پیشروی سریع نیروهای انصارالله یمن در امتداد ساحل دریای سرخ و تصرف بندر مخا، شهر ذُباب و جزیره راهبردی میون (پریم) در میانه تنگه باب‌المندب، موازنه جنگ در یمن را به‌شدت تغییر داده است. این تحول در حالی رخ می‌دهد که تنگه هرمز نیز در متن جنگ ایران و آمریکا با اختلال جدی روبه‌روست و عربستان سعودی اکنون با تهدید هم‌زمان مسیرهای اصلی و جایگزین صادرات نفت خود مواجه شده است. ریاض روز جمعه مواضع حوثی‌ها را در مخا بمباران کرد، اما تاکنون نشانه‌ای از توقف پیشروی آنان دیده نمی‌شود.
چهار منبع در دولت مورد حمایت عربستان در یمن به رویترز گفته‌اند نیروهای حوثی روز جمعه به جزیره میون، معروف به پریم، رسیده‌اند؛ جزیره‌ای آتشفشانی که تقریباً در میانه باب‌المندب قرار گرفته و این تنگه را به دو مسیر کشتیرانی تقسیم می‌کند. نیروهای دولت یمن پیش از ورود حوثی‌ها از جزیره عقب‌نشینی کردند. حوثی‌ها همچنین شهر ساحلی ذُباب، روبه‌روی جزیره، را تصرف کرده‌اند. یک روز پیش‌تر نیز بندر استراتژیک مخا به دست آنان افتاد.
با این پیشروی، انصارالله اکنون بخش عمده ساحل یمنی دریای سرخ تا ورودی باب‌المندب و جزایر مهم این منطقه را در اختیار دارد. خبرگزاری رویترز می‌نویسد که این تحولات توان حوثی‌ها برای کنترل و تهدید کشتیرانی را به‌شدت افزایش داده است؛ اما عبور و مرور بین‌المللی از باب‌المندب به طور کامل متوقف نشده است. حوثی‌ها نیز اعلام کرده‌اند کشتی‌های غیرسعودی همچنان می‌توانند عبور کنند و هدف محدودیت‌های آنان، کشتی‌ها و نفتکش‌های مرتبط با عربستان است.
اهمیت این تحول برای بازار انرژی بسیار فراتر از یمن است. باب‌المندب راه دریای عرب و خلیج عدن به دریای سرخ و سپس کانال سوئز است و بخش مهمی از تجارت میان آسیا و اروپا از آن عبور می‌کند. عربستان در ماه‌های اخیر، به دلیل ناامنی در هرمز، بیش از گذشته به مسیر دریای سرخ و بندر ینبع متکی شده بود. اکنون همان مسیر نیز در معرض فشار مستقیم قرار گرفته است. قیمت نفت در پی تشدید جنگ از مرز ۱۰۰ دلار در هر بشکه عبور کرده و هزینه حمل نفت با نفتکش‌های بزرگ نیز به رکوردهای تازه رسیده است.
بحران برای ریاض با یک تحول دیگر شدیدتر شده است. خط لوله شرق–غرب عربستان، که نفت مناطق شرقی این کشور را بدون عبور از هرمز به ساحل دریای سرخ منتقل می‌کند، پس از حمله به چند ایستگاه پمپاژ از مدار خارج شده است. به گفته مقام‌های آمریکایی که سی‌ان‌ان و رویترز به آنها استناد کرده‌اند، ارزیابی اولیه نشان می‌دهد پهپادهای مهاجم از خاک عراق برخاسته‌اند؛ اما هنوز مسئولیت حمله به طور قطعی مشخص نشده است. این خط لوله ظرفیت انتقال حدود چهار تا پنج میلیون بشکه نفت در روز را دارد و یکی از مهم‌ترین راه‌های عربستان برای دور زدن هرمز محسوب می‌شود.
در بعد نظامی، عربستان روز جمعه مواضع حوثی‌ها در مخا را بمباران کرد و منابع دولتی یمن از آماده‌سازی یک ضدحمله زمینی و هوایی سخن گفته‌اند. هم‌زمان، گزارش‌هایی در واشنگتن منتشر شده که محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان، روز پنجشنبه دو بار با دونالد ترامپ تماس گرفته و خواستار حملات مستقیم آمریکا علیه حوثی‌ها شده است. مقام‌های آمریکایی گفته‌اند واشنگتن فعلاً از ورود مستقیم به جنگ یمن خودداری کرده و کمک اطلاعاتی و هدف‌گیری را در اختیار ریاض قرار می‌دهد.
پیشروی انصارالله همچنین بحران داخلی جبهه مخالفان آن را آشکار کرده است. نیروهای وابسته به دولت یمن در برابر حمله حوثی‌ها از چند موضع مهم عقب نشستند و مسئولیت سقوط مخا به موضوع مناقشه تبدیل شده است. توکل کرمان، برنده یمنی جایزه صلح نوبل، خواستار برکناری و محاکمه طارق صالح، فرمانده نیروهای «مقاومت ملی»، شده است. هم‌زمان رهبران جدایی‌طلب جنوب، عربستان را متهم می‌کنند که با تضعیف نیروهای جنوبی و اختلاف با متحدان سابق خود، جبهه ضدحوثی را از درون فرسوده کرده است.
پیامد انسانی دور تازه جنگ نیز سنگین است. بر اساس آمار سازمان بین‌المللی مهاجرت که گاردین منتشر کرده، بیش از ۵۰۰ نفر کشته و حدود ۴۶ هزار نفر آواره شده‌اند. نبردهای اخیر شدیدترین درگیری‌ها در یمن از زمان آتش‌بس سال ۲۰۲۲ به شمار می‌روند و نگرانی‌ها درباره بازگشت این کشور به یک جنگ داخلی تمام‌عیار افزایش یافته است.
وزارت خارجه جمهوری اسلامی در نخستین واکنش مفصل خود به تحولات اخیر یمن، بدون اشاره مستقیم به تصرف میون یا مخا، بر «استقلال، حاکمیت ملی و یکپارچگی سرزمینی یمن» تأکید و اعلام کرد مسائل این کشور با «ادامه محاصره و یارکشی نظامی» حل نمی‌شود. تهران خواستار ازسرگیری گفت‌وگو بر مبنای نقشه راه مورد توافق شده و گفته است برای میانجی‌گری آمادگی دارد. این موضع در حالی اعلام شده که مقام‌های جمهوری اسلامی همچنان تأکید می‌کنند انصارالله از تهران دستور نمی‌گیرد و یک بازیگر مستقل یمنی است.
رسانه‌های نزدیک به حکومت ایران، اما تحولات میدان را بسیار صریح‌تر و با لحنی پیروزمندانه پوشش داده‌اند. خبرگزاری صداوسیما گزارش کرده با تسلط انصارالله بر جزیره میون، باب‌المندب «به طور کامل تحت اشراف نیروهای دولت صنعا» قرار گرفته و هم‌زمان از فرار نیروهای وابسته به عربستان به سوی عدن خبر داده است. این رسانه همچنین از آغاز دوباره فعالیت بندر مخا تحت کنترل صنعا و وعده تخفیف تا ۵۰ درصدی هزینه‌های بندری، گمرکی و مالیاتی برای جذب کشتی‌ها خبر داده است.
تسنیم نیز از چند روز پیش پیشروی انصارالله را به عنوان تغییری راهبردی در موازنه باب‌المندب دنبال کرده و با استناد به رسانه‌های اسرائیلی نوشته بود که این تنگه در حال قرار گرفتن «در قبضه انصارالله» است.
نظرات کاربران