به گزارش شبکه اطلاع‌رسانی طلا و ارز، صنعت معدن یکی از بخش‌های پرظرفیت اقتصاد ایران است، اما این ظرفیت هنوز به رشد ملموس در تولید ناخالص داخلی تبدیل نشده است. به گفته فعالان این حوزه، دلیل اصلی همین یک کلمه است؛ خام‌فروشی. یعنی خارج‌کردن سنگ و کانه معدنی از کشور، پیش از آنکه در داخل به محصول فرآوری‌شده و باارزش تبدیل شود.
خام‌فروشی یعنی فروش ماده معدنی در ساده‌ترین شکل ممکن، بدون طی مراحل تبدیل به فلز، آلیاژ یا محصول نهایی. برای مخاطب عادی این موضوع یک معنای ساده دارد؛ کشور به‌جای فروش محصول نهایی گران‌قیمت، ماده اولیه ارزان می‌فروشد و سهم بزرگ‌تر سود به کشور یا شرکتی می‌رسد که آن ماده خام را فرآوری و بازفروش می‌کند.
چرا فرآوری در معادن ایران شکل نمی‌گیرد؟
فعالان صنعت معدن سه مانع اصلی را برای توسعه فرآوری برمی‌شمارند؛ فناوری، سرمایه‌گذاری و ارتباط ضعیف میان حلقه‌های زنجیره تولید. فرآوری به تجهیزات و دانش فنی روزآمد نیاز دارد که بخشی از آن هنوز در داخل کشور تولید نمی‌شود. تأمین این تجهیزات هزینه سنگینی دارد و بدون سرمایه‌گذاری پایدار، طرح‌های فرآوری در مرحله اجرا متوقف می‌مانند.
بخش دیگر مشکل، ناهماهنگی میان معدن‌کاران، صنایع پایین‌دستی و نهادهای سیاست‌گذار است. وقتی استخراج‌کننده، فرآوری‌کننده و صادرکننده در سه مسیر جدا از هم حرکت کنند، محصول نیمه‌خام همان‌جایی متوقف می‌ماند که سودآوری آن کمترین حد ممکن است. نتیجه این جدایی، خروج ماده خام از مرز کشور است، نه صادرات کالای نهایی.
راهکار پیشنهادی؛ اتصال زنجیره تولید
به گزارش پایگاه خبری معدن‌نامه، یکی از راه‌های پیشنهادی فعالان این صنعت، برگزاری نمایشگاه‌های تخصصی معدن است. این رویدادها بستری برای اتصال مستقیم سرمایه‌گذار، صاحب فناوری و بهره‌بردار معدن فراهم می‌کنند و می‌توانند فاصله میان استخراج خام و تولید محصول نهایی را کاهش دهند.
برای مخاطب عادی، این موضوع در نهایت به یک نکته ساده می‌رسد؛ هرچه سهم فرآوری داخلی در صادرات معدنی بیشتر شود، ارز حاصل از صادرات نیز افزایش می‌یابد و بخش بزرگ‌تری از آن در اقتصاد داخلی باقی می‌ماند. این موضوع در بلندمدت می‌تواند بر منابع ارزی کشور و به‌تبع آن بر قدرت خرید داخلی اثرگذار باشد، هرچند سرعت و میزان این اثر به روند سرمایه‌گذاری در فرآوری بستگی دارد.
کارشناسان تأکید می‌کنند حل این معضل، فرآیندی زمان‌بر است و به برنامه‌ریزی بلندمدت در حوزه فناوری و جذب سرمایه نیاز دارد. تا آن زمان، بخش بزرگی از ارزش واقعی ذخایر معدنی ایران همچنان در قالب ماده خام و با قیمتی پایین‌تر از ظرفیت واقعی آن، از کشور خارج می‌شود.
نظرات کاربران