مشهورترین باگ کامپیوتری واقعا یک حشره بود

در سال ۱۹۴۷ پیداشدن یک شب‌پره در کامپیوتر مارک ۲، اصطلاح قدیمی باگ را به یکی از مشهورترین نمادهای رفع خطا در تاریخ فناوری تبدیل کرد.

وقتی برنامه‌نویسان امروز از «باگ» صحبت می‌کنند، منظورشان معمولاً خطا یا نقصی در نرم‌افزار است؛ اما یکی از مشهورترین نمونه‌های تاریخ این واژه، واقعاً به یک حشره مربوط می‌شود. در ۹ سپتامبر ۱۹۴۷، مهندسان مشغول کار روی کامپیوتر Harvard Mark II متوجه اختلال در عملکرد دستگاه شدند و پس از بررسی، یک شب‌پره را پیدا کردند که میان یکی از رله‌های دستگاه گیر کرده بود.

اعضای تیم، حشره را از دستگاه خارج کردند، آن را به دفتر ثبت وقایع Mark II چسباندند و کنارش نوشتند:First actual case of bug being found (نخستین مورد واقعیِ پیداشدن یک باگ / حشره). همین اتفاق بعدها به یکی از معروف‌ترین داستان‌های تاریخ کامپیوتر تبدیل شد و حتی همان صفحه از دفترچه اکنون در مجموعه‌ی موزه‌ی ملی تاریخ آمریکا در مؤسسه اسمیتسونین نگهداری می‌شود.

واژه‌ی باگ سال‌ها قبل از این ماجرا برای اشاره به نقص‌های فنی استفاده می‌شد. توماس ادیسون در دهه‌ی ۱۸۷۰ از باگ برای توصیف ایرادهای موجود در مدارهای الکتریکی استفاده کرده بود و مهندسان نیز پیش از ساخت کامپیوترهای مدرن، همین اصطلاح را برای مشکلات فنی به کار می‌بردند. بنابراین، حشره‌ی مارک ۲ منشأ واژه‌ی «باگ» نبود؛ بلکه مشهورترین نمونه‌ای بود که معنای تحت‌اللفظی‌اش را به واقعیت تبدیل کرد.

گریس هاپر ، ریاضی‌دان و برنامه‌نویسی که در پروژه‌ی مارک ۲ حضور داشت، بعدها این داستان را در سخنرانی‌هایش بارها نقل کرد و به محبوبیت اصطلاح «باگ» و «دیباگ» کمک کرد. البته برخلاف روایت رایج، دفترچه‌ای که حشره در آن چسبانده شده بود ظاهراً دفتر شخصی هاپر نبود. به همین دلیل، دقیق‌تر است بگوییم هاپر در مشهورشدن این داستان نقش مهمی داشت، نه اینکه با قطعیت او را کشف‌کننده‌ی آن حشره بدانیم.

امروز اصطلاح دیباگ (یعنی پیداکردن و برطرف‌کردن خطاهای یک سیستم یا برنامه)، یکی از اصلی‌ترین واژه‌های دنیای نرم‌افزار است؛ واژه‌ای که هرچند داستانش با یک شب‌پره‌ی گیرکرده در یک کامپیوتر بزرگ و قدیمی آغاز نشد، اما آن حشره باعث شد معنایش برای همیشه در تاریخ فناوری ماندگار شود.