بازدهی ۶۶ هزار درصدی و بحران نقدینگی؛ ترکیه ۱۳۰ صندوق را منحل کرد

به گزارش شبکه اطلاع‌رسانی طلا و ارز و به نقل از پورتال کامپاریک لهستان، صندوقی وابسته به شرکت مدیریت دارایی «ترا پورتفوی» در ترکیه طی ۳ سال بازدهی بیش از ۶۶ هزار درصد ثبت کرد. این بازدهی چشمگیر در شرایطی به دست آمد که تورم بالا و افت ارزش لیر، سرمایه‌گذاران ترکیه‌ای را به‌دنبال دارایی‌های محافظ ارزش می‌فرستاد؛ اما همین صندوق اکنون در مرکز یکی از جدی‌ترین بحران‌های نقدینگی بازار سرمایه ترکیه قرار گرفته است.

دارایی‌های تحت مدیریت صندوق‌های ترا پورتفوی به حدود ۳۶۶ میلیارد لیر ترکیه، معادل تقریبی ۶٫۵۳ میلیارد یورو می‌رسید. ۲ شرکت مدیریت دارایی دیگر به نام‌های پوسولا پورتفوی و آتلاس پورتفوی نیز در اجرای به‌موقع درخواست‌های بازخرید واحدهای سرمایه‌گذاران با مشکل مواجه شدند. ناتوانی در پرداخت پول سرمایه‌گذاران، نخستین نشانه آشکار این بحران بود.

هم‌زمان با این مشکلات، شاخص بورس استانبول ۱۰۰ در چند جلسه معاملاتی متوالی نزدیک به ۱۲ درصد افت کرد. این افت نشان می‌دهد فروش اضطراری دارایی‌ها برای تامین نقدینگی، فشار قابل توجهی به کل بازار سهام ترکیه وارد کرده است.

راز بازدهی ۶۶ هزار درصدی و بازگشت ناگهانی آن

بر اساس گزارش کامپاریک، راز بازدهی بالای این صندوق در تمرکز سرمایه‌گذاری بر گروهی محدود از سهام کوچک ترکیه با حجم معاملات و شناوری پایین بود. در دوره‌ای که تورم بالا سرمایه‌گذاران را به‌سمت دارایی‌های محافظ ارزش سوق می‌داد، حتی خرید مبالغ نسبتا کم در این سهام کم‌حجم می‌توانست قیمت‌ها را به‌شدت بالا ببرد. رشد قیمت سهام بازدهی صندوق را بهتر نشان می‌داد، بازدهی بالا سرمایه‌گذاران تازه جذب می‌کرد و ورود سرمایه جدید امکان افزایش بیشتر موقعیت‌های معاملاتی را فراهم می‌کرد.

همین چرخه در مسیر معکوس نیز به همان سرعت عمل کرد. به‌محض آنکه بخش بزرگی از سرمایه‌گذاران هم‌زمان درخواست بازپرداخت پول خود را دادند، صندوق برای فروش دارایی‌های کم‌رونق با کمبود خریدار روبه‌رو شد و قیمت‌ها سقوط کرد. مقرراتی که نهاد ناظر بازار سرمایه ترکیه در اواخر آگوست برای صندوق‌های دارای موقعیت‌های بسیار متمرکز وضع کرد نیز به این فشار دامن زد؛ صندوق‌هایی که از سقف‌های تازه فراتر رفته بودند، ناچار به کاهش سریع مالکیت خود در همین سهام کم‌معامله شدند.

واکنش نهاد ناظر؛ انحلال کنترل‌شده ۱۳۰ صندوق

نهاد ناظر بازار سرمایه ترکیه موسوم به اس‌پی‌کی، صندوق‌های تحت مدیریت ۷ شرکت را در پلتفرم معاملاتی تفاس متوقف و دستور انحلال کنترل‌شده ۱۳۰ صندوق را صادر کرد. ارزش کل پرتفوی این صندوق‌ها حدود ۸۹۱ میلیارد لیر برآورد شده و نزدیک به ۳۵۳ هزار سرمایه‌گذار در آن‌ها سهم دارند.

کمیته ثبات مالی ترکیه اعلام کرد مشکل فعلی محدود به بخشی از صنعت صندوق‌های سرمایه‌گذاری است و قابل مدیریت ارزیابی می‌شود. بانک مرکزی ترکیه نیز اقدامات تکمیلی برای تامین نقدینگی بازار در دستور کار قرار داده و نهاد ناظر بازار سرمایه هم‌زمان چند مدیر صندوق را به ظن دست‌کاری قیمت‌ها بررسی می‌کند. پرسش اصلی برای روزهای پیش رو این است که آیا فشار فروش تنها به سهام محدود می‌ماند یا به لیر ترکیه، اوراق قرضه دولتی و سایر دارایی‌های بازارهای نوظهور نیز سرایت می‌کند.