بخش مهمی از نوسانات ارز ریشه سیاسی دارد

مسعود توکلی؛ کارشناس بازار ارز با بیان اینکه نوسانات نرخ ارز در شرایط کنونی بیش از هر چیز تحت تأثیر ریسک‌های سیاسی و امنیتی قرار دارد به خبرنگار ایبنا گفت: این موضوع تنها مختص اقتصاد ایران نیست و در تمام اقتصاد‌های دنیا مشاهده می‌شود که تحولات سیاسی و امنیتی می‌تواند در مدت کوتاهی بازار‌های مالی و نرخ ارز را تحت تأثیر قرار دهد. وی افزود: اگر به بازار‌های مختلف در سطح بین‌المللی نگاه کنیم، می‌بینیم که حتی انتشار یک خبر سیاسی یا امنیتی می‌تواند موجب نوسانات قابل توجه در قیمت دارایی‌ها شود. در اقتصاد ایران نیز تجربه سال‌های گذشته نشان داده که اخبار مربوط به توافق‌ها، تنش‌های سیاسی و تحولات منطقه‌ای، آثار مستقیمی بر انتظارات فعالان اقتصادی و به دنبال آن بر نرخ ارز داشته است. توکلی با تأکید بر اینکه بخش مهمی از نوسانات فعلی را باید در ریسک‌های سیاسی و انتظارات ناشی از آن جست‌و‌جو کرد، اظهار کرد: در شرایطی که تقاضای واقعی ارز در بازار محدود شده و بخش عمده نیاز ارزی از مسیر‌های رسمی تأمین می‌شود، نمی‌توان افزایش یا کاهش‌های نرخ ارز را صرفاً با متغیر‌های مربوط به عرضه و تقاضای عادی بازار توضیح داد. وی ادامه داد: زمانی که یک تحول سیاسی یا امنیتی باعث افزایش نگرانی نسبت به آینده شود، این مسئله ابتدا بر انتظارات مردم و فعالان اقتصادی اثر می‌گذارد و بخشی از افراد برای حفظ ارزش دارایی خود به سمت خرید ارز حرکت می‌کنند. در نتیجه، افزایش تقاضایی که از محل تغییر انتظارات ایجاد شده، می‌تواند خود به عاملی برای تشدید نوسانات تبدیل شود. این کارشناس بازار ارز با بیان اینکه این فرآیند را می‌توان در قالب اقتصاد سیاسی مورد بررسی قرار داد، گفت: در چنین شرایطی، نرخ ارز تنها انعکاسی از متغیر‌های اقتصادی نیست، بلکه برداشت و ارزیابی فعالان اقتصادی از تحولات سیاسی و امنیتی آینده نیز در آن نقش دارد؛ بنابراین برای تحلیل دقیق بازار ارز باید این متغیر‌ها را در کنار عوامل اقتصادی مورد توجه قرار داد. توکلی با اشاره به وضعیت تقاضای ارز در کشور تصریح کرد: امروز قاچاق ارز به حداقل رسیده و بخش قابل توجهی از تقاضا نیز از مسیر‌های رسمی و تحت نظارت تأمین می‌شود. به همین دلیل، بخشی از نوساناتی که در بازار مشاهده می‌شود، بیش از آنکه ناشی از تغییرات در تقاضای واقعی باشد، به فضای انتظارات و ریسک‌های سیاسی و امنیتی مربوط است. وی افزود: البته سیاست‌های بانک مرکزی و نحوه مدیریت بازار ارز اهمیت خود را دارد، اما در شرایطی که یک شوک سیاسی یا امنیتی به اقتصاد وارد می‌شود، دامنه اثرگذاری این متغیر‌ها می‌تواند به مراتب بیشتر از ابزار‌های معمول سیاستگذاری پولی باشد. به همین دلیل، نمی‌توان تمام نوسانات نرخ ارز را به عملکرد یا تصمیمات بانک مرکزی نسبت داد. توکلی در ادامه با اشاره به ضرورت ایجاد ابزار‌های مالی جدید برای مدیریت رفتار سرمایه‌گذاران گفت: یکی از مسائلی که در اقتصاد ایران وجود دارد، محدود بودن ابزار‌های ریالی برای سرمایه‌گذاری در حوزه ارز است. در بازار طلا طی سال‌های اخیر صندوق‌های سرمایه‌گذاری امکان مناسبی برای افرادی که به دنبال حفظ ارزش دارایی خود هستند ایجاد کرده‌اند، اما در حوزه ارز هنوز چنین ابزار‌هایی به اندازه کافی توسعه پیدا نکرده است.

وی خاطرنشان کرد: توسعه ابزار‌های مالی ارزی می‌تواند به مردم این امکان را بدهد که بدون ورود مستقیم به بازار و خرید ارز فیزیکی، بخشی از ریسک ناشی از نوسانات را مدیریت کنند. این موضوع می‌تواند در کنار سایر سیاست‌ها، از شکل‌گیری بخشی از تقاضای فیزیکی و هیجانی در بازار ارز جلوگیری کند.