به گزارش شبکه اطلاع‌رسانی طلا و ارز، بازار کار ایران در سال‌های اخیر شکل تازه‌ای به خود گرفته است. رانندگان اسنپ و تپسی، پیک‌های تحویل غذا، فریلنسرهای دیجیتال و فروشندگان اینستاگرامی، بخش بزرگی از نیروی کار شهری را تشکیل می‌دهند. این گروه برخلاف کارمندان رسمی، هیچ کارفرمای ثابتی ندارند و همین موضوع، مسیر بیمه‌شدن آن‌ها را با ابهام روبه‌رو کرده است.
ایرنا در گزارشی که روز جمعه ۲۱ اوت (۳۰ مرداد) منتشر کرد، از شکاف میان رشد مشاغل پلتفرمی و ساختار بیمه‌ای کشور خبر داد. ساختار فعلی بیمه تأمین اجتماعی بر پایه رابطه سنتی کارفرما و کارمند بنا شده است. در این ساختار، کارفرما بخشی از حق بیمه را می‌پردازد و بخش دیگر از حقوق کارمند کسر می‌شود. مشاغل پلتفرمی و آزاد چنین رابطه‌ای ندارند. به همین دلیل، بسیاری از فعالان این حوزه یا اصلاً بیمه نمی‌شوند یا ناچار به پرداخت حق بیمه اختیاری با نرخ بالاتر می‌شوند.
چرا این شکاف اهمیت دارد
نبود پوشش بیمه‌ای برای این گروه، پیامدهای مستقیمی برای زندگی روزمره آنان دارد. بازنشستگی، درمان و مستمری از کارافتادگی، سه رکن اصلی بیمه اجتماعی است که بدون سابقه پرداخت منظم، غیرقابل دسترس می‌ماند. برای خانواری که تنها از محل رانندگی آنلاین یا فریلنسری امرار معاش می‌کند، هر حادثه یا بیماری می‌تواند به‌سرعت به یک بحران مالی تبدیل شود.
داده‌ها نشان می‌دهد شمار فعالان اقتصاد پلتفرمی در ایران هر سال رشد کرده است. این روند با رشد متناظر در پوشش بیمه‌ای همراه نبوده است. به بیان دیگر، بخش قابل‌توجهی از نیروی کار کشور عملاً خارج از چتر حمایتی تأمین اجتماعی فعالیت می‌کند.
راهکارهای پیشنهادی برای پوشش بیمه‌ای
کارشناسان بازار کار، طراحی طرح‌های بیمه‌ای مبتنی بر پلتفرم را یکی از راهکارهای محتمل می‌دانند. در این مدل، شرکت‌های پلتفرمی مانند اپلیکیشن‌های حمل‌ونقل یا تحویل کالا، بخشی از حق بیمه کاربران خود را مستقیم از تراکنش‌ها کسر می‌کنند. این مبلغ سپس به سازمان تأمین اجتماعی واریز می‌شود. چنین سازوکاری در برخی کشورها برای رانندگان و پیک‌های آنلاین اجرا شده است.
فشار برای اصلاح این ساختار، تنها از سوی فعالان اقتصاد پلتفرمی نیست. تداوم رشد این بخش از بازار کار، بدون تعیین تکلیف بیمه‌ای، می‌تواند در بلندمدت بار مالی سنگینی بر دوش صندوق‌های بازنشستگی و نظام رفاهی کشور بگذارد. کارشناسان معتقدند هر چه اصلاح ساختار بیمه‌ای دیرتر انجام شود، هزینه جبران آن در آینده بیشتر خواهد بود.
نظرات کاربران