ICTPRESS - بانک مرکزی با ابلاغ دستورالعمل جدید، امکان تأمین ارز برخی واردکنندگان از طریق صدور یا انتقال «اوراق گام ویژه» را فراهم کرد؛ به این ترتیب، متقاضیان مشمول ملزم نیستند معادل ریالی کل سفارش ارز را به‌صورت نقدی تأمین کنند.
به گزارش شبکه خبری ICTPRESS به نقل از ایبنا، بانک مرکزی مسیر تازه‌ای برای تأمین ارز بخشی از واردکنندگان ایجاد کرده است؛ مسیری که در آن بنگاه برای خرید ارز الزاماً نباید معادل ریالی کل سفارش را به‌صورت نقدی در مرکز مبادله تأمین کند.
بر اساس این دستورالعمل، تولیدکنندگان و واردکنندگان مشمول می‌توانند بهای ارز مورد نیاز خود را با صدور یا انتقال «اوراق گام ویژه» به فروشنده ارز بپردازند و فقط هزینه‌های نقل‌وانتقال و کارمزدهای ریالی را به‌صورت نقدی تأمین کنند.
دستورالعمل تأمین ارز واردکنندگان تجهیزات مرتبط با ناوگان جاده‌ای، ریلی، هوایی و دریایی از طریق اوراق گام ویژه در بستر مرکز مبادله ارز و طلای ایران به شبکه بانکی ابلاغ شده است. دامنه مشمولان از تولیدکنندگان و بازرگانان واردکننده مواد اولیه تا واردکنندگان روغن موتور، لاستیک و لوازم یدکی ناوگان سنگین و همچنین موتور و قطعات هواپیما، کشتی، لوکوموتیو و تجهیزات ریلی را دربرمی‌گیرد.
کاهش نیاز به نقدینگی برای خرید ارز
در سازوکار معمول خرید ارز، واردکننده برای انجام معامله باید منابع ریالی لازم برای ارزش سفارش ارز را تأمین کند؛ موضوعی که می‌تواند فشار نقدینگی قابل‌توجهی به بنگاه‌ها وارد کند.
دستورالعمل جدید این بخش را تغییر داده است. بر اساس آن، تأمین ارزش سفارش ارز در کیف پول ریالی متقاضی یا مؤسسه اعتباری نزد مرکز مبادله موضوعیت ندارد و وجه ریالی ارز می‌تواند از طریق اوراق گام ویژه پرداخت شود. در نتیجه، بنگاه همچنان باید هزینه‌های نقل‌وانتقال و کارمزدهای ریالی مربوط را تأمین کند، اما الزام به پرداخت نقدی کل ارزش ریالی ارز از ابتدا برداشته می‌شود.
در این مدل، بانک عامل به درخواست خریدار ارز، اوراق گام ویژه را صادر می‌کند یا اوراق موجود را به ذی‌نفعی فروشنده ارز منتقل می‌کند. معامله در بستر مرکز مبادله انجام می‌شود و گواهی تحقق معامله مرکز مبادله، مبنای عملیات بانک عامل قرار می‌گیرد.
به این ترتیب، بخشی از پرداخت ریالی معامله از نقدینگی فوری بنگاه به تعهد اعتباری بانک منتقل می‌شود و واردکننده می‌تواند منابع نقد خود را تا سررسید اوراق در اختیار داشته باشد.
اوراق گام به فرایند تأمین ارز واردات متصل شد
اوراق گام پیش از این بیشتر به‌عنوان ابزار تأمین مالی زنجیره‌ای مورد استفاده قرار می‌گرفت و امکان انتقال تعهد اعتباری بانک میان بنگاه‌ها را فراهم می‌کرد.
با دستورالعمل جدید، این ابزار به فرایند رسمی تأمین ارز واردات نیز متصل شده است. در این سازوکار، بانک اعتبار ریالی را به‌صورت وجه نقد در اختیار واردکننده قرار نمی‌دهد، بلکه با صدور یا انتقال اوراق، امکان انجام معامله ارزی را برای او فراهم می‌کند.
در نتیجه، واردکننده می‌تواند ارز مورد نیاز خود را در چارچوب تعیین‌شده تأمین کند، بدون اینکه کل معادل ریالی معامله را در زمان خرید از نقدینگی خود پرداخت کند. میزان استفاده از این ظرفیت به پذیرش اوراق از سوی فروشندگان ارز، ظرفیت اعتباری بانک‌ها و هزینه تأمین اعتبار برای بنگاه‌ها نیز بستگی خواهد داشت.
چه واردکنندگانی مشمول هستند؟
این مسیر برای همه واردکنندگان به‌صورت عمومی باز نشده و استفاده از آن به گروه‌های مشخصی محدود است. تولیدکنندگان و بازرگانان واردکننده مواد اولیه و واردکنندگان برخی اقلام مورد استفاده در حمل‌ونقل در دامنه این دستورالعمل قرار گرفته‌اند.
روغن موتور، لاستیک و لوازم یدکی ناوگان سنگین باری و مسافری جاده‌ای، موتور هواپیما، کشتی و لوکوموتیو، قطعات یدکی هواپیما و قطار و برخی تجهیزات مرتبط با ریل از جمله موارد تصریح‌شده در دستورالعمل هستند.
خرید ارز و ارسال حواله نیز باید با ثبت سفارش و عاملیت بانک صادرکننده اوراق گام ویژه انجام شود و استفاده از این مسیر به ارائه تأییدیه کتبی مدیران کل وزارتخانه ذی‌ربط نیاز دارد.
از سوی دیگر، شرکت‌های پالایشی و پتروشیمی و هلدینگ‌های مرتبط، شرکت‌های فولادی، فلزات اساسی رنگین و فرآورده‌های نفتی از استفاده از این بخشنامه به‌عنوان فروشنده ارز مستثنا شده‌اند.
قیمت ارز همچنان توافقی است
استفاده از اوراق گام به معنای تعیین اداری قیمت ارز نیست. بر اساس دستورالعمل، نرخ فروش ارز بر مبنای نرخ توافقی میان فروشنده و خریدار تعیین می‌شود و اوراق گام ویژه تنها شیوه تأمین ریال مورد نیاز برای پرداخت را تغییر می‌دهد.
بنابراین، باید میان قیمت ارز و شیوه پرداخت آن تفکیک قائل شد. این سیاست روی شیوه تأمین ریال متمرکز است و هدف آن کاهش نیاز به نقدینگی فوری بنگاه است، نه کاهش قیمت ارز.
امکان خرید ارز از طریق صدور یا انتقال اوراق گام ویژه، طبق دستورالعمل حداکثر تا شش ماه پس از ابلاغ بخشنامه برقرار است.
در این دوره، میزان پذیرش اوراق از سوی فروشندگان ارز و ظرفیت بانک‌ها برای صدور و انتقال آن از عوامل مهم در اجرای این سازوکار خواهد بود. صدور اوراق نیز مبتنی بر تعهد بانک است و بنابراین ظرفیت اعتباری و ارزیابی ریسک بانک عامل در میزان استفاده از این ابزار نقش دارد.
در صورت پذیرش این سازوکار از سوی طرف‌های معامله، اوراق گام می‌تواند بخشی از پرداخت‌های مربوط به تأمین ارز واردات را از پرداخت نقدی به پرداخت اعتباری منتقل کند و به‌عنوان یکی از ابزارهای مکمل تأمین مالی واردات مورد استفاده قرار گیرد.
نظرات کاربران