ایران با ابرتورم فاصله دارد؛ اما فشار تورم مزمن بر قدرت خرید ادامه دارد

به گزارش شبکه اطلاع‌رسانی طلا و ارز، ارزیابی‌های تازه نشان می‌دهد اقتصاد ایران با وجود تورم بالا، هنوز فاصله زیادی با وضعیت ابرتورم دارد. این ارزیابی به معنای حل مسئله نیست. تورم سال‌هاست یکی از چالش‌های اصلی اقتصاد کشور است و اثر آن از برچسب قیمت کالاها فراتر می‌رود.

تفاوت میان تورم بالا و ابرتورم برای هر خانوار اهمیت عملی دارد. در ابرتورم، پول ملی کارکرد خود را به‌عنوان وسیله پس‌انداز و حتی مبادله از دست می‌دهد. در تورم مزمن، ارزش پول به‌تدریج و پیوسته کاهش می‌یابد. شناخت این تفاوت کمک می‌کند ریسک‌ها واقع‌بینانه و بدون هیجان سنجیده شوند.

ابرتورم دقیقاً یعنی چه؟

در ادبیات اقتصادی، ابرتورم به وضعیتی گفته می‌شود که قیمت‌ها در ۱ ماه دست‌کم ۵۰ درصد بالا بروند. این نرخ ماهانه، در مقیاس سالانه به حدود ۱۳ هزار درصد می‌رسد. به زبان ساده، کالایی که امروز ۱ میلیون تومان قیمت دارد، ۱ سال بعد حدود ۱۳۰ میلیون تومان خواهد بود.

زیمبابوه در اواخر دهه ۲۰۰۰ و ونزوئلا در اواخر دهه ۲۰۱۰ نمونه‌های شناخته‌شده این وضعیت‌اند. در این کشورها مردم برای معاملات روزمره به ارز خارجی یا کالا روی آوردند. تورم ایران در سال‌های اخیر عمدتاً در محدوده دورقمی سالانه بوده است؛ رقمی بالا، اما با فاصله‌ای چندصدبرابری از آستانه ابرتورم.

فاصله با ابرتورم، نه با فرسایش پول

تورم مزمن اثری آرام اما انباشته دارد. به‌عنوان نمونه، با تورم سالانه ۴۰ درصد، قدرت خرید یک مبلغ ثابت در حدود ۲ سال تقریباً نصف می‌شود. این یعنی حقوق، پس‌انداز نقدی و درآمدهای ثابت، اگر هم‌پای تورم رشد نکنند، هر سال سهم کمتری از سبد خرید را پوشش می‌دهند.

این فرسایش رفتار بازیگران اقتصاد را هم تغییر می‌دهد. تولیدکنندگان افق برنامه‌ریزی خود را کوتاه می‌کنند و سرمایه‌گذاری بلندمدت کم‌رنگ‌تر می‌شود. خانوارها نیز برای حفظ ارزش دارایی به بازارهایی مانند طلا، ارز و مسکن توجه می‌کنند. این رفتار «انتظارات تورمی» نام دارد؛ یعنی پیش‌بینی مردم از گرانی آینده که خود می‌تواند به فشار قیمتی دامن بزند.

چه شاخص‌هایی را باید زیر نظر داشت؟

برای سنجش مسیر تورم، چند نشانگر اهمیت بیش‌تری دارند. نرخ تورم ماهانه زودتر از نرخ سالانه تغییر روند را نشان می‌دهد. رشد نقدینگی، یعنی حجم پول و شبه‌پول در گردش، و کسری بودجه دولت از عوامل اصلی فشار بر قیمت‌ها به شمار می‌روند. نرخ ارز نیز به‌دلیل اثر مستقیم بر قیمت کالاهای وارداتی، از نشانه‌های مهم انتظارات تورمی است.