به گزارش شبکه اطلاع‌رسانی طلا و ارز، در تحلیل‌های اقتصادی ایران، مفهومی به نام «پول پرقدرت» جایگاه ویژه‌ای دارد. این پول همان چیزی است که بانک مرکزی مستقیماً خلق می‌کند و پایه پولی یا پول ذخیره نیز نامیده می‌شود. اهمیت آن برای مردم عادی این است که هر تغییر در این پایه، دیر یا زود روی قیمت کالاها و ارزش پول ملی اثر می‌گذارد.
پشتوانه این پول چیست
پول پرقدرت با دارایی‌های بانک مرکزی پشتیبانی می‌شود؛ دارایی‌هایی مانند ذخایر ارزی، طلا و مطالبات از دولت و بانک‌ها. به همین دلیل این پول از نظر تحلیلی «باارزش‌تر» از سپرده‌های عادی نزد بانک‌های تجاری تلقی می‌شود. اما این ارزش نظری، به معنای ثبات قدرت خرید آن در بازار نیست.
نکته دوم و مهم‌تر، نقش این پول در خلق نقدینگی کل کشور است. بانک‌های تجاری با دریافت هر واحد از پول پرقدرت، می‌توانند چند برابر آن تسهیلات و سپرده جدید بسازند. این فرآیند در ادبیات اقتصادی «ضریب فزاینده پولی» نام دارد؛ یعنی نسبت نقدینگی کل به پایه پولی. هرچه این ضریب یا خود پایه پولی رشد بیشتری داشته باشد، حجم نقدینگی در اقتصاد سریع‌تر بالا می‌رود.
رابطه با تورم و جیب مردم
افزایش پایه پولی، به‌ویژه وقتی از محل استقراض دولت از بانک مرکزی باشد، معمولاً با فاصله چند ماهه به رشد نقدینگی و سپس تورم منتهی می‌شود. داده‌های تاریخی اقتصاد ایران نشان می‌دهد در سال‌هایی که رشد پایه پولی شتاب گرفته، نرخ تورم نیز با تأخیر افزایش یافته است. این یعنی برای مخاطب عادی، رصد پایه پولی می‌تواند نشانه‌ای زودهنگام از مسیر آینده قیمت‌ها باشد.
کارشناسان اقتصادی تأکید دارند نامگذاری «پرقدرت» صرفاً به جایگاه این پول در ساختار خلق پول اشاره دارد، نه به قدرت خرید پایدار آن. در شرایطی که رشد پایه پولی بدون افزایش متناسب تولید ناخالص داخلی رخ دهد، فشار تورمی محتمل‌ترین سناریو خواهد بود. این موضوع یکی از دلایل اصلی نگرانی تحلیلگران درباره روند بلندمدت ارزش ریال است.
با این حال، رابطه پایه پولی و تورم خطی و آنی نیست و عوامل دیگری مانند انتظارات تورمی، نرخ ارز و سیاست‌های ارزی نیز در این معادله نقش دارند. به همین دلیل، تحلیل دقیق وضعیت اقتصادی نیازمند بررسی همزمان چند متغیر است، نه تکیه صرف بر یک شاخص.
نظرات کاربران