پلاک‌خوان فلاک (Flock Safety) یک سامانه پیشرفته و سراسری از دوربین‌های خودکار ثبت پلاک خودرو است که با هدف شناسایی مجرمان و خودروهای سرقتی در معابر شهری و شهرک‌ها نصب می‌شود. این فناوری با استفاده از هوش مصنوعی، علاوه بر خواندن دقیق حروف و ارقام پلاک، مشخصات ظاهری خودرو نظیر رنگ، مدل، تغییرات بدنه و حتی برچسب‌های پشت شیشه را ثبت و در یک شبکه ابری ذخیره می‌کند. دسترسی پلیس به این سامانه امکان ردگیری لحظه‌ای مسیر حرکت هر شهروند را فراهم می‌سازد. به تازگی اسناد فاش‌شده نشان می‌دهد که یک افسر پلیس در ایالت جورجیای آمریکا با سوءاستفاده از این ابزار قدرتمند، ده‌ها بار موقعیت مکانی شریک عاطفی سابق خود و فرد دیگری را مخفیانه ردیابی کرده است.
جزئیات پرونده تعقیب مخفیانه در اداره پلیس آلفارتا
بر اساس اسناد بازرسی داخلی، داستین بوزو (Dustin Bozzo) که به عنوان گشت انتظامی در حومه آلفارتا (Alpharetta) در ایالت جورجیا فعالیت می‌کرد، سامانه‌های پلاک‌خوان فلاک را به ابزاری برای تعقیب شخصی بدل کرده بود. این مامور ۵۶ بار پلاک خودروی همکار و شریک زندگی سابقش را بدون مجوز قانونی جستجو کرد تا مسیرهای رفت‌وآمد او را زیر نظر بگیرد. ماجرا زمانی پیچیده‌تر شد که بوزو با دیدن خودروی یک افسر دیگر در نزدیکی محل حضور همسر سابقش، ۲۹ بار نیز خودروی آن همکار را در سامانه ردگیری کرد. این تجسس غیرقانونی نقض صریح پروتکل‌های امنیتی بود و اداره پلیس پس از تکمیل تحقیقات، این افسر خاطی را وادار به استعفا و پرونده را به بخش تحقیقات جنایی ارجاع داد.
روش دور زدن نظارت و ثبت دلایل ساختگی در سامانه
سیستم‌های ردیابی عمومی برای پیشگیری از تخلف، پیش از هر جستجو از کاربر می‌خواهند دلیل موجه قانونی برای بررسی پلاک را ثبت کند. داستین بوزو برای دور زدن این لایه امنیتی، در اغلب موارد گزینه‌هایی چون «فرد تحت تعقیب» یا «تخلف رانندگی» را به شکل صوری انتخاب می‌کرد تا به داده‌ها دسترسی پیدا کند. او در جریان بازجویی‌ها ادعا کرد این گزینه‌ها را فقط به عنوان یک کلید سریع و بدون انگیزه آسیب‌رسانی ثبت می‌کرده است. ثبت انگیزه‌های ساختگی در پایگاه‌های داده پلیس نشان داد که تکیه بر خوداظهاری ماموران نمی‌تواند مانع سوءاستفاده‌های شخصی شود. اسناد نشان می‌دهد او حتی پس از تصادف همسر سابقش، ۱۸ بار پلاک خودروی دایی او را نیز ردیابی کرده بود.
ابعاد گسترده سوءاستفاده از دوربین‌های پلاک‌خوان در سراسر آمریکا
ماجرای پلیس جورجیا یک رویداد منفرد نیست و ابعاد این معضل فراتر از یک تخلف محلی به نظر می‌رسد. در ایالت‌های مختلف آمریکا دست‌کم ۴۵ پرونده مستند ثبت شده که در آن‌ها ماموران انتظامی از دوربین‌های پلاک‌خوان فلاک برای پاییدن شریک‌های عاطفی فعلی یا گذشته خود بهره برده‌اند. برخلاف افراد عادی که پس از جدایی به بررسی شبکه‌های اجتماعی بسنده می‌کنند، ماموران پلیس ابزاری در اختیار دارند که نقشه کامل جابه‌جایی‌های فیزیکی افراد را آشکار می‌کند. این شبکه متمرکز پلاک‌خوانی با تحلیل حجم عظیمی از داده‌های رفت‌وآمد، بستری فراهم می‌سازد که یک انگیزه کوچک کنجکاوی به سرعت به جرایم سنگین نقض حریم خصوصی شهروندان تبدیل شود.
مکانیسم فنی تحلیل الگوهای حرکتی در شبکه فلاک
دوربین‌های فلاک صرفاً تصاویر پلاک‌ها را ثبت نمی‌کنند، بلکه داده‌ها را با الگوریتم‌های یادگیری ماشین ترکیب می‌کنند تا الگوهای حرکتی غیرعادی یا مسیرهای تکراری را بیابند. این سامانه با ثبت زمان، تاریخ، زاویه دید و شناسه دوربین، اثر انگشت دیجیتالی کاملی از خودرو در خیابان‌ها می‌سازد و حتی امکان همبستگی زمانی را دارد؛ یعنی نشان می‌دهد کدام خودروها در زمان‌های مختلف در کنار یکدیگر در حال تردد بوده‌اند. فناوری پردازش تصویر و الگوریتم‌های ردیابی هم‌مکانی به مامور اجازه داد تا بدون تعقیب فیزیکی، همزمانی تردد خودروی شریک سابق و همکار دیگرش را کشف کند. چنین قابلیت‌های فنی، پتانسیل کنترل نامحسوس را به سطحی فراتر از نظارت‌های مرسوم ارتقا داده است.
بازتاب نظارت فراگیر و سایه پارانویا در تاریخ سینما
وسوسه تماشای پنهانی و سوءاستفاده از ابزارهای استراق سمع و نظارت، دهه‌ها پیش در آثار کلاسیک سینمایی به تصویر کشیده شده است. فیلم ماندگار «مکالمه» ساخته فرانسیس فورد کوپولا (The Conversation) و شاهکار «زندگی دیگران» (The Lives of Others) دقیقاً تنهایی، بیماری سوءظن و سقوط اخلاقی افرادی را نشان دادند که کنترل تجهیزات شنود و ردیابی را در دست داشتند. در دنیای واقعی نیز در اختیار داشتن فناوری‌های پیشرفته نظارتی بدون سازوکارهای نظارتی بیرونی، مرز میان وظیفه حرفه‌ای و وسواس‌های بیمارگونه روانی را از بین می‌برد. بررسی روان‌شناختی این پرونده‌ها اثبات می‌کند که دسترسی کنترل‌نشده به داده‌های مردم، حتی مجریان قانون را نیز دچار توهم مالکیت بر سرنوشت دیگران می‌کند.
نظرات کاربران