به گزارش شبکه اطلاع‌رسانی طلا و ارز، یکی از اعضای کمیسیون اقتصادی مجلس روز یکشنبه، ۲۰ سپتامبر (۲۹ شهریور)، خواستار شفافیت کامل در قیمت‌گذاری نفت خام و فرآورده‌های نفتی شد. به گفته او، سه شرط باید هم‌زمان محقق شود: قیمت‌گذاری شفاف، خرید نیاز دولت از پالایشگاه‌ها با قیمت فوب و آزاد گذاشتن صادرات در نبود تقاضای دولتی. این عضو مجلس این سه محور را نه یک خواسته صنفی، بلکه پیش‌شرط موفقیت سیاست‌های توسعه‌ای صنعت پالایش کشور توصیف کرد.
این اظهارات اهمیت دارد چون قیمت نفت خام و فرآورده‌های آن، ورودی مستقیم هزینه تمام‌شده سوخت و بسیاری از کالاهای مصرفی است. هر تغییری در نحوه قیمت‌گذاری این زنجیره، دیر یا زود بر جیب مصرف‌کننده نهایی اثر می‌گذارد.
قیمت فوب یعنی چه و چرا مهم است؟
قیمت فوب یا تحویل در مبدأ، معیاری جهانی است که هزینه حمل و بیمه را در بر نمی‌گیرد و صرفاً ارزش خود محموله را نشان می‌دهد. وقتی دولت فرآورده مورد نیاز خود را با همین قیمت از پالایشگاه‌ها بخرد، پالایشگاه‌ها دیگر مجبور به فروش زیر قیمت جهانی نیستند. این تغییر می‌تواند انگیزه سرمایه‌گذاری در ارتقای کیفیت پالایش را افزایش دهد، چون بازگشت سرمایه پالایشگاه‌ها به قیمت واقعی بازار نزدیک‌تر می‌شود.
صادرات آزاد، راهی برای جبران کمبود تقاضای داخلی
بخش دوم پیشنهاد به صادرات مربوط است. طبق این طرح، اگر دولت تقاضایی برای بخشی از فرآورده‌های تولیدی نداشته باشد، پالایشگاه‌ها باید بتوانند آن مازاد را به‌صورت قانونی صادر کنند. این مسیر برای پالایشگاه‌هایی که سال‌ها با فروش اجباری و قیمت‌های پایین‌تر از بازار جهانی درگیر بوده‌اند، منبع درآمدی تازه محسوب می‌شود.
صنعت پالایش ایران در سال‌های اخیر با چالش فرسودگی تجهیزات و کمبود سرمایه برای نوسازی روبه‌رو بوده است. طرفداران شفافیت قیمتی معتقدند نبود قیمت مرجع روشن، یکی از دلایل کند شدن سرمایه‌گذاری در این بخش بوده است.
این پیشنهاد هنوز در مرحله طرح و بحث کارشناسی است و اجرای آن نیازمند تصویب و هماهنگی میان نهادهای مسئول قیمت‌گذاری انرژی خواهد بود. تأثیر نهایی آن بر قیمت سوخت و فرآورده‌های نفتی در بازار داخلی، موضوعی است که باید در گام‌های بعدی روشن شود.
نظرات کاربران