به گزارش شبکه اطلاع‌رسانی طلا و ارز، بورس انرژی ایران گزارش عملکرد بازار برق خود در سال ۱۴۰۴ را منتشر کرد. طبق این گزارش، این بازار دیگر صرفاً محل ثبت معامله نیست و نقش زیرساخت کشف قیمت و بستر سرمایه‌گذاری را نیز ایفا می‌کند.
کشف قیمت یعنی قیمت واقعی یک کالا از رقابت میان هزاران خریدار و فروشنده به دست می‌آید، نه از یک تصمیم اداری. در بازار برق این یعنی نرخ هر کیلووات‌ساعت برق صنعتی، حاصل رقابت مستقیم خریداران و فروشندگان در بورس است. این نرخ هنوز مستقیم به قبض خانگی مردم راه پیدا نمی‌کند، اما مسیر آینده قیمت‌گذاری برق را نشان می‌دهد.
در یک سوی این بازار نیروگاه‌ها قرار دارند که برق تولیدی خود را عرضه می‌کنند. در سوی دیگر صنایع بزرگ برق‌بر مانند فولاد، سیمان و پتروشیمی ایستاده‌اند که برق مورد نیاز خط تولید را از طریق قرارداد خریداری می‌کنند. همین رقابت باعث می‌شود قیمت برق واقعی‌تر از نرخ‌های تکلیفی سال‌های گذشته باشد.
سرمایه‌گذاری تازه در سایه برق
بورس انرژی جدای از کشف قیمت، مسیر تازه‌ای برای سرمایه‌گذاری هم باز کرده است. صندوق‌ها و سرمایه‌گذاران می‌توانند از طریق ابزارهای مالی مبتنی بر برق، در تأمین مالی نیروگاه‌ها و طرح‌های تولید انرژی مشارکت کنند. بازدهی این ابزارها به جای سود بانکی ثابت، به عملکرد واقعی بازار برق وابسته است.
نکته‌ای برای تازه‌واردان بازار
برای کسانی که تازه وارد بازار سرمایه شده‌اند، بازار برق با نمادهای معمول بورس اوراق بهادار تفاوت دارد. حجم هر قرارداد در این بازار بزرگ است و بیشتر برای خریداران صنعتی و نهادی طراحی شده است. با رشد این بازار، احتمال طراحی ابزارهای ساده‌تر برای سرمایه‌گذاران خرد نیز وجود دارد.
بورس انرژی ایران فعالیت خود را از سال ۱۳۹۱ آغاز کرد و در کنار برق، بازارهایی برای نفت، فرآورده‌های نفتی و گاز طبیعی نیز راه‌اندازی کرده است. هدف اصلی این بورس، شفاف‌سازی قیمت حامل‌های انرژی و کاهش رانت ناشی از قیمت‌گذاری دستوری بوده است.
گزارش سال ۱۴۰۴ نشان می‌دهد این هدف به‌تدریج در حال تحقق است. با این حال، فاصله میان بازار عمده‌فروشی برق و قبض خانگی مصرف‌کنندگان همچنان باقی است. اثر نهایی این تحول بر هزینه‌های خانوار، به تصمیم‌های آینده دولت درباره تعرفه برق بستگی دارد.
نظرات کاربران