به گزارش شبکه اطلاع‌رسانی طلا و ارز، بانک مرکزی روز سه‌شنبه ۳۱ شهریور (۲۲ سپتامبر (۳۱ شهریور ۱۴۰۵)) آمار پولی پنج‌ماهه نخست سال ۱۴۰۵ را منتشر کرد. بر اساس این گزارش، حجم نقدینگی در این بازه ۱۹ درصد رشد کرده و بانک مرکزی این رقم را نشانه موفقیت برنامه‌های خود در کنترل خلق پول توسط بانک‌ها و مؤسسات اعتباری عنوان کرده است.
اما بررسی دقیق‌تر داده‌ها تصویر متفاوتی از وضعیت نقدینگی ارائه می‌دهد. عبدالناصر همتی، رئیس‌کل پیشین بانک مرکزی، با اشاره به همین آمار پنج‌ماهه یادآوری کرده که نرخ رشد نقطه‌به‌نقطه نقدینگی، یعنی مقایسه حجم پول در مرداد امسال با مرداد سال گذشته، به ۵۳ درصد رسیده است. این عدد نزدیک به ۳ برابر رقمی است که بانک مرکزی در گزارش رسمی خود برجسته کرده.
چرا دو عدد ۱۹ و ۵۳ درصد هم‌زمان درست‌اند؟
رشد ۱۹ درصدی، سرعت افزایش نقدینگی از ابتدای سال ۱۴۰۵ تا مرداد را نشان می‌دهد. رشد ۵۳ درصدی، نرخ نقطه‌به‌نقطه است و روند یک‌سال کامل را می‌سنجد. وقتی نرخ نقطه‌به‌نقطه بسیار بالاتر از نرخ از-ابتدای-سال باشد، معنایش این است که بخش بزرگی از رشد نقدینگی در ماه‌های پایانی سال گذشته اتفاق افتاده، نه در پنج‌ماهه جدید. انتخاب هرکدام از این دو عدد برای گزارش رسمی، تصویر متفاوتی از عملکرد سیاست پولی می‌سازد.
این رشد چه تأثیری روی جیب مردم دارد؟
نقدینگی در واقع حجم کل پول و شبه‌پول در اقتصاد است؛ شامل اسکناس، سپرده‌های بانکی و ابزارهای مشابه. رشد مستمر و دو رقمی این متغیر، در بلندمدت یکی از عوامل اصلی تورم و کاهش ارزش پول ملی است. برای خانوارها، این یعنی فشار مداوم بر قیمت کالاها، دلار، طلا و مسکن، حتی اگر اثر آن با تأخیر و به‌تدریج ظاهر شود.
کارشناسان تأکید می‌کنند رشد نقدینگی به‌تنهایی علت مستقیم گرانی نیست؛ سرعت گردش پول، انتظارات تورمی و حجم تولید هم در این معادله نقش دارند. با این حال، دنبال‌کردن نرخ نقطه‌به‌نقطه نقدینگی، معیار دقیق‌تری برای سنجش فشار واقعی پول بر بازارهاست تا رقم از-ابتدای-سال که می‌تواند تصویر ملایم‌تری ارائه دهد.
نقدینگی اقتصاد ایران در سال‌های اخیر همواره با نرخ‌های دو رقمی و گاه نزدیک به ۴۰ تا ۵۰ درصد رشد کرده است. بانک مرکزی بارها اعلام کرده کنترل رشد پایه پولی و نقدینگی در اولویت سیاست‌گذاری قرار دارد، اما آمار پنج‌ماهه اخیر نشان می‌دهد فاصله میان هدف‌گذاری و روند واقعی همچنان قابل‌توجه است.
نظرات کاربران