«روز وب‌گردها»؛ ۳۵ سال پیش در چنین روزی دسترسی عمومی به وب شروع شد

۱ شهریور، نماد آغاز دسترسی عمومی به شبکه‌ی جهانی وب است؛ فناوری نوپایی از سازمان سرن که با آزادسازی به ستون ارتباطات جهان بدل شد.

۲۳ آگوست ۱۹۹۱ (۱ شهریور ۱۳۷۰) را معمولاً به‌عنوان Internaut Day یا روز وب‌گردها گرامی می‌دارند؛ تاریخی که در آن دسترسی به World Wide Web برای کاربران خارج از سازمان اروپایی پژوهش‌های هسته‌ای (CERN) امکان‌پذیر شد.

باید توجه داشت وب در این روز «اختراع» یا برای نخستین‌بار ایجاد نشد. تیم برنرز لی وب را در ۱۹۸۹ در سرن ابداع کرد، نخستین وب‌سایت و سرور تا پایان ۱۹۹۰ راه افتاد و نرم‌افزار وب در ۶ آگوست ۱۹۹۱ روی اینترنت معرفی شد. در واقع، ۲۳ آگوست تاریخی است که به‌طور نمادین آغاز دسترسی کاربران جدید به وب محسوب می‌شود.

نخستین وب‌سایت جهان با آدرس info.cern.ch به خودِ پروژه‌ی World Wide Web اختصاص داشت و توضیح می‌داد وب چیست، چگونه می‌توان به اسناد دسترسی پیدا کرد و چطور یک سرور وب راه‌اندازی کرد. وب‌سایت مذکور در یک کامپیوتر NeXT در دفتر برنرز لی اجرا می‌شد؛ همان کامپیوتری که کد نخستین مرورگر و سرور وب نیز روی آن توسعه یافت. روی این دستگاه برچسبی با این مضمون چسبانده شده بود: «این ماشین یک سرور است؛ خاموشش نکنید!»

اما آنچه وب را واقعاً به پدیده‌ای جهانی تبدیل کرد، رایگان و عمومی‌شدنش بود. سرن در ۳۰ آوریل ۱۹۹۳ (۱۰ اردیبهشت ۱۳۷۲) نرم‌افزار وب را در مالکیت عمومی قرار داد و بعد آن را با مجوزی آزاد منتشر کرد؛ تصمیمی که موانع استفاده و توسعه‌ی وب را از میان برداشت و زمینه را برای رشد سریع سایت‌ها، مرورگرها و خدمات آنلاین فراهم کرد. نخستین سرور وب خارج از اروپا در اواخر ۱۹۹۱ در آزمایشگاه SLAC آمریکا راه‌اندازی شد.

از آن وبِ بسیار ساده تا اینترنت امروزی فاصله‌ای شگفت‌انگیز طی شده است. صفحه‌ی نخستین وب تنها مجموعه‌ای از متن و لینک‌های ساده بود، درحالی‌که امروز وب بستری برای ویدیو، تجارت الکترونیکی، شبکه‌های اجتماعی، رایانش ابری و سرویس‌های هوش مصنوعی است.

حتی خود سرن نیز تأکید می‌کند که طراحی ساده، استانداردهای باز و تصمیم این سازمان برای آزاد کردن فناوری، از عوامل اصلی تبدیل وب به یکی از مهم‌ترین زیرساخت‌های ارتباطی جهان بوده‌اند.