به گزارش شبکه اطلاع‌رسانی طلا و ارز، از بامداد ۸ سپتامبر (۱۷ شهریور) نرخ بنزینی که با کارت اضطراری جایگاه‌ها عرضه می‌شود، از لیتری ۵ هزار تومان به ۱۰ هزار تومان رسید. این رقم ۱۰۰ درصد افزایش را نشان می‌دهد. در مقابل، سهمیه ۶۰ لیتری با نرخ ۱۵۰۰ تومان و سهمیه ۵۰ لیتری با نرخ ۳۰۰۰ تومان بدون تغییر ماند.
این تصمیم یک افزایش عمومی در قیمت بنزین نیست. افزایش فقط شامل «نرخ سوم» می‌شود، یعنی بنزینی که راننده خارج از سهمیه کارت سوخت شخصی خود و با کارت جایگاه می‌خرد. پس خودرویی که مصرفش در محدوده سهمیه بماند، در هزینه ماهانه سوختش تغییری نمی‌بیند. هزینه بیش‌تر متوجه کسانی است که بیش از سهمیه مصرف می‌کنند یا کارت سوخت شخصی همراه ندارند.
تفاوت سه نرخ در یک باک
فاصله سه نرخ با یک مثال ساده روشن‌تر می‌شود. پر کردن یک باک ۵۰ لیتری با نرخ اول حدود ۷۵ هزار تومان و با نرخ دوم ۱۵۰ هزار تومان هزینه دارد. همین باک با نرخ سوم تا پیش از این تغییر ۲۵۰ هزار تومان هزینه داشت. اکنون این رقم به ۵۰۰ هزار تومان رسیده است.
بر این اساس، نرخ سوم اکنون حدود ۶.۷ برابر نرخ اول و بیش از ۳ برابر نرخ دوم است. این فاصله قیمتی برای رانندگان پرمصرف انگیزه مالی ایجاد می‌کند تا از سهمیه کارت شخصی استفاده کنند. هدف اعلام‌شده سیاست‌گذار نیز همین است: هدایت مصرف به سمت سهمیه‌ها و کاهش سوخت‌گیری با کارت جایگاه.
اثر بر هزینه خانوار و قیمت‌ها
برای بیش‌تر خانوارها که مصرفشان در حد سهمیه است، اثر مستقیم این تصمیم محدود است. اثر اصلی در گروه‌هایی دیده می‌شود که به‌طور منظم بیش از سهمیه سوخت می‌زنند، مانند برخی رانندگان حمل‌ونقل درون‌شهری و مسافرکش‌ها. اگر این گروه هزینه بیش‌تر را به کرایه منتقل کنند، بخشی از اثر به مصرف‌کننده نهایی هم می‌رسد.
کارشناسان این تغییر را آزمونی برای سیاست‌گذاری مبتنی بر داده می‌دانند. داده‌های کارت‌های سوخت امکان می‌دهد تغییر رفتار مصرف پس از این افزایش سنجیده شود. نتیجه این سنجش می‌تواند نشان دهد که قیمت‌گذاری پلکانی تا چه اندازه مصرف را مهار می‌کند و آیا گام‌های بعدی در بازار سوخت بر همین الگو پیش خواهد رفت.
نظرات کاربران