بازار داغ خرید میلی گرمی طلا

دانیال امینی / بر اساس آمار مطرح‌شده، حدود ۸۰ درصد فروش پلتفرم‌های آنلاین طلا مربوط به معاملات کمتر از یک گرم است؛ یعنی معاملاتی که ارزش آنها در مقطع فعلی حدود ۲۰ میلیون تومان یا کمتر برآورد می‌شود. اهمیت این عدد در آن است که نشان می‌دهد مشتری بازار آنلاین لزوماً سرمایه‌گذار بزرگ یا فعال حرفه‌ای بازار طلا نیست. بخش قابل توجهی از این مشتریان همان گروهی هستند که پیش از توسعه پلتفرم‌های آنلاین، برای خرید قطعات سبک طلا به طلافروشی‌ها و بازار طلای دست‌دوم مراجعه می‌کردند. به بیان دیگر، بازار آنلاین طلا در حال جذب بخشی از همان تقاضای خردی است که پیش‌تر در بازار سنتی حضور داشت. البته این به معنای حذف یا پایان کار بازار سنتی نیست، اما نشان می‌دهد شکل دسترسی مردم به طلا تغییر کرده است. مشتری امروز بیش از گذشته به دنبال خرید با مبالغ کوچک، امکان مقایسه قیمت، دسترسی در هر ساعت شبانه‌روز و حذف بخشی از هزینه‌ها و محدودیت‌های خرید حضوری است. این تحول را باید در بستر شرایط اقتصادی کشور نیز بررسی کرد. طلا برای بخش قابل توجهی از خانوارها تنها یک کالای زینتی نیست؛ بلکه ابزاری برای حفظ ارزش دارایی در برابر تورم و کاهش قدرت خرید پول محسوب می‌شود. زمانی که قیمت طلا افزایش پیدا می‌کند و خرید قطعات بزرگ برای خانوار دشوارتر می‌شود، طبیعی است که تقاضا به سمت قطعات کوچک‌تر حرکت کند. پلتفرم‌های آنلاین نیز دقیقاً همین تقاضای خرد را هدف گرفته‌اند و امکان خرید مقادیر بسیار کم طلا را فراهم کرده‌اند.

طلای خرد؛ تصویری از قدرت خرید خانوار

رواج معاملات زیر یک گرم، پیش از آنکه صرفاً یک موفقیت تجاری برای پلتفرم‌های آنلاین باشد، تصویری از تغییر وضعیت قدرت خرید خانوار ایرانی نیز ارائه می‌دهد. زمانی خرید طلای چند گرمی برای بخش بزرگ‌تری از جامعه امکان‌پذیر بود، اما افزایش قیمت طلا باعث شده ورود به این بازار برای بسیاری از مردم به خریدهای بسیار کوچک محدود شود. در چنین شرایطی، فناوری یک امکان جدید ایجاد کرده است: خرید تدریجی. فردی که نمی‌تواند یک قطعه طلای چند گرمی بخرد، می‌تواند با مبلغی کمتر وارد بازار شود و در دفعات مختلف مقدار بیشتری طلا خریداری کند. همین قابلیت می‌تواند طلا را از کالایی که نیازمند پرداخت مبلغ نسبتاً بزرگ در یک مرحله است، به یک دارایی قابل خرید با مبالغ کوچک تبدیل کند. این تغییر رفتار را نباید دست‌کم گرفت. بازارهای مالی و سرمایه‌گذاری در سراسر جهان زمانی توسعه بیشتری پیدا می‌کنند که دسترسی به آنها برای گروه‌های بیشتری از جامعه امکان‌پذیر شود. پلتفرم‌های آنلاین طلا نیز با کاهش حداقل مبلغ ورود، عملاً بخشی از موانع ورود به بازار را کاهش داده‌اند. اما نکته مهم این است که این تحول در فضای رقابتی شکل گرفته است. بازار سنتی طلا سابقه طولانی، اعتبار، شناخت مشتری و تجربه دارد و بسیاری از مردم همچنان خرید حضوری را ترجیح می‌دهند. طلافروش برای مشتری تنها فروشنده نیست؛ در بسیاری از موارد مشاور، خریدار طلای قدیمی و فردی مورد اعتماد خانواده است. بنابراین تصور اینکه توسعه پلتفرم‌های آنلاین به سرعت بازار سنتی را کنار خواهد زد، چندان واقع‌بینانه نیست. آنچه در حال رخ دادن است بیشتر شبیه تغییر توازن میان دو مدل فروش است. بخشی از مشتریان به سمت آنلاین حرکت می‌کنند، بخشی همچنان به بازار سنتی وفادار می‌مانند و گروهی نیز احتمالاً از هر دو روش استفاده خواهند کرد. مشتری ممکن است طلای زینتی خود را از فروشگاه خریداری کند، اما برای پس‌اندازهای کوچک و خریدهای سرمایه‌ای از پلتفرم آنلاین استفاده کند. در این میان، رقم ۸۰ درصد معاملات زیر یک گرم یک پیام مهم برای بازار دارد: بازار آنلاین بیش از آنکه در حال رقابت مستقیم برای مشتریان ثروتمند باشد، در حال تصاحب بازار طلای خرد است. این همان بازاری است که سال‌ها در اختیار طلافروشی‌های محلی و بازار سنتی قرار داشت.

رقابت واقعی بر سر اعتماد مردم است