالی در پاناما و اروپا نیز طرفی برای مذاکره وجود ندارد، زیرا عامل اصلی این‌بار کاهش بارندگی و تغییرات آب‌وهوایی است.
نظرات کاربران