بهترین دارو برای کیست تخمدان یک نسخه‌ی ثابت نیست؛ درمان با نوع و اندازه‌ی کیست، سن، علائم و برنامه‌ی بارداری تغییر می‌کند. قرص‌های ضدبارداری ترکیبی مانند ال‌دی یا فرآورده‌های حاوی دروسپیرنون، پروژستین‌ها، مسکن‌های ضدالتهاب و در PCOS متفورمین رایج هستند؛ اسپیرونولاکتون و سیپروترون نیز فقط برای علائم افزایش آندروژن کاربرد دارند. هیچ‌یک را بدون ارزیابی و تجویز متخصص زنان مصرف نکنید.
بیشتر کیست‌های ساده و عملکردی پیش از یائسگی با سونوگرافی و پیگیری برطرف می‌شوند و قرص ضدبارداری، برخلاف تصور رایج، کیست موجود را سریع‌تر کوچک نمی‌کند؛ ممکن است فقط احتمال تشکیل بعضی کیست‌های جدید را کاهش دهد. متفورمین، اسپیرونولاکتون و مکمل‌ها برای «سندرم تخمدان پلی‌کیستیک» یا PCOS مطرح هستند، نه برای هر توده‌ای که در سونوگرافی کیست نامیده شده است.
در آندومتریوما، درمان هورمونی بیشتر درد و عود پس از جراحی را کنترل می‌کند؛ کیست‌های درموئید، سیست‌آدنوم و توده‌های پیچیده معمولاً با مکمل از بین نمی‌روند. بنابراین بهترین قرص برای کیست تخمدان پس از تشخیص نوع ضایعه انتخاب می‌شود، نه با شنیدن تجربه‌ی دیگران.
انواع کیست تخمدان جدول بهترین داروهای کیست تخمدان بهترین داروهای هورمونی برای کیست تخمدان قرص‌های ضدبارداری ترکیبی؛ ال‌دی، اچ‌دی و فرآورده‌های حاوی دروسپیرنون پروژستین‌ها؛ دیدروژسترون، مدروکسی‌پروژسترون و دینوژست متفورمین؛ گلوکوفاژ و نام‌های ژنریک اسپیرونولاکتون و سیپروترون استات؛ داروهای ضدآندروژن بهترین مکمل‌ها و داروهای گیاهی برای کیست تخمدان مایواینوزیتول و دی‌کایرواینوزیتول ویتامین D امگا ۳ منیزیم زینک یا روی
برای انتخاب بهترین دارو برای کیست تخمدان، ابتدا باید نام دقیق یافته‌ی سونوگرافی را بدانیم:
کیست ساده‌ی کوچک و بی‌علامت معمولاً درمان فوری نمی‌خواهد؛ درد ناگهانی شدید، استفراغ، تب یا ضعف ممکن است نشانه‌ی پیچ‌خوردگی یا پارگی باشد.
جدول بهترین داروهای کیست تخمدان
جدول زیر کاربرد واقعی داروها را نشان می‌دهد. بهترین دارو برای کیست تخمدان ممکن است فقط مسکن، درمان هورمونی آندومتریوز یا متفورمین برای PCOS باشد. آزیترومایسین و فلوکونازول درمان کیست نیستند و قرص هورمونی نیز کیست ساده‌ی موجود را حل نمی‌کند.
انتخاب داروهای هورمونی باید پس از بررسی فشارخون، سابقه‌ی لخته، میگرن، سیگار، بیماری کبدی، عملکرد کلیه و احتمال بارداری انجام شود. اسپیرونولاکتون نیز به پایش پتاسیم نیاز دارد و مصرف متفورمین در نارسایی شدید کلیه می‌تواند خطرناک باشد.
بهترین داروهای هورمونی برای کیست تخمدان
قرص‌های ضدبارداری ترکیبی؛ ال‌دی، اچ‌دی و فرآورده‌های حاوی دروسپیرنون
این قرص‌ها با مهار تخمک‌گذاری، چرخه را منظم می‌کنند و در PCOS به خون‌ریزی نامنظم، آکنه و موهای زائد کمک می‌رسانند؛ در آندومتریوز نیز درد را کاهش می‌دهند. بااین‌حال مرور کاکرین و راهنمای RCOG نشان می‌دهد برای یک کیست عملکردی موجود، قرص ترکیبی روند ناپدیدشدن را سریع نمی‌کند؛ پس بهترین قرص برای کیست تخمدان فقط زمانی عنوان درستی است که هدف، پیشگیری از کیست‌های جدید یا کنترل علائم هورمونی باشد.
سابقه‌ی لخته، میگرن با اورا، فشارخون کنترل‌نشده و سیگار انتخاب را محدود می‌کند. داروی نسخه‌ای را فقط از داروخانه و با نسخه تهیه کنید و هیچ برنامه‌ای برای مصرف قرص ال‌دی، اچ‌دی، یاسمین، دروسبلا یا محصولات مشابه را از نسخه‌ی فرد دیگری کپی نکنید.
پروژستین‌ها؛ دیدروژسترون، مدروکسی‌پروژسترون و دینوژست
این نام‌ها هم‌معنا نیستند. دیدروژسترون و مدروکسی‌پروژسترون برای خون‌ریزی نامنظم، آمنوره یا محافظت از آندومتر تجویز می‌شوند؛ نه برای حل‌کردن هر کیست. دینوژست بیشتر در آندومتریوز کاربرد دارد و با سرکوب نسبی استروژن و فعالیت بافت آندومتریوز، درد را کم می‌کند و در برخی بیماران آندومتریوما را کوچک‌تر می‌سازد.
پروژستین‌ها برای درد آندومتریوز و درمان هورمونی طولانی‌مدت را برای پیشگیری از عود پس از جراحی در فردی که فعلاً قصد بارداری ندارد توصیه می‌شود. لکه‌بینی، تغییر خلق، حساسیت پستان و سردرد ممکن است رخ دهد. نسخه‌ی دوست یا برنامه‌ی اینترنتی، جای زمان‌بندی پزشک را نمی‌گیرد؛ به‌ویژه چون نحوه‌ی مصرف دوفاستون، مدروکسی‌پروژسترون و دینوژست یکسان نیست.
متفورمین؛ گلوکوفاژ و نام‌های ژنریک
متفورمین داروی هورمونی نیست، اما چون خیلی‌ها شنیده‌اند که بهترین دارو برای کیست تخمدان است، جایگاه آن را روشن می‌کنیم. این دارو حساسیت به انسولین را بهتر می‌کند. بیشتر برای ویژگی‌های متابولیک، اضافه‌وزن یا خطر دیابت مطرح می‌شود؛ قرص ترکیبی برای هیرسوتیسم و چرخه‌ی نامنظم معمولاً ترجیح دارد.
متفورمین کیست فولیکولی، درموئید یا آندومتریوما را درمان نمی‌کند. تهوع و اسهال شایع‌اند و گاهی با شروع تدریجی یا مصرف همراه غذا کمتر می‌شوند؛ در نارسایی شدید کلیه خطر اسیدوز لاکتیک مطرح است.
اسپیرونولاکتون و سیپروترون استات؛ داروهای ضدآندروژن
این داروها «ضدکیست» نیستند. اسپیرونولاکتون برای موهای زائد یا آکنه‌ی مقاوم در PCOS و همراه با پیشگیری مطمئن از بارداری به کار می‌رود. سیپروترون استات نیز اثر ضدآندروژنی دارد و در برخی قرص‌های ترکیبی موجود است، اما به‌دلیل خطرات عروقی و محدودیت‌های ایمنی باید برای موارد منتخب حفظ شود.
اسپیرونولاکتون می‌تواند پتاسیم را بالا ببرد و در بیماری کلیوی یا مصرف هم‌زمان داروهای افزایش‌دهنده‌ی پتاسیم نیازمند پایش است؛ در بارداری نیز به‌سبب احتمال اثر بر تکامل جنین پسر مصرف نمی‌شود. بنابراین حضور نام این داروها در فهرست بهترین قرص برای کیست تخمدان، فقط وقتی قابل دفاع است که تشخیص واقعی PCOS و هدف درمان هیرسوتیسم یا آکنه باشد.
بهترین مکمل‌ها و داروهای گیاهی برای کیست تخمدان
بهترین مکمل برای کیست تخمدان فقط می‌تواند کمبود تغذیه‌ای یا بخشی از اختلال متابولیک PCOS را هدف بگیرد؛ شواهدی نداریم که مکمل‌های زیر کیست ساده، درموئید یا سیست‌آدنوم را حل کنند. پس لیست زیر به‌معنای تأیید درمانی نیست. مکمل را پس از بررسی آزمایش‌ها، بارداری، بیماری‌های زمینه‌ای و داروهای هم‌زمان انتخاب کنید.
مایواینوزیتول و دی‌کایرواینوزیتول
این ترکیبات در پیام‌رسانی انسولین نقش دارند و شاید بعضی شاخص‌های PCOS را بهتر کنند؛ توجه کنید که مایواینوزیتول با IP6 یا اینوزیتول هگزا‌فسفات یکی نیست و نباید ادعاهای آن‌ها را جایگزین یکدیگر کنیم. در دوران اقدام به بارداری، دوز فولات فرآورده‌های ترکیبی را با پزشک هماهنگ کنید.
اصلاح کمبود ویتامین D برای استخوان و عضله مهم است؛ تحقیقات تازه درباره PCOS، بهبودهای کوچکی در بعضی شاخص‌های مقاومت به انسولین، التهاب و آندروژن‌ها گزارش کرده‌اند، اما نتایج یکدست نیست و این ویتامین درمان مستقل کیست محسوب نمی‌شود.
دوز را بهتر است بر پایه‌ی آزمایش 25-OH-D تعیین کنیم؛ مصرف طولانی‌مدت دوزهای بالا می‌تواند کلسیم خون را افزایش دهد و در موارد شدید به کلیه آسیب برساند. بهترین مکمل ویتامین دی برای کیست تخمدان مکملی نیست که بیشترین عدد روی جعبه را دارد؛ مکملی است که کمبود واقعی را با دوز ایمن اصلاح می‌کند.
EPA و DHA ممکن است تری‌گلیسیرید و برخی نشانگرهای التهاب را در PCOS بهتر کنند، ولی نتایج درباره‌ی انسولین و هورمون‌ها همسو نیست. از این رو قرص امگا 3 را مکمل سلامت متابولیک می‌دانیم، نه بهترین دارو برای کیست تخمدان.
منیزیم در عملکرد عصبی–عضلانی و متابولیسم گلوکز نقش دارد و اثر معناداری بر عوامل قلبی‌متابولیک و هورمونی پیدا نشده است. بنابراین استفاده از قرص منیزیم زمانی منطقی‌تر است که کمبود، دریافت غذایی ناکافی، میگرن یا گرفتگی عضله با ارزیابی حرفه‌ای مطرح باشد؛ نه برای کوچک‌کردن کیست.
ترکیبات سیترات و اکسید ممکن است مشکل اسهال ایجاد کنند؛ در بیماری کلیوی و همراه بعضی آنتی‌بیوتیک‌ها یا لووتیروکسین، نظر پزشک ضروری است. منیزیم برای کیست تخمدان نباید ما را از این واقعیت دور کند که شواهد فعلی از اثر مستقیم آن بر کیست حمایت نمی‌کنند.
روی برای عملکرد ایمنی، پوست و مو ضروری است و برخی مطالعات در مورد اثر آن روی PCOS، بهبودهایی در ریزش مو، هیرسوتیسم یا شاخص‌های متابولیک گزارش کرده‌اند؛ بااین‌حال حجم شواهد برای معرفی آن به‌عنوان بهترین مکمل برای کیست تخمدان کافی نیست.
دوز زیاد و طولانی می‌تواند کمبود مس، کم‌خونی یا ناراحتی گوارشی ایجاد کند و زینک با بعضی آنتی‌بیوتیک‌ها تداخل جذب دارد. در زمان خرید قرص زینک مقدار «روی المنتال» را بررسی کنید؛ روی و زینک یک ماده‌اند و محصولات لاغری با نام مشابه، جای مکمل روی را نمی‌گیرند. زمانی که آزمایش یا الگوی تغذیه شما کمبود این ماده را مطرح نمی‌کند، مصرف دوزهای بالا لزوماً نتیجه‌ی بهتری برای پوست، مو یا علائم PCOS نمی‌سازد.
نظرات کاربران