به گزارش شبکه اطلاع‌رسانی طلا و ارز و به نقل از اویل‌پرایس، اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری آمریکا، پیش‌بینی کرده است که تنگه هرمز تا ۲ سال آینده «بی‌اهمیت» شود. تنگه هرمز باریک‌ترین و پرترددترین آبراه صادرات نفت جهان است و پیش از تشدید تنش‌های نظامی اخیر در منطقه، روزانه نزدیک به ۲۰ میلیون بشکه نفت و فرآورده‌های نفتی از آن عبور می‌کرد. اکنون تولیدکنندگان خلیج فارس با ساخت مسیرهای جایگزین در حال دور زدن این گذرگاه هستند و شاید پیش‌بینی بسنت، دست‌کم برای مدتی کوتاه، به واقعیت بپیوندد.
امارات متحده عربی، عراق، کویت و قطر اکنون روزانه بیش از ۴ میلیون بشکه نفت را از طریق شبکه‌ای پنهان از نفتکش‌های مکوک خارج می‌کنند. به گزارش بلومبرگ، حدود ۱۵۰ کشتی در آب‌های نزدیک عمان گردهم آمده‌اند؛ رقمی که در ماه ژانویه تنها نزدیک به ۴۰ فروند بود. این نفتکش‌ها بارها با خاموش‌کردن سامانه شناسایی خودکار موسوم به AIS از تنگه هرمز عبور می‌کنند و سپس محموله خود را در آب‌های بیرون از تنگه به کشتی‌های بزرگ‌تر منتقل می‌کنند تا شناسایی مسیر واقعی محموله دشوار شود.
عربستان سعودی نیز لایه دیگری از این شبکه را ساخته است. شرکت کشتیرانی دولتی این کشور موسوم به بحری، ۱۶ فروند نفتکش غول‌پیکر از نوع VLCC -هر یک با ظرفیتی نزدیک به ۲ میلیون بشکه- را در آب‌های عمان مستقر کرده و سه فروند دیگر نیز در راه است. این ناوگان در مجموع ظرفیت جابه‌جایی حدود ۳۸ میلیون بشکه نفت را دارد؛ اقدامی احتیاطی در برابر تهدید حملات حوثی‌های یمن علیه مسیر جایگزین ریاض، یعنی خط لوله شرق-غرب و دریای سرخ.
راه‌اندازی بزرگراه پنهان دریایی
این شبکه از اوایل ماه مه امسال شکل گرفت، زمانی که نیروهای نظامی آمریکا نظارت بر انتقال‌های دریایی میان کشتی‌ها را در سواحل فجیره امارات و صحار عمان بر عهده گرفتند. نفتکش‌های کوچک‌تر، حامل نفت خام خلیج فارس، با خاموش‌کردن چراغ‌ها و سامانه ردیابی خود از تنگه هرمز عبور می‌کنند، در کنار نفتکش‌های بزرگ‌تر منتظر می‌ایستند و محموله را جابه‌جا می‌کنند؛ سپس برای بار بعدی به خلیج فارس بازمی‌گردند. رویترز تا میانه ماه ژوئن دست‌کم ۱۱۶ کشتی را در این عملیات شناسایی کرد و تصاویر ماهواره‌ای نشان داد که در برخی روزها تا ۱۷ انتقال هم‌زمان در این دو نقطه انجام شده است.
چرا قیمت نفت سه‌رقمی نشد؟
پیش از تشدید تنش‌های اخیر، بسیاری از تحلیلگران بازار نگران بودند که در صورت مسدود شدن تنگه هرمز، قیمت نفت به بیش از ۱۰۰ دلار در هر بشکه صعود کند. اما ترکیب خطوط لوله، ذخایر راهبردی و همین ناوگان پنهان دریایی، تاکنون از وقوع کمبود شدید عرضه در بازار جهانی جلوگیری کرده است. عربستان سعودی در این میان یک برگ برنده دارد: خط لوله شرق-غرب با ظرفیت ۵ میلیون بشکه در روز، نفت خام را از میدان‌های شرق کشور به بندر ینبع در دریای سرخ می‌رساند و آرامکو را برای صادرات از وابستگی به تنگه هرمز بی‌نیاز می‌کند. با این حال، کشتی‌هایی که از ینبع خارج می‌شوند نیز باید از دریای سرخ و تنگه باب‌المندب بگذرند، جایی که حملات حوثی‌های یمن آن را به گلوگاه دومی برای صادرات نفت تبدیل کرده است.
به گزارش رویترز، عربستان سعودی روز دوشنبه (۱۷ آگوست ۲۰۲۶ (۲۶ مرداد ۱۴۰۵) برابر با ۲۶ مرداد ۱۴۰۵) به‌صورت غیررسمی به پالایشگاه‌های آسیایی پیشنهاد داد نفت خام سنگین و متوسط عربی را از طریق انتقال دریایی در سواحل فجیره تحویل دهد؛ طرحی که مذاکرات آن برای محموله‌های ماه سپتامبر ادامه دارد. این روش، خریداران را از ضرورت اعزام نفتکش خود به داخل تنگه هرمز بی‌نیاز می‌کند. آرامکو همچنین صادرات نفت سبک عربی از پایانه سیدی کریر مصر را نیز به این مجموعه افزوده است، پس از آنکه حملات حوثی‌ها صادرات از بندر ینبع را با چالش روبه‌رو کرد.
گلوگاه‌های تازه در آفریقا
امارات متحده عربی خط لوله‌ای به ظرفیت ۱٫۵ میلیون بشکه در روز از ابوظبی تا فجیره در دریای عمان در اختیار دارد، اما بخش عمده صادرات عراق، کویت و قطر همچنان به شدت به تنگه هرمز وابسته است و ساخت زیرساخت جایگزین برای این حجم از صادرات، سرمایه‌گذاری بزرگی در چند کشور همسایه می‌طلبد. مسیر آفریقا هم بی‌خطر نیست؛ کشتی‌های منحرف‌شده از هرمز و دریای سرخ اکنون ناچار به دور زدن دماغه امیدنیک در جنوب آفریقا شده‌اند، مسیری که هزاران مایل به سفر آن‌ها می‌افزاید و زمینه بازگشت دزدی دریایی در سواحل سومالی را فراهم کرده است. رویترز روز ۱۲ آگوست ۲۰۲۶ (۲۱ مرداد ۱۴۰۵) گزارش داد که بسیاری از نفتکش‌های غول‌پیکر اکنون به‌کلی از تنگه باب‌المندب پرهیز می‌کنند و نفت عربستان را از مسیر شمالی دریای سرخ و کانال سوئز یا مسیر طولانی‌تر دور آفریقا عبور می‌دهند؛ هر مسیر جایگزین، هزینه و زمان رسیدن محموله به بازار را افزایش می‌دهد.
نظرات کاربران