هر خودرویی، حتی اگر به‌درستی سرویس شود، مجموعه‌ای از قطعات دارد که در اثر کارکرد، اصطکاک، گرما، آلودگی یا گذشت زمان فرسوده می‌شوند. این قطعات را نمی‌توان با تعمیر و نگهداری معمول برای همیشه سالم نگه داشت و در نهایت باید برای تعویض آن‌ها آماده بود. البته زمان تعویض یک قطعه برای همه خودروها یکسان نیست و دفترچه راهنمای هر خودرو، شرایط استفاده و وضعیت واقعی قطعه باید مبنا قرار گیرد. برنامه‌های سرویس خودروسازان نیز ترکیبی از بازرسی، تعویض و سرویس دوره‌ای را در نظر می‌گیرند.
روغن موتور و فیلتر روغن؛ مصرفی‌ترین اقلام خودرو
روغن موتور با گذشت زمان و کارکرد، خاصیت اولیه خود را از دست می‌دهد و آلودگی‌ها نیز در آن تجمع پیدا می‌کنند. به همین دلیل تعویض روغن و فیلتر روغن بخشی از سرویس‌های دوره‌ای خودرو است. فاصله مناسب این سرویس باید بر اساس نوع روغن، موتور و توصیه سازنده تعیین شود و نمی‌توان یک عدد ثابت را برای همه خودروها تجویز کرد.
فیلتر هوای موتور با جلوگیری از ورود گردوغبار و ذرات آلاینده به مسیر هوای ورودی، به عملکرد صحیح موتور کمک می‌کند. در محیط‌های غبارآلود ممکن است نیاز به بررسی یا تعویض آن زودتر از برنامه عادی باشد. فیلتر کابین نیز به مرور از آلودگی اشباع می‌شود و باید بر اساس برنامه سرویس و شرایط استفاده تعویض شود. خودروسازان این دو فیلتر را در برنامه‌های نگهداری دوره‌ای بسیاری از خودروها قرار می‌دهند.
لنت ترمز؛ قطعه‌ای که مقدار فرسودگی تعیین‌کننده است
لنت ترمز برخلاف روغن یا فیلتر، تاریخ یا کیلومتر مشخصی برای تعویض در تمام خودروها ندارد. میزان فرسایش آن به سبک رانندگی، ترافیک، وزن خودرو، مسیر و نوع لنت بستگی دارد؛ بنابراین باید ضخامت لنت به‌صورت دوره‌ای بررسی شود و هر زمان به حد تعیین‌شده رسید، تعویض شود. ادامه استفاده از لنت فرسوده می‌تواند به دیسک ترمز نیز آسیب بزند.
لاستیک؛ مصرفی مهم اما وابسته به شرایط
تایر نیز یک قطعه مصرفی است و آج آن به مرور کاهش پیدا می‌کند؛ اما تنها میزان آج تعیین‌کننده زمان تعویض نیست؛ ترک‌خوردگی، برآمدگی، آسیب دیواره، فرسودگی نامنظم و افزایش سن تایر نیز باید بررسی شود. فشار باد صحیح و بررسی منظم وضعیت تایر نیز از بخش‌های مهم نگهداری خودرو است.
شمع، باتری و برف‌پاک‌کن هم عمر محدودی دارند
شمع‌های موتور نیز در طول زمان فرسوده می‌شوند و زمان تعویض آن‌ها به نوع شمع و مشخصات موتور بستگی دارد. برای مثال، برخی برنامه‌های رسمی سرویس، تعویض شمع را در کیلومترهای مشخص در نظر می‌گیرند. باتری خودرو نیز یک قطعه دائمی نیست و عملکرد آن با گذشت زمان کاهش پیدا می‌کند. تیغه‌های برف‌پاک‌کن هم در اثر تابش خورشید، گرما و تماس مداوم با شیشه فرسوده می‌شوند و در صورت کاهش کیفیت پاک‌کنندگی باید تعویض شوند.
در کنار این موارد، تسمه‌های موتور، برخی سیالات، فیلتر سوخت در خودروهای مجهز به آن و قطعاتی مانند تسمه تایم نیز بسته به طراحی خودرو می‌توانند جزو اقلام دارای برنامه سرویس یا تعویض باشند. برای نمونه، برنامه‌های رسمی سرویس برخی خودروها بازرسی تسمه‌ها و تعویض برخی از آن‌ها را در فواصل مشخص در نظر می‌گیرند.
بنابراین، بهترین روش این نیست که مالک خودرو منتظر خرابی یک قطعه بماند یا برای تمام خودروها یک فهرست و کیلومتر ثابت در نظر بگیرد. دفترچه راهنمای خودرو، برنامه سرویس سازنده و بررسی وضعیت واقعی قطعات سه معیار اصلی برای تشخیص زمان تعویض هستند. مصرفی بودن یک قطعه یعنی بالاخره عمر آن به پایان می‌رسد؛ نه اینکه بتوان زمان دقیق تعویض آن را بدون توجه به شرایط خودرو تعیین کرد.
نظرات کاربران