به گزارش شبکه اطلاع‌رسانی طلا و ارز، مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهور ایران، روز جمعه، ۱۱ سپتامبر (۲۰ شهریور)، در جمع اعضای گروه بریکس گفت توسعه استفاده از ارزهای ملی در تجارت میان این کشورها یکی از مهم‌ترین گام‌های پیش‌رو است. او افزود این گام باید همراه با ساخت ابزارهایی برای مدیریت ریسک ارزی و تسویه متقابل پیش برود. به گفته او، نظام مالی کنونی جهان به‌دلیل تکیه بر چند ارز محدود، در برابر شوک‌های سیاسی آسیب‌پذیر است.
بریکس نام گروهی از اقتصادهای نوظهور است که با برزیل، روسیه، هند، چین و آفریقای جنوبی شکل گرفت و در سال‌های اخیر با پیوستن کشورهای دیگر گسترش یافته است. این گروه بخش بزرگی از جمعیت و تولید ناخالص داخلی جهان را در بر می‌گیرد. محور سخن پزشکیان این است که تجارت میان این کشورها به‌جای دلار یا یورو، با پول رسمی هر کشور انجام شود.
ریسک ارزی و تسویه متقابل یعنی چه؟
ریسک ارزی به نوسان ارزش یک پول در برابر پول‌های دیگر گفته می‌شود؛ نوسانی که می‌تواند سود یک معامله تجاری را از بین ببرد. تسویه متقابل هم یعنی پرداخت و دریافت مستقیم پول میان دو کشور، بدون عبور از یک ارز واسط مانند دلار. اگر این ساز و کار اجرا شود، دو کشور عضو بریکس می‌توانند کالا مبادله کنند و حساب را با پول خودشان تسویه کنند.
این طرح در کوتاه‌مدت اثر مستقیمی بر نرخ دلار یا قیمت طلا در بازار داخلی ایران ندارد. اهمیت آن در جهت‌گیری بلندمدت اقتصاد جهانی است؛ کاهش تدریجی وابستگی به دلار به‌عنوان ارز غالب تجارت بین‌الملل. کشورهایی که با تحریم یا تنش سیاسی مواجه‌اند، انگیزه بیشتری برای این نوع همکاری دارند.
پیشینه دلارزدایی در بریکس
بحث کاهش نقش دلار در تجارت میان اعضای بریکس تازه نیست و دست‌کم از چند سال گذشته در دستور کار این گروه قرار دارد. کشورهایی مانند روسیه و چین پیش‌تر توافق‌های دوجانبه‌ای برای تسویه با پول ملی امضا کرده‌اند. ایران نیز از سال ۱۴۰۲ به‌عنوان عضو رسمی به این گروه پیوسته و بارها بر لزوم کاهش وابستگی به دلار تاکید کرده است.
اجرای کامل این طرح با چالش‌های جدی روبه‌رو است. تبدیل‌پذیری محدود برخی ارزهای ملی، نبود زیرساخت بانکی مشترک و تفاوت در سیاست‌های ارزی کشورهای عضو از جمله موانع پیش‌رو است. به همین دلیل، تحلیلگران این مسیر را فرآیندی تدریجی و چندساله می‌دانند، نه تغییری فوری در نظام مالی جهانی.
نظرات کاربران