به گزارش اطلاع با ما ، بازار گوشت قرمز در ایران طی ماه‌های اخیر با چالش‌های متعددی مواجه بوده است. از یک سو، قیمت‌ها در خرده‌فروشی‌ها از مرز ۲ میلیون تومان عبور کرده و از سوی دیگر، کارشناسان تأکید دارند که کمبودی در تولید و عرضه دام وجود ندارد. این تناقض، پرسش اصلی این گزارش است: اگر تولید داخلی کافی است، چرا قیمت‌ها همچنان بالاست؟
بر اساس آمار و اظهارات مسئولان، مصرف سالانه گوشت قرمز در کشور حدود یک میلیون تا یک میلیون و ۱۰۰ هزار تن است که بیش از ۹۰۰ هزار تن آن از تولید داخل و مابقی از واردات تأمین می‌شود. مصرف ماهانه حدود ۶۵ تا ۷۰ هزار تن و تولید ماهانه حدود ۵۰ تا ۵۵ هزار تن است که کسری ۱۰ تا ۱۵ هزار تن در ماه باید از طریق واردات جبران شود. اما از ابتدای سال تاکنون تنها ۱۶ تا ۱۷ هزار تن گوشت وارد شده است.
جدول خلاصه وضعیت تولید، مصرف و واردات گوشت قرمز
مصرف سالانه ۱ تا ۱.۱ میلیون تن تولید سالانه داخلی بیش از ۹۰۰ هزار تن مصرف ماهانه ۶۵ تا ۷۰ هزار تن تولید ماهانه ۵۰ تا ۵۵ هزار تن کسری ماهانه ۱۰ تا ۱۵ هزار تن واردات از ابتدای سال ۱۶ تا ۱۷ هزار تن نیاز به گوشت صنعتی کمتر از ۱۰۰ هزار تن
علت اصلی گرانی؛ ضعف نظارت، نه کمبود تولید
افشین صدر دادرس، مدیرعامل اتحادیه دام سبک، با بیان اینکه مشکلی در تولید و عرضه دام نداریم، گفت:
«در حال حاضر عرضه دام به وفور در حال انجام است به‌طوری که میزان عرضه بیش از تقاضاست.»
وی با اشاره به زایش‌های پاییز دام سبک که تا اواسط آبان ادامه دارد، افزود: «با اضافه شدن زایش‌های پاییز به جمعیت تولید، کمبودی در عرضه گوشت داخل نداریم.»
صدردادرس علت اصلی گرانی را سوءمدیریت دولت و ضعف در نظارت‌ها عنوان کرد و گفت:
«ضعف در نظارت‌ها منجر به فاصله چشمگیر قیمت از درب کشتارگاه تا توزیع در بازار است که تمامی این موارد به زیان تولیدکننده و مصرف‌کننده است.»
زنجیره قیمت گوشت قرمز از دامداری تا خرده‌فروشی:
قیمت دام زنده ۶۷۰,۰۰۰ تومان لاشه درب کشتارگاه ۱,۴۰۰,۰۰۰ تا ۱,۴۵۰,۰۰۰ تومان
خرده‌فروشی بالای ۲,۰۰۰,۰۰۰ تومان
چرا فاصله قیمت از کشتارگاه تا خرده‌فروشی این‌قدر زیاد است؟
بر اساس اظهارات کارشناسان، قیمت دام و گوشت قرمز در مغازه‌ها هیچ سنخیتی با یکدیگر ندارد. میانگین قیمت هر کیلو دام ۶۷۰ هزار تومان است که بر این اساس، لاشه درب کشتارگاه باید ۱ میلیون و ۴۰۰ تا ۱ میلیون و ۴۵۰ هزار تومان عرضه شود و با سود منطقی به مصرف‌کننده برسد. اما متأسفانه به دلیل فاصله چشمگیر قیمت‌ها، هر کیلو گوشت بالای ۲ میلیون تومان به دست مصرف‌کننده می‌رسد.
عوامل مؤثر بر این فاصله قیمتی:
ضعف در نظارت بر خرده‌فروشی‌ها
عدم شفافیت در زنجیره توزیع
هزینه‌های جانبی حمل‌ونقل و بسته‌بندی
سود غیرمتعارف برخی واسطه‌ها
چالش‌های تولیدکنندگان دام
مرتضی معتمد، مدیرکل دفتر بازرگانی داخلی وزارت جهاد کشاورزی، با اشاره به ظرفیت‌های تولید گوشت قرمز در کشور گفت:
«ایران از اقلیم مناسبی برای تولید گوشت دام سبک برخوردار است، اما خشکسالی، کاهش منابع آبی و افت کیفیت مراتع، صنعت دامپروری کشور را با چالش‌های جدی مواجه کرده است.»
به گفته وی، کاهش مراتع و افزایش وابستگی دامداری‌های بسته به نهاده‌های وارداتی، از جمله عواملی است که هزینه تولید را افزایش داده و در مقاطعی، صنعت دام را با مشکلات جدی مواجه کرده است.
چالش‌های اصلی تولیدکنندگان:
وابستگی به نهاده‌های وارداتی
نگرانی برای نیمه دوم سال؛ افزایش مصرف و نوسان ارز
رضا سالمی، دبیر انجمن فرآورده‌های خام دامی، با اشاره به آینده بازار گوشت گفت:
«در ۶ ماهه دوم سال با استمرار وضعیت فعلی شاهد افزایش قیمت گوشت و فرآورده‌های گوشتی در بازار خواهیم بود.»
وی افزود: «در نیمه دوم سال با بازگشایی دانشگاه‌ها و مدارس و عادی شدن شرایط کشور، میزان گوشت فعلی جوابگوی نیاز کشور را نمی‌دهد.»
نگرانی‌های اصلی برای نیمه دوم سال:
۱. افزایش مصرف با بازگشایی مدارس و دانشگاه‌ها ۲. نوسانات نرخ ارز و تأثیر آن بر قیمت واردات ۳. کاهش تمایل واردکنندگان به دلیل نگرانی از تخصیص ارز ۴. تأثیر محاصره دریایی بر هزینه‌های حمل و نقل ۵. افزایش قیمت سایر محصولات پروتئینی مانند مرغ و تخم‌مرغ
چالش واردکنندگان؛ تخصیص ارز و نوسان نرخ
سالمی با اشاره به دغدغه واردکنندگان گفت:
«دولت باید با تعیین تکلیف ارز واردات گوشت با حداقل زمان ارز تخصیص بدهد چراکه این نگرانی در واردکنندگان وجود دارد که با ورود و ترخیص کالا، چنانچه منتظر تخصیص ۲ تا ۳ ماهه ارز باشند، همین امر موجب شده تا آنها اقدام به واردات نکنند.»
وی افزود: «این نگرانی در واردکننده وجود دارد که قیمت ارز در تالار مبادله بالا رود و واردکنندگانی که کالا را آوردند، متحمل زیان شوند، از این رو بحث واردات مغفول مانده و تجار تمایلی به واردات ندارند.»
قیمت جهانی و قیمت تمام‌شده گوشت وارداتی:
قیمت جهانی گوشت گوسفند ۶.۵ تا ۷ دلار قیمت تمام‌شده گوشت بره وارداتی ۸.۵ تا ۹ دلار
تأثیر محاصره دریایی بر واردات گوشت
سالمی با اشاره به تأثیر محاصره دریایی بر واردات گوشت قرمز تصریح کرد:
«سال‌هاست با تحریم‌ها روبرو هستیم، از این رو در تأمین زنجیره کالاهای اساسی که وارداتی است با ۲ مشکل مواجه هستیم که مسئله نخست آن خرید و پرداخت وجه است، اما در شرایط فعلی به دلیل محاصره دریایی واردات کالا باید از مسیرهای جدید انجام شود که براین اساس مشکلی در تأمین گوشت نداریم و تنها محاصره دریایی قیمت تمام‌شده کالا را به‌واسطه افزایش هزینه‌های حمل تحت تأثیر قرار می‌دهد.»
راهکارهای تعادل بازار گوشت قرمز
بر اساس اظهارات کارشناسان، تقویت تولید، کاهش هزینه‌های تأمین مالی، ایجاد بازار مطمئن برای دامدار و تشدید نظارت‌ها می‌تواند منجر به ایجاد آرامش بازار و تعادل قیمت شود.
تقویت تولید داخلی حمایت از دامداران و کاهش وابستگی به واردات کاهش هزینه‌های تأمین مالی تسهیل دسترسی دامداران به نقدینگی ایجاد بازار مطمئن برای دامدار تضمین خرید و کاهش ریسک تولید واردات هدفمند برای مصارف صنعتی و جبران کسری تشدید نظارت‌ها کنترل قیمت از کشتارگاه تا خرده‌فروشی
تعیین تکلیف ارز واردات تخصیص سریع ارز به واردکنندگان
این گزارش بر پایه بررسی‌های تحریریه اطلاع باما و مرور داده‌های منتشرشده در رسانه‌های کشور تنظیم شده است.
نظرات کاربران