خدمات «الان بخر، بعداً پرداخت کن» از خریدهای آنلاین فراتر رفته‌اند و حالا برای اجاره، قبوض و درمان استفاده می‌شوند؛ روندی که همزمان با رشد بدهی خانوارها نگرانی‌هایی ایجاد کرده است.
وام‌های «الان بخر، بعداً پرداخت کن» یا BNPL که در دوران همه‌گیری کرونا به‌عنوان راهی برای خرید آنلاین بدون استفاده از کارت اعتباری محبوب شدند، حالا وارد حوزه متفاوتی شده‌اند: تأمین هزینه‌های ضروری زندگی.
به گزارش نیویورک تایمز ، شرکت‌های فعال در این صنعت اکنون برای پرداخت اجاره خانه، قبض برق و آب، اینترنت، تلفن همراه، بیمه درمانی، وام مسکن و حتی مالیات، اعتبار کوتاه‌مدت ارائه می‌کنند.
اپلیکیشن‌های «فلکس» (Flex) و «زیپ» (Zip) به مشتریان اجازه می‌دهند برخی هزینه‌های ماهانه خود را با وام پرداخت کنند. «افرم» (Affirm) نیز به‌صورت آزمایشی برای برخی مستأجران وام کوتاه‌مدت ارائه می‌دهد تا بتوانند پرداخت اجاره را چند هفته عقب بیندازند.
در بخش درمان نیز تأمین مالی فوری گسترش یافته و برخی دندانپزشکان، دامپزشکان و مراکز پزشکی به بیماران گزینه پرداخت بعدی پیشنهاد می‌کنند. «اینتویت» (Intuit) نیز امسال سرویس File Now, Pay Later را برای برخی کاربران «توربوتکس» (TurboTax) که هنگام ثبت اظهارنامه بدهی مالیاتی دارند، معرفی کرده است.
رشد BNPL برای هزینه‌های ضروری؛ ۱۶۰ میلیارد دلار در یک سال
براساس پژوهش اقتصاددانان فدرال رزرو، آمریکایی‌ها در سال گذشته حدود ۱۶۰ میلیارد دلار از طریق وام‌های BNPL هزینه کردند؛ رقمی که تقریباً دو برابر سال ۲۰۲۳ است.
این رقم هنوز در مقایسه با بیش از ۳ تریلیون دلار خرید سالانه با کارت‌های اعتباری مصرفی کوچک محسوب می‌شود، اما بازار BNPL همچنان هر سال با نرخ دو رقمی رشد می‌کند.
«کارن وبستر» (Karen Webster)، مدیرعامل شرکت تحقیقاتی Pymnts، می‌گوید این وام‌ها به‌تدریج به «سرمایه در گردش طبقه متوسط مدرن» تبدیل شده‌اند؛ زیرا کاربران بیش از گذشته از آن‌ها برای هزینه‌های ضروری و روزمره استفاده می‌کنند.
اما پرسش اصلی این است که آیا این رشد نتیجه ترجیح کاربران برای یک روش پرداخت ساده‌تر است یا نشانه‌ای از فشار مالی خانوارها.
براساس تازه‌ترین نظرسنجی «لندینگ‌تری» (LendingTree)، نیمی از کاربران BNPL گفته‌اند بدون این وام‌ها نمی‌توانند هزینه‌های زندگی خود را تأمین کنند.
«لورن ساندرز» (Lauren Saunders)، وکیل ارشد «مرکز ملی حقوق مصرف‌کنندگان» (National Consumer Law Center)، می‌گوید این محصولات به یک مشکل واقعی یعنی کمبود نقدینگی خانوارها پاسخ می‌دهند، اما اضافه‌شدن هزینه‌های تازه به بودجه می‌تواند باعث شود افراد هفته بعد دوباره با کمبود پول روبه‌رو شوند.
وام‌های BNPL چگونه می‌توانند به تله بدهی تبدیل شوند؟
برخی کاربران با وجود دسترسی به کارت اعتباری، آگاهانه BNPL را انتخاب می‌کنند. دوره بازپرداخت کوتاه، کارمزدهای مشخص و نبود بهره متغیر از دلایل این انتخاب است.
دریافت این وام‌ها نیز معمولاً سریع است. کاربر اپلیکیشن را نصب می‌کند، حساب بانکی یا کارت نقدی خود را متصل می‌کند و می‌تواند در مدت کوتاهی اعتبار دریافت کند.
با این حال، مشکل زمانی آغاز می‌شود که چند وام همزمان روی هم انباشته شوند. یک‌چهارم کاربران شرکت‌کننده در نظرسنجی LendingTree گفته‌اند در مقاطعی سه یا چند وام BNPL فعال داشته‌اند.
از آنجا که اقساط بسیاری از این سرویس‌ها مستقیماً از حساب بانکی برداشت می‌شوند، یک برداشت در زمان نامناسب می‌تواند باعث کسری حساب، کارمزد اضافه و عقب افتادن سایر پرداخت‌ها شود.
نمونه آن «اشلی رید» (Ashley Reed)، زن ۴۰ ساله‌ای از بالتیمور است. او ابتدا از BNPL برای خریدهای کوچک استفاده می‌کرد، اما پس از آنکه مادرش دچار آنوریسم مغزی شد، هزینه‌های اورژانسی کارت‌های اعتباری‌اش را پر کرد.
پس از آن، وام‌های Afterpay، Klarna و شرکت‌های مشابه به راهی برای پرداخت برق، بیمه خودرو و تعمیرات تبدیل شدند. او اکنون ماهانه حدود ۷۰۰ دلار برای بازپرداخت این بدهی‌ها هزینه می‌کند و برای گذران زندگی دوباره از همین وام‌ها استفاده می‌کند.
یکی دیگر از نگرانی‌ها این است که بخش بزرگی از بدهی BNPL در سیستم‌های سنتی اعتبارسنجی دیده نمی‌شود.
«فایکو» (FICO) در سال ۲۰۲۵ اعلام کرد قصد دارد مدل‌های امتیاز اعتباری جدیدی ارائه کند که داده‌های BNPL را نیز در نظر بگیرند. با این حال، بسیاری از شرکت‌های این حوزه هنوز اطلاعات وام‌های خود را به دفاتر اعتبارسنجی گزارش نمی‌کنند.
همین موضوع باعث شکل‌گیری چیزی شده که گاهی «بدهی شبح» یا Phantom Debt نامیده می‌شود؛ بدهی‌ای که در بسیاری از آمارهای سنتی اقتصاد و اعتبار مصرف‌کنندگان دیده نمی‌شود.
بانک فدرال رزرو ریچموند سال گذشته خطر سیستماتیک این بازار را فعلاً «محدود» ارزیابی کرد، اما هشدار داد در صورت ادامه رشد بدون کنترل، این ریسک‌ها می‌توانند افزایش پیدا کنند.
Flex می‌گوید از زمان تأسیس در سال ۲۰۱۹ تاکنون نزدیک به ۴۰ میلیارد دلار اجاره برای حدود ۳ میلیون مستأجر تأمین مالی کرده است. امتیاز اعتباری میانه مشتریان این شرکت کمتر از ۶۰۰ و در محدوده ضعیف و پرریسک است.
این شرکت ماهانه ۶ دلار هزینه ثابت دریافت می‌کند و ۳ درصد مبلغ وام به همراه هزینه پردازش را نیز از مشتری می‌گیرد. در مقابل، دیرکرد یا بهره مرکب دریافت نمی‌کند و تا زمانی که بدهی قبلی تسویه نشود، اعتبار تازه ارائه نمی‌دهد.
حتی مدیران این صنعت نیز اذعان دارند رشد BNPL بخشی از فشار اقتصادی خانوارها را منعکس می‌کند. «رایان متکالف» (Ryan Metcalf)، معاون امور عمومی Flex، می‌گوید این شرکت نمی‌تواند مشکل درآمد یا گرانی اجاره را حل کند؛ بلکه فقط می‌تواند فاصله زمانی میان موعد هزینه‌ها و زمان دریافت درآمد را مدیریت کند.
در نتیجه، BNPL دیگر فقط ابزاری برای خرید کالا نیست. برای بخشی از خانوارهای آمریکایی، این خدمات به راهی برای پرداخت هزینه‌های ضروری تبدیل شده‌اند؛ تغییری که هم جذابیت این صنعت را نشان می‌دهد و هم فشار مالی فزاینده بر مصرف‌کنندگان را.
صادرات خودروهای برقی چین رکورد زد؛ به ازای هر دو فروش داخلی، یک خودرو صادر می‌شود
تلگرام می‌خواهد با دامنه .gram به کاربران آدرس وب و سایت‌های ساخته‌شده با هوش مصنوعی بدهد
سکوت کارکنان نشانه رضایت نیست؛ مدیران باید این ۳ سوال را بپرسند
از حق انتخاب تا نوآوری؛ هزینه‌های پنهان انحصار در اقتصاد دیجیتال
نظرات کاربران