بریکس عبور از دلار را کلید زد؛ ایران چه سهمی دارد؟

به گزارش شبکه اطلاع‌رسانی طلا و ارز، اجلاس وزرای اقتصاد و روسای بانک‌های مرکزی بریکس روز پنجشنبه، ۱۰ سپتامبر (۱۹ شهریور)، در هند برگزار شد. بیانیه پایانی این نشست با اجماع همه اعضا تصویب شد. محور اصلی این سند، گسترش استفاده از ارز‌های محلی به‌جای دلار در تجارت میان اعضا بود.

این توافق شامل ایران، هند، چین، روسیه، برزیل و دیگر اعضای بریکس می‌شود. برای مخاطب عادی، معنای این خبر آن است که بخشی از تجارت جهانی می‌تواند به‌تدریج از دلار فاصله بگیرد. چنین روندی در بلندمدت بر عرضه و تقاضای دلار در بازار‌های جهانی اثر می‌گذارد. با این حال، اثر مستقیم و فوری آن بر بازار ارز داخلی ایران هنوز محدود است.

چرا ارز‌های محلی؟

وزیر امور اقتصادی و دارایی ایران در این نشست گفت بیانیه پایانی با محوریت همکاری‌های اقتصادی، ارز‌های محلی، سرمایه‌گذاری و توسعه زیرساخت‌ها به تصویب رسید. تصویب با اجماع به این معناست که هیچ‌یک از اعضا با متن نهایی مخالفتی نداشت. بخشی از این سند نیز به توسعه نظام‌های پرداخت داخلی اختصاص دارد. این نظام‌ها ابزارهای جایگزینی برای انتقال پول میان بانک‌های عضو هستند و وابستگی به شبکه‌های بین‌المللی رایج را کم می‌کنند.

بریکس امروز ۱۰ کشور از جمله برزیل، روسیه، هند، چین، آفریقای جنوبی، ایران، مصر، اتیوپی، امارات و عربستان سعودی را در بر می‌گیرد. جمعیت مجموع این کشور‌ها از ۳.۵ میلیارد نفر عبور می‌کند، یعنی نزدیک به ۴۵ درصد جمعیت جهان. سهم بریکس از تولید ناخالص داخلی جهان نیز نزدیک به ۳۰ درصد برآورد می‌شود. به همین دلیل، هر تغییری در نظام پرداخت میان این کشور‌ها می‌تواند اثری فراتر از یک منطقه محدود داشته باشد.

این خبر چه ربطی به جیب مردم دارد؟

این تصمیم به‌تنهایی نرخ دلار در بازار داخلی ایران را تغییر نمی‌دهد. نرخ ارز داخلی بیشتر به عرضه و تقاضای داخلی، انتظارات تورمی و سیاست‌های ارزی بانک مرکزی وابسته است. افزایش حجم مبادلات با ارز‌های محلی می‌تواند این روند را تقویت کند. در آن صورت، بخشی از تجارت خارجی ایران با شرکای بریکس می‌تواند بدون نیاز مستقیم به دلار تسویه شود.

بحث کاهش وابستگی تجارت بریکس به دلار موضوع تازه‌ای نیست و از چند سال گذشته در نشست‌های این گروه مطرح شده است. اعضا پیش‌تر نیز بر ضرورت توسعه سازوکارهای مالی مستقل از دلار تاکید کرده‌اند. با این حال، این ایده هنوز به یک سامانه پرداخت واحد و فراگیر برای همه اعضا نرسیده است. کارشناسان محتمل‌ترین سناریو را پیشرفت تدریجی این فرآیند در چند سال آینده می‌دانند، نه تغییری یک‌شبه.