جابه‌جایی ۳ میلیون تن ماده معدنی توسط کامیون‌های خودران ولوو

احسان رنجبران_ پایگاه خبری « معدن ‌نامه »: حمل‌ونقل خودران در صنعت معدن که تا چند سال قبل بیشتر در قالب پروژه‌های آزمایشی دنبال می‌شد، اکنون به مرحله بهره‌برداری عملیاتی رسیده است. شرکت Volvo Autonomous Solutions اعلام کرده ناوگان خودران این شرکت تاکنون بیش از ۳ میلیون تن ماده معدنی و مصالح را در پروژه‌های معدنی اروپا جابه‌جا کرده است. این رقم نشان می‌دهد فناوری خودران در حال تبدیل‌شدن به بخشی از عملیات واقعی معادن است.

از آزمایش تا عملیات واقعی

به گزارش International Mining ولوو اعلام کرده این حجم حمل با استفاده از راهکارهای خودران این شرکت در سایت‌های معدنی مختلف و پروژه‌های تکمیل‌شده در اروپا انجام شده است. این عملیات شامل انتقال مواد در محیط‌هایی با مسیرهای پیچیده، شیب و تونل بوده و صرفاً به محیط‌های آزمایشگاهی یا مسیرهای کاملاً کنترل‌شده محدود نشده است.

یکی از مهم‌ترین نمونه‌های این فناوری در معدن Brønnøy Kalk در نروژ اجرا می‌شود. عملیات حمل خودران در این سایت از سال ۲۰۲۳ آغاز شده و در سال ۲۰۲۵ حجم حمل خودران در آن از یک میلیون تن عبور کرده است.

در این پروژه ۹ کامیون خودران مواد استخراج‌شده را از معدن به واحد سنگ‌شکن منتقل می‌کنند. مسیر حمل حدود ۵ کیلومتر طول دارد و بخشی از آن از تونل‌های طولانی و مسیرهای دارای شیب قابل‌توجه عبور می‌کند. اجرای عملیات خودران در چنین شرایطی اهمیت بیشتری نسبت به آزمایش این فناوری در یک مسیر ساده و یکنواخت دارد زیرا کامیون باید بتواند در یک چرخه واقعی حمل، مسیر، شیب، تونل و نقاط بارگیری و تخلیه را مدیریت کند.

تجربه سوئد در انتقال مواد معدنی

پروژه دیگری که ولوو به آن اشاره کرده در معدن Garpenberg شرکت Boliden در سوئد انجام شده است. کامیون‌های خودران در این پروژه برای انتقال مواد از معدن به محل تخلیه دینامیک مورد استفاده قرار گرفته‌اند.

این عملیات بخشی از پروژه تقویت سد باطله بوده است. تجربه Garpenberg نشان می‌دهد کاربرد کامیون‌های خودران تنها به حمل ماده معدنی از محل استخراج به سنگ‌شکن محدود نیست و می‌تواند در سایر چرخه‌های جابه‌جایی مواد در سایت‌های معدنی نیز مورد استفاده قرار گیرد.

اهمیت فناوری ولوو فقط در خودران ‌کردن کامیون‌ها خلاصه نمی‌شود. این شرکت تلاش کرده مدل ارائه این فناوری را نیز تغییر دهد و راهکار خود را در قالب خدمات حمل‌ونقل ارائه کند.

در این مدل شرکت معدنی الزاماً مجبور نیست تمام تجهیزات و زیرساخت موردنیاز برای راه‌اندازی ناوگان خودران را خریداری و به‌صورت مستقل مدیریت کند. راهکار ولوو مجموعه‌ای از کامیون‌های مجهز به فناوری خودران، سیستم Volvo Virtual Driver، زیرساخت‌های موردنیاز، مدیریت ناوگان، خدمات عملیاتی و پشتیبانی را در اختیار مشتری قرار می‌دهد.

این مدل می‌تواند یکی از موانع اصلی توسعه خودران‌ها در معادن را کاهش دهد. سرمایه‌گذاری اولیه سنگین، پیچیدگی فنی سیستم‌ها و نیاز به نیروی متخصص برای نگهداری و مدیریت ناوگان از جمله چالش‌هایی است که می‌تواند شرکت‌های معدنی را نسبت به اجرای پروژه‌های خودران محتاط کند.

حرکت به سمت مدل حمل‌ونقل به‌عنوان خدمت به این معناست که معدن‌کار به‌جای خرید یک فناوری پیچیده، می‌تواند خدمات حمل را دریافت کند و بخشی از مسئولیت‌های فنی و عملیاتی را به ارائه‌دهنده فناوری بسپارد.

ایمنی، یکی از محرک‌های اصلی خودران‌سازی

ورود خودران‌ها به چرخه حمل معدن پیامدهای مهمی برای ایمنی نیز دارد. حمل‌ونقل یکی از بخش‌های پرریسک عملیات معدنی است و کامیون‌های سنگین در مسیرهای معدنی با شرایطی مانند شیب، گردوغبار، دید محدود، تونل و تردد هم‌زمان تجهیزات مختلف فعالیت می‌کنند.

خارج کردن راننده از کابین کامیون در چنین محیط‌هایی می‌تواند میزان مواجهه نیروی انسانی با برخی خطرات عملیاتی را کاهش دهد. ولوو نیز بهبود ایمنی و خارج کردن افراد از محیط‌های خطرناک را از مزایای این فناوری عنوان کرده است.

البته خودران‌سازی به معنای حذف کامل نیروی انسانی از عملیات معدن نیست. با تغییر ساختار کار، بخشی از وظایف از رانندگی مستقیم به کنترل، پایش، تعمیرات، برنامه‌ریزی و مدیریت سیستم‌های هوشمند منتقل می‌شود. بنابراین تحول اصلی را باید در تغییر ماهیت نیروی کار و شیوه مدیریت عملیات جست‌وجو کرد.

بهره‌وری در گروی کل زنجیره حمل

یکی دیگر از موضوعات مهم در توسعه کامیون‌های خودران افزایش بهره‌وری چرخه حمل است. کامیون خودران می‌تواند در صورت طراحی صحیح عملیات، حرکت در مسیر مشخص، توقف‌ها، بارگیری و تخلیه را با هماهنگی بیشتری مدیریت کند.

بااین‌حال میزان موفقیت این فناوری تنها به قابلیت خودران کامیون وابسته نیست. اگر عملیات بارگیری، سنگ‌شکنی، تخلیه یا تعمیرات نتواند با ظرفیت ناوگان هماهنگ شود، افزایش ظرفیت کامیون‌ها الزاماً به افزایش متناسب تولید منجر نخواهد شد.

به همین دلیل توسعه حمل خودران را باید بخشی از حرکت گسترده‌تر معدن به سمت معدن هوشمند دانست که کامیون، شاول، سنگ‌شکن، سیستم پایش و مرکز کنترل در قالب یک سیستم یکپارچه با یکدیگر ارتباط دارند.

معدن هوشمند در مسیر کاهش وابستگی به عملیات دستی

عبور حجم حمل خودران ولوو از ۳ میلیون تن از نظر صنعت معدن اهمیت دیگری نیز دارد. این عدد نشان می‌دهد اتوماسیون حمل دیگر صرفاً موضوعی مربوط به آینده دور نیست و شرکت‌های معدنی در حال کسب تجربه عملیاتی از استفاده مستمر این فناوری هستند.

در این چهارچوب رقابت میان سازندگان تجهیزات معدنی نیز فقط بر سر ظرفیت بار، مصرف سوخت یا دوام ماشین‌آلات نخواهد بود. توانایی ارائه سیستم‌های خودران، مدیریت ناوگان، تحلیل داده و اتصال تجهیزات مختلف به یکدیگر می‌تواند به یکی از عوامل مهم رقابت در بازار ماشین‌آلات معدنی تبدیل شود.

تجربه پروژه‌هایی مانند Brønnøy Kalk و Garpenberg نشان می‌دهد حمل‌ونقل یکی از بخش‌هایی است که می‌تواند در این مسیر زودتر از سایر قسمت‌های زنجیره عملیاتی به سمت خودکارسازی حرکت کند.

۳ میلیون تن حمل خودران فقط یک رکورد عملیاتی برای ولوو نیست بلکه نشانه‌ای از تغییر تدریجی الگوی حمل مواد در معدن است که در آن کامیون دیگر یک ماشین مستقل با یک راننده در کابین نیست، بلکه بخشی از یک سیستم هوشمند برای مدیریت جریان مواد در معدن محسوب می‌شود.