به گزارش شبکه اطلاع‌رسانی طلا و ارز، در سال‌های اخیر بخش قابل‌توجهی از سرمایه در اقتصاد ایران به‌جای ورود به خط تولید، راهی بازار ارز، طلا، زمین و سایر دارایی‌ها شده است. توضیح رایج برای این پدیده «سفته‌بازی مردم» است، اما این توضیح فقط بخشی از واقعیت را نشان می‌دهد و علت اصلی ماجرا را پنهان می‌کند.
داده‌های تورمی نشان می‌دهد وقتی نرخ سود بانکی از نرخ تورم پایین‌تر بماند، نرخ بهره واقعی منفی می‌شود. خوب که چی؟ یعنی پول نقد در بانک هر سال بخشی از ارزش واقعی خود را از دست می‌دهد، حتی با احتساب سود سپرده. در چنین شرایطی، نگه‌داشتن سرمایه در دارایی‌هایی مانند طلا یا ارز که هم‌سو با تورم رشد می‌کنند، برای بسیاری از خانوارها و سرمایه‌گذاران گزینه‌ای منطقی‌تر از سپرده‌گذاری یا سرمایه‌گذاری تولیدی به‌نظر می‌رسد.
چرا تولید جذابیت خود را از دست می‌دهد
راه‌اندازی ۱ واحد تولیدی به سرمایه بلندمدت، مجوزهای متعدد و تحمل ریسک‌های عملیاتی نیاز دارد و بازگشت سرمایه معمولاً چند سال طول می‌کشد. در مقابل، خرید سکه، دلار یا یک قطعه زمین، ریسک اجرایی و بروکراسی کم‌تری دارد و در دوره‌های نوسان قیمت، سود سریع‌تری می‌سازد. فشار فروش بر دارایی‌های مولد و رشد مستمر تقاضا برای دارایی‌های جایگزین، دو روی یک سکه‌اند.
نوسان نرخ ارز نقش تعیین‌کننده‌ای در این معادله دارد. وقتی نرخ دلار در بازه‌ای کوتاه چند بار تغییر جهت می‌دهد، پیش‌بینی هزینه مواد اولیه، دستمزد و قیمت تمام‌شده برای تولیدکننده دشوار می‌شود. این بی‌ثباتی، ریسک سرمایه‌گذاری در تولید را بالا می‌برد و در مقابل، جذابیت دارایی‌هایی را که ارزش‌شان مستقیماً با دلار حرکت می‌کند افزایش می‌دهد.
نتیجه برای اقتصاد و مردم
این جابه‌جایی سرمایه پیامد مستقیمی برای زندگی روزمره دارد. کاهش سرمایه‌گذاری در تولید می‌تواند رشد اشتغال را کند کند و در بلندمدت عرضه کالا را محدود سازد، در حالی که تقاضای اضافی برای طلا و ارز، قیمت همین دارایی‌ها را نیز تحت فشار صعودی نگه می‌دارد. به این ترتیب حلقه‌ای شکل می‌گیرد که در آن گران‌شدن دارایی‌ها، انگیزه بیش‌تری برای دوری از تولید می‌سازد.
کارشناسان اقتصادی معتقدند اصلاح این روند به تغییر در متغیرهای بنیادی نیاز دارد، نه صرفاً توصیه به سرمایه‌گذاران. متعادل‌شدن نرخ بهره واقعی، کاهش نوسانات ارزی و افزایش بازدهی قابل پیش‌بینی در تولید از جمله عواملی است که می‌تواند تعادل میان تولید و دارایی‌های جایگزین را تغییر دهد. تا فراهم‌شدن این شرایط، رفتار فعلی سرمایه‌گذاران را می‌توان واکنشی منطقی به محیط اقتصادی موجود دانست.
نظرات کاربران